Mùa Đông trên biên giới Việt – Lào

Nhóm phóng viên tường trình từ VN
2014-12-30
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Người Ka-Pô đi bán bắp chuối rừng.
Người Ka-Pô đi bán bắp chuối rừng.
RFA photo

Mùa Đông trên thị trấn núi Lao Bảo, Khe Sanh, Hướng Hóa, Quảng Trị, có thể nói đây là mùa khắc nghiệt nhất đối với người nghèo, đặc biệt là đối với đồng bào dân tộc thiểu số Pa Kô, Vân Kiều. Nước trên sông Sê Pôn dâng cao và chảy xiết, mọi lưu thông của người trong bản với thị trấn bị gián đoạn, việc đi hái măng rừng, bắp chuối rừng gặp nhiều khó khăn, nguy hiểm, lương thực dự trữ hầu như không có. Thật là buồn khi phải nói rằng đây là mùa đói khổ của những đồng bào thiểu số và họ tự hào một cách mù quáng về sự đói khổ vĩ đại của họ.

Đời sống dần thụt lùi

Ông Hồ Nhật Thành, 50 tuổi, người Pa Kô, sống ở Lao Bảo, chia sẻ: “Đời sống bây giờ khó lắm, làm chi mà có để ăn. Ngày xưa mình theo cụ Hồ có cụ Hồ che chở. Giờ cụ mất rồi lấy ai che chở. Người PaKô, Vân Kiều giờ đều họ Hồ, không biết ai bà con của mình, tổ tiên của mình, cứ thế mà lấy nhau. Khó lắm! Mọi cái khó lắm, bây giờ muốn lấy một cây gỗ rừng cũng không được, của nhà nước, ý đảng lòng dân. Mình vào rừng đốn gỗ phải hỏi mà biết hỏi ai, đốn về mà không hợp ý đảng là nhà nước nó bắt đi mất, coi như mất.”

Theo ông Thành, mùa Đông năm nào cũng như năm nào, đồng bào của ông phải sống trong đói rét, và thường thì đây là mùa có tang ma nhiều nhất bởi người già không chịu nổi cái lạnh, phải ra đi. Mùa này tuy nhiều chuyện tang tóc bởi thiếu ăn nhưng với đồng bào Vân Kiều, đây là mùa hạnh phúc. Bởi những người già được từ giã cõi người đầy rối rắm, đói khổ để về với Trời, với Bác.

Vì sao lại về với Trời, với Bác là một hạnh phúc? Ông Thành trả lời rằng trong thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, người Vân Kiều đã lột từng tấm tôn, bán từng cây cột gỗ lim, gỗ huỳnh đàn, gỗ sến hay gỗ kiền kiền để mua lương thực, góp gạo nuôi bộ đội.

Và cũng trong thời gian kháng chiến, bộ đội đã kết nghĩa với đồng bào, bác Hồ nhận đồng bào làm con nuôi, mọi người Vân Kiều, Pa Kô lấy họ Hồ làm họ của mình. Nhìn chung, đồng bào thiểu số ở vùng núi phía Tây Quảng Trị và Thừa Thiên Huế trên dãy Trường Sơn trở thành con của bác Hồ, xem bác Hồ là vị cha già của mình và tôn thờ bác Hồ trên cả ông bà, tổ tiên.

Để đáp lại ơn nghĩa được làm con kết nghĩa của bác Hồ, đồng bào Vân Kiều, Pa Kô nguyện hết lòng phục vụ đảng, phục vụ bác và tự xem mình là những chiến binh bảo vệ đảng, bảo vệ bác. Chính nhờ lòng nhiệt thành cũng như niềm tin của đồng bào thiểu số, khu vực Khe Sanh, Hướng Hóa mau chóng trở thành cái nôi của Cộng sản nằm vùng trong cuộc chiến Nam – Bắc Việt Nam.

Mặc dù địa phận của Bắc Việt nằm về phía Bắc vĩ tuyến 17, bên kia cầu Hiền Lương nhưng nhờ vào những quan hệ kết nghĩa thời kháng chiến chống Pháp, Khe Sanh, Hướng Hóa dễ dàng thành cái rốn khói lửa bởi lực lượng Việt Cộng nằm vùng dày đặc nhờ vào sự che chở đùm bọc và tiếp tay của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều ở đây.

Em bé Vân Kiều chăn trâu. RFA photo
Em bé Vân Kiều chăn trâu. RFA photo Em bé Vân Kiều chăn trâu. RFA photo

Chiến trận Khe Sanh Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972 xãy ra, quân Cộng sản tấn công ồ ạt và bất ngờ ngay trên địa phận thuộc quyền quản lý của Việt Nam Cộng Hòa đều nhờ công của đồng bào Pa Kô, Vân Kiều. Và, với đồng bào Pa Kô, Vân Kiều, đảng và bác Hồ muôn đời là thần tượng, là sao sáng soi đường, họ sẵn sàng chết cho bác Hồ và đảng.

Và họ cũng không bao giờ nghĩ rằng việc biến cả hai dân tộc Pa Kô và Vân Kiều thành họ Hồ là một mối nguy lâu dài về nạn đồng huyết bởi một khi những chi phái nhỏ, những họ riêng của đồng bào bị xóa dấu vết, việc lấy nhau thành vợ thành chồng có thể xãy ra ngay trong anh em họ hàng gần. Và điều đó đã xãy ra, hiện tại, chỉ số thông minh của hai dân tộc này rất thấp, tỉ lệ xóa mù chữ hầu như luôn luôn âm và đời sống của người dân Pa Kô, Vân Kiều ngày càng lún sâu vào rừng rú, sống theo kiểu tự nhiên, làm thú cảnh để phục vụ du lịch nhiều hơn là làm người đúng nghĩa.

Đời sống bị đẩy dần vào quá khứ

Bà Hồ Thị Mót, người Pa Kô, sống ở Hướng Nghiệp, Hướng Hóa, chia sẻ: “Giờ thì đời sống bà con khác xưa lắm rồi! Ngày xưa lên rừng lên rẫy kiếm hạt lúa để ăn. Nhưng giờ thì cả làng, cả già, cả con cả cháu được nhà nước đưa vậy đây. Sáng ra già lên rừng già hái măng rừng, già đi bộ từ bốn giờ sáng, già hái luôn trái ớt sim rừng già bán chung, người Kinh họ thích trái ớt sim rừng. Giờ khác rồi, nhà nước bảo già về đây, con cháu già cũng về đây, xa trường xa lớp, nó cũng không đi học luôn, nó học mấy bữa rồi nó bỏ, nó đi hái măng rừng với già luôn!”

Theo bà Mót, hiện nay, đời sống của dân tộc Pa Kô không còn được như xưa, nghĩa là phải sống tập trung về một khu dân cư do nhà nước qui định, mọi sinh hoạt bị đảo lộn, muốn đi hái măng rừng hay lên rẫy phải tốn cả vài giờ đồng hồ. Đó là chưa muốn nói đến tình trạng không có rẫy để canh tác của nhiều gia đình bởi một phần họ đã bán rẻ cho cán bộ nhà nước, phần khác bị thu hồi, rừng đối với người thiểu số ngày càng co cụm.

Trong khi đó, bà con chẳng biết làm gì để sống ngoài việc làm rẫy, đi rừng. Bây giờ săn bắt bị cấm, đốn gỗ về làm nhà bị cấm, chỉ được mót vài que củi. Tuy vậy, bà con phải chứng kiến nhiều cán bộ kiểm lâm tha hồ khai thác gỗ rừng về làm nhà và bán cho các xưởng cưa. Họ không tự khai thác mà thuê những thanh niên có sức khỏe của dân tộc thiểu số lên khai thác, nếu không bị phát hiện, họ mang gỗ đi bán, nếu bị xì tiếng ra ngoài, họ bỏ gỗ lại trong rừng và có thể tổ chức bắt các thanh niên dân tộc thiểu số vì tội làm lâm tặc, khai thác gỗ trái phép.

Bà Mót chua chát đưa ra nhận định là sau bốn mươi năm sống trong một đất nước không có “Mỹ Ngụy”, đời sống người dân thêm khổ trăm bề, bà chẳng còn thiết sống. Và sau hơn bảy mươi năm làm con của bác Hồ, mang trên mình họ Hồ, tận tâm phục vụ đảng, phục vụ Bác, cái mà đồng bào nhận được là những tấm huân chương, huy chương, giấy khen treo đầy nhà nhưng đói vẫn cứ đói và càng về sau, đất đai canh tác càng thiếu hụt, càng về sau, cảm giác mình bị rẻ rúng, khinh miệt càng cao. Đây là nỗi đau của không riêng gì bà Mót.

Mùa Đông, năm nào cũng như năm nào, suốt bốn mươi năm nay, thời bao cấp, hợp tác xã, đồng bào thiểu số của bà phải xếp hàng, van xin cái ăn, cái mặc, thời kinh tế thị trường, đồng bảo thôi xếp hàng ở trước kho lương thực nhưng lại xếp hàng dắt díu nhau trên đường nhựa để vào rừng hái măng, hái bắp chuối rừng, đào khoai mì, đào củ rừng… Rừng trở nên xa lạ, đời sống cũng xa lạ, càng ngày, bà càng thấy đời sống của mình tụt hậu xa lắc xa lơ, ra đường chẳng dám nhìn ai.

Mùa Đông, rồi sẽ đến mùa Xuân, nhưng đời sống của đồng bào thiểu số dọc dãy Trường Sơn, trên biên giới càng ngày càng dính chặt vào mùa Đông tàn tạ và sướt mướt!

Nhóm phóng viên tường trình từ Việt Nam.

Ý kiến (3)
Share

Người Quan Sát

nơi gửi Quả đất

Xin lỗi anh chị độc giả ,không nén được chửi thề ! Mẹ bố bọn cuội,chúng mày diệt cả một dân tộc !Chả riêng bà con Vân Kiều,Pakô đâu...mà là cả nước,cả dân tộc VN đang bị hủy diệt từng ngày từng giờ !bởi bọn tay sai Tàu khựa;thế nên quả SẦU RIÊNG của miền Nam tự do ngày nào,sau ngày 30/4/75 đã mang tên mới là quả SẦU CHUNG !!!

01/01/2015 19:11

Bob Bui

nơi gửi USA

Bọn cộng sản phải nói là bất chấp mọi thủ đoạn để đạt được mục đích, ngay cả lợi dụng những dân tộc thiểu số mà cũng làm được. Nghe thật tội nghiệp cho họ vì họ quá ngây thơ nên bị Việt Cộng lợi dụng.

01/01/2015 17:49

Độc giả không muốn nêu tên

Ho Chi Minh la ten dao phu, loi dung tinh than ua chuong doc lap, that tha cua nguoi Tay Nguyen, Ho Chi Minh hua voi chung toi se co Vung <<Tay Nguyen Tu Tri>> sau khi danh thang Phap va My. Nho su sao quyet nay CSVN xam nhap lanh tho va cam hoa nguoi Thuong chung toi. Nhu vay chien thang cua CS VN la bang su lua gat chu khong phai la suc manh cua ho. Su that tha cua nguoi Thuong chung toi duoc thay the bang su lua gat, doi tra boi vi to tien sinh ra CSVN tu to tien cua su gat va doi tra....
Da Dao CS VN.

01/01/2015 08:27

Xem toàn trang