“TPHCM lạc hậu trên 20 năm so với Bangkok về chống ngập”

Xuân Nam, RFA
2019-04-06
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
TPHCM ngập sau cơn bão số 9 ngày 25/11/2018
TPHCM ngập sau cơn bão số 9 ngày 25/11/2018
Courtesy: vov.vn

Ngày 2/4/2019, truyền thông trong nước dẫn lời ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Chống ngập TPHCM, cho biết trong năm 2019, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư 4.900 tỷ đồng cho các công trình chống ngập.

Ông Dũng cũng cho biết, tính đến 2020, tổng vốn đầu tư mà TP đã và sẽ dành cho chống ngập lên đến 93.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4 tỷ đô la Mỹ

Đầu tư nhiều như thế, nhưng hiệu quả thực tế ra sao?

Trao đổi với đài RFA, Tiến sĩ Hồ Long Phi – nguyên Giám đốc Trung tâm quản lý nước - Biến đổi khí hậu thuộc ĐH Quốc gia TPHCM nhận định rằng công tác chống ngập ở TP hiện đi sau Bangkok, Thái Lan khoảng hai đến ba chục năm.

“Quốc gia nào cũng vậy. Đầu tiên phải đi vào xây dựng các công trình truyền thống, không ngoại lệ. Bangkok họ hoàn thiện cách đây 20 năm rồi, 1995 -2000 là họ gần như xong hết. Tokyo chẳng hạn, họ đã xong cách đây 50, 70 năm rồi và bây giờ họ đang ở các bước bổ sung. Còn mình (TPHCM-PV) thì hiện nay chưa xong bước căn bản. “

Ông Phi nhận định, để chống ngập, các nước thường xây dựng các công trình cứng hay còn gọi là công trình truyền thống, như: cống thoát nước, cống ngăn triều…, giúp giải quyết khoảng 90% tình trạng ngập; 10% còn lại giải quyết bằng các giải pháp phi truyền thống, bao gồm các công cụ về chính sách, về thể chế, về xã hội, cùng các công trình thích nghi với môi trường như hồ điều tiết nước, dải phân cách thấp, v.v…

Năm 2001 khi mà qui hoạch tổng thể hệ thống thoát nước ra đời, quyết định 752, đề ra thành phố cần 6000 km đường cống, nhưng TP hiện nay mới có hơn 50 khối lượng đó thôi. Cho nên khối lượng thoát nước vẫn còn thiếu nhiều lắm. - Kỹ sư Nguyễn Anh Tuấn

Theo Kỹ sư Nguyễn Anh Tuấn, nguyên cán bộ Cục quản lý công trình thủy lợi thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát  triển nông thôn, hiện là chuyên gia tư vấn cho Trung tâm chống ngập TP.HCM, nhận định chống ngập và thoát nước phải đi song hành với nhau.

“Đứng về mặt kỹ thuật, TPHCM có 75% diện tích ở dưới cái cao trình 1,7m-đấy là cái cao trình mực nước lớn nhất ở TP hiện nay thế cho nên chịu tác động của triều, thì phải có công trình chống ngập, tức là đê bao.”

“Nhưng đê bao không thì cũng không giải quyết được vấn đề vừa chống ngập vừa thoát nước nữa. Thoát nước ở vùng trũng, mà đã bao đê, thì phải bằng bơm thôi. Hiện nay, cái làm của TP cũng chưa đồng bộ lắm. Nghĩa là bất kỳ chỗ nào đã đê bao thì phải có bơm, nhưng hiện nay bơm chưa đi song hành với đê bao. Vậy cho nên, khi mưa xuống mà triều dâng cao thì không bơm nước ra thì không thoát được nước, như vậy là ngập”

Nhưng cho dù có bơm nước ra đường ống chính thì lại gặp khó do hạn chế về năng lực thoát nước đô thị. Kỹ sư Nguyễn Anh Tuấn cho biết:

“Năm 2001 khi mà qui hoạch tổng thể hệ thống thoát nước ra đời, quyết định 752, đề ra thành phố cần 6000 km đường cống, nhưng TP hiện nay mới có hơn 50 khối lượng đó thôi. Cho nên khối lượng thoát nước vẫn còn thiếu nhiều lắm.”

Theo tính toán của Tiến sĩ Hồ Long Phi, để hoàn thiện hệ thống chống ngập cho diện tích của TPHCM hiện vào khoảng 750km2, thì cần gấp đôi con số dự trù 4 tỷ của TP, tức khoảng 8 tỷ đô la Mỹ. Theo TS. Phi, con số này được tính toán dựa trên tốc độ đô thị hoá của TP và những chi phí gia tăng trong đền bù, giải toả mặt bằng.

Tuy nhiên, với tốc độ giải ngân và đầu tư  15 năm qua chỉ vào khoảng 4 tỷ, trong đó vốn ODA đối ứng của Nhật là 2 tỷ đô la Mỹ, thì con đường trước còn mắt khá xa

“Tôi nghĩ 10-15 năm nữa mới giải ngân hết con số 4 tỷ đô la còn lại. Và con số này (4.900 tỷ đầu tư chống ngập trong 2019-PV) cũng nằm trong lộ trình đó. Điều đó không có nghĩa là hệ thống chống ngập trong thời gian vừa qua không có tác dụng, chưa có tác dụng đầy đủ, vì nhiều lý do.”

Lý do mà ông nêu ra là do thiết kế ban đầu dùng những thông số đầu vào hơi nhỏ so với tốc độ biến đổi khí hậu, thành ra nhanh chóng bị lạc hậu, làm cho hệ thống chỉ phát huy hiệu quả khoảng 60%. Tiếp đó, do người dân xả rác, làm cho năng lực thoát nước của cống hạn chế. Và nguyên nhân cuối cùng là tiến độ thi công quá chậm.

“Rồi những vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện, dẫn đến một công trình từ khi dự kiến cho đến khi kết thúc thường là 5 năm. Thì đó là lý do mà tình trạng ngập ở TPHCM kéo dài dai dẳng như vậy.”

Cái trở ngại lớn nhất là trở ngại về tài chính. Chống ngập hiện nay không phải là một công trình đem ra để đấu thầu được, bởi vì nó còn bao cấp - Ts. Hồ Long Phi

Khi được hỏi, trở ngại lớn nhất của TPHCM trong việc chống ngập có phải nằm ở các giải pháp kỹ thuật hay không? TS. Hồ Long Phi khẳng định không phải như vậy:

“Giải pháp kỹ thuật khá rõ. Cái trở ngại lớn nhất là trở ngại về tài chính. Chống ngập hiện nay không phải là một công trình đem ra để đấu thầu được, bởi vì nó còn bao cấp.”

“Dân chúng chỉ đóng một phần tượng trưng rất là nhỏ, so với chi phí thực sự của việc đầu tư và hoạt động của các công trình đó. Mà bao cấp thì nhà thầu không hứng thú, không thấy có cách nào để thu tiền hết, thì họ không bỏ tiền ra. Đó là cái nhược điểm lớn nhất hiện nay tại sao các công trình chống ngập nó thiếu bền vững về tài chính. “

Tiến sĩ Phi cũng nói thêm rằng, trở ngại thứ hai liên quan đến thể chế.

“Có nghĩa là cách chúng ta quản lý đầu tư xây dựng hiện nay bị cắt vụn ra chứ không thống nhất thành một cái mảng thành ra nó dẫn đến cái chuyện là bên này đá bên kia. Ví dụ bên qui hoạch đô thị thì ít quan tâm đến chuyện chống ngập phải làm thế nào, họ chỉ biết làm những công trình theo ý của họ, làm sao lợi nhuận cao nhất thôi, rồi sau đó hậu quả sẽ có người khác lo.”

“Nó chia cắt như vậy đó, thành ra cuối cùng, giống như chúng ta đang có một cuộc đuổi bắt. Trong đó, những người chạy trước luôn luôn là các thành phần khác của chính quyền, của nhà nước còn chống ngập luôn luôn là người đi sau nhận điều tiếng, giải quyết hậu quả thôi. Hạn chế về mặt thể chế khiến chúng ta vẫn còn loay hoay và hiệu quả chống ngập giảm đi rất là nhiều.”

Tiến sĩ Hồ Long Phi cũng cho rằng không thể có chuyện hoàn hoàn chống ngập 100% vì năng lực thiết kế của các công trình cứng là hữu hạn, trong khi biến đổi thiên nhiên là vô hạn. Theo thiết kế chỉ giải quyết được 90%.

“Những đô thị đã hoàn thiện từ lâu rồi, mà bây giờ vẫn ngập, họ vẫn làm những cái bổ sung. Ví dụ như ở Tokyo, họ bổ sung hàng chục triệu m3 các hồ điều tiết ngầm để giải quyết hệ thống hiện có. “

Ý kiến (2)
Share

Đỗ Cẩu

Sao không nói luôn cỡ 40 năm cho nó tương đối chính xác? Thành phố thu nhỏ singapore của Đoàn ngọc Hải tự Hải cẩu, tự Hải dứi tệ dữ vậy sao?

07/04/2019 23:02

Độc giả không muốn nêu tên

Để giãi quyết ngập lụt trong thành phố, thì hầu hết đều có nhưng công trình "táo bạo" với một thế hệ kỷ sư, công nhân "mới".

Tại Kuala Lumpur nạn ngập lụt trong thành phố khi xưa còn cao hơn Sài Gòn cả chục lần, và đã từng làm thiệt hại kinh tế cho Kuala Lumpur. Nhưng vào giữa thập niên 80, thì Ông Thủ tướng Mathir đưa ra một công trình rất là "táo bạo" để giãi quyết tình trạng ngập lụt ở Kuala Lumpur là một hệ thống thoát nước ngầm xâu dưới mặt đất là 18 đến 25 mét.

Một thế hệ kỷ sư mới cho công trình đó được gởi qua London để học phương pháp tính toán đo đạt ngầm; Vật liệu xây dựng, Logitics... Dự án đó tổng cộng chi phí là 2,5 tỷ dollar, được đặt trực tiếp dưới quyền quản lý của Ông Mathir và thời gian là 8 năm.

Dạo đó các kỷ sư và nhà thầu của Anh Quốc vận chuyển những mỏ khoan cho xe điện ngầm đến Kuala Lumpur để khoan ống dẫn nước ngầm (chứ không phải là để xây dựng đường xe điện ngầm cho Kuala Lumpur), một công trình táo bạo. Đến năm 1997 thì hệ thống thoát nước ở Kuala Lumpur đã hoàn thành (dựa vào nguyên tắc hệ thống xe điện ngầm Underground của London có camera thu hình để điều khiển các cửa đóng hay mở các cổng chặn nược hay thoát nước).

Sài Gòn cũng đang tiến hành xây hệ thống xe điện ngầm, từ đó cũng đã có một đội ngũ kỷ sư, công nhân cho công trình dưới mặt đất, tuy còn ít, nhưng nếu đưa con số đó lên chừng 10000 người dưới tiêu chuẩn công chức để đưa vào công trình xây một hệ thống thoát nước dưới mặt đất cho Sài Gòn, thì chỉ chừng 8 năm nữa là chẳng còn người Sài Gòn nào còn nói đến ngập lụt.

Vọng Các đã giãi quyết được nạn ngập lụt là từ sau khi học được kỷ thuật xây đường xe điện ngầm, rồi áp dụng kỷ thuật đó như tại Kuala Lumpur để xây dựng các đường ống thoát nước ngầm.

Thời nay với GPS, thì phương pháp tính toán đã chính sát tới 99,99%, qua đó sẽ rút ngắn được thời gian tiến hành. Đồng thời cũng sẽ thúc đẩy các kỷ nghệ khác của Việt Nam như xi măng, sắt thép phải trở nên chuyên nghiệp (để sau project đó sẽ lại tiếp tục các projects khác).

Tại CHLB Đức thì những projects "táo bạo" thường được chia theo Team, mỗi Team chỉ làm việc 2 tuần lễ (ăn-ngũ tại công trường, rồi nghĩ 2 tuần lễ về nhà).

Trở lại vấn đề Kuala Lumpur: Hệ thống thoát nước 2,5 mét dưới mặt đất cho tới nay vẫn còn. Hệ thống đó không có nối với hệ thống ống thoát nước dưới mặt đất (dài 85 Km) từ 18 đến 25 mét có đường kính là 6,5 mét dùng để thoát nước mưa. Bởi vì số nước mưa đó được dẫn tới 2 hồ chứa, và từ đó lọc lại để bơm vào đường ống nước sinh hoạt của Kuala Lumpur.

Về Kỷ thuật cho một hệ thống thoát nước mưa cho Sài Gòn (và xử dụng lại để làm ra nước tiêu dùng và canh tác), thì về phía Tiểu Bang Hessen của CHLB Đức đã có kế hoạch với Ủy ban nhân dân thành Hồ là Hãng hoch&tiefbau cùng đào tạo tại Vietnamese-German University nhiều kỷ sư công chánh kiến trúc xây dựng, vật liệu xây dựng, đồng thời phối hợp với Tiểu Bang Baden Wuerttemberg để mở rộng Trung Tâm Huấn nghệ Don Bosco ở Thủ Đức để đào tạo công nhân cơ khí, hàn xì, uốn sắt...

Nhưng trong xuốt thời gian qua, thì sự tranh tài của Trọng trong nội bộ đảng csVn đã làm chùn bước một số chính trị gia của CHLB Đức có lòng ủng hộ cho Việt Nam. Cũng như là "Tiểu Bang" với "Liên Bang" cũng khác quan điểm về "điểm mặt mà giúp". Tiểu bang Hessen từ thời Ông thủ tướng Roland Koch thì "thích" Ông Nguyễn thiện Nhân. Còn Bà Thủ tướng liên bang Merkel thì "thích" đồng hành Nguyễn xuân Phúc. Nhưng cứ bị Trọng nhảy vào phá thúi, khiến từ đó Đức cũng chẳng biết là phải chọn ai để làm ăn với Việt Nam.

Đó cũng là lý do mà CHLB Đức cứ "trì hoản" Hiệp Ước EVFTA. Về phía CHLB Đức thì rõ nhiên là EVFTA chỉ có khi Nguyễn thiện Nhân là đại diện cho phái đoàn thương thuyết EVFTA (bởi vì Bộ trưởng kinh tế của CHLB Đức đang đứng về phía Roland Koch (kẻ thù của Bà Merkel cùng đảng Dân Chủ Thiên Chúa Giáo, người cùng sáng lập VGU - Vietnamese German University Sài Gòn - chung với Nguyễn thiện Nhân).

Tui cho rằng là khi Nguyễn thiện Nhân sẽ là Số 1 của Việt Nam thì EVFTA sẽ nhanh chóng thông qua. Việt Nam sẽ qua đó nhận được tín dụng Zero% từ Ngân Hàng Trung Ương Âu Châu - ECB - (Như Nhật Bản đã hưởng từ đầu tháng 3/2019).

Người Sài Gòn như tui sẽ rất vui mừng khi nhìn thấy Sài Gòn không còn chịu cảnh ngập lội vào mùa mưa.

07/04/2019 18:18

Xem toàn trang