ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​​ខ្មែរ​ងាក​មក​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​ជាមួយ​ថៃ​ស្ដីពី​បញ្ហា​ព្រំដែន?

អ្នក​ឃ្លាំមើល​ស្ថានការណ៍​ជម្លោះ​ខ្មែរ-​ថៃ បាន​សម្ដែង​ការ​ខក​ចិត្ត ក្រោយ​ពេល​ដែល​រាជ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ បាន​ស្វាគមន៍​ឡើង​វិញ​នូវ​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ខ្មែរ-​ថៃ តាម​រយៈ​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី ក្រោយ​ពេល​ដែល​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ជួប​ពិភាក្សា​ជាមួយ​មេ​ដឹក​នាំ​ថៃ លោក អាភីស៊ិត វេតឆាឈីវ៉ាក់ (Abhisit Vejjajiva) នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក។
ដោយ គឹម ពៅ
2010-09-29
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
០៦-កុម្ភៈ-២០១០: ទាហាន​ខ្មែរ​នៅ​ខ្សែ​ត្រៀម​តាម​កំពែង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ក្នុង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ
០៦-កុម្ភៈ-២០១០: ទាហាន​ខ្មែរ​នៅ​ខ្សែ​ត្រៀម​តាម​កំពែង​ខាង​មុខ​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ក្នុង​ខែត្រ​ព្រះវិហារ
RFA Photo/Hang Savyouth

ការ​អស់​សង្ឃឹម​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយសារ​តែ​គេ​មិន​ជឿ​ថា ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​នោះ អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​វិវាទ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-​ថៃ បាន​ទេ ប៉ុន្តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ ភាគី​កម្ពុជា​នឹង​បន្ត​ខាត​បង់​ផល​ប្រយោជន៍​ត​ទៅ​មុខ​ទៀត។

តើ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​មាន​មូលហេតុ​អ្វី​ដែល​ចេះ​តែ​បន្ត​អូស​បន្លាយ​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​ជាមួយ​ប្រទេស​ថៃ​លើ​បញ្ហា​ព្រំដែន ដោយ​មិន​ទុក​ឲ្យ​អន្តរជាតិ​ដោះស្រាយ បើ​ទោះ​បី​ជា​កម្ពុជា បាន​ឈ្នះ​ក្ដី​នៅ​ក្នុង​រឿង​ព្រំដែន​ជាមួយ​នឹង​ថៃ កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៦២ ហើយ​ក៏ដោយ​នោះ?

"និយាយ​គ្នា​ថា យើង​ធ្វើ​ទ្វេ​ភាគី ក៏​ប៉ុន្តែ​ភាគី​ថៃ បែរ​ជា​ធ្វើ​អន្តរជាតិ​ភាវូបនីយកម្ម​លើ​បញ្ហា​ព្រំដែន​កម្ពុជា-​ថៃ ក្នុង​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ដូច្នេះ​កម្ពុជា​អត់​ខ្លាច​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​អន្តរជាតិ​ភាវូបនីយកម្ម​លើ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​កម្ពុជា-​ថៃ" ៖ សំឡេង​ទះ​ដៃ​សាទរ​បាន​លាន់ឮ​កង​រំពង នៅ​ពេល​ដែល​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ខ្មែរ លោក ហ៊ុន សែន បាន​ប្រកាស​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​សីហា កន្លង​ទៅ ស្ដី​អំពី​ឆន្ទៈ​របស់​លោក​ក្នុង​ការ​ប្ដឹង​ទៅ​អន្តរជាតិ ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​អន្តរាគមន៍​ដោះស្រាយ​វិបត្តិ​ទល់​ដែន​ខ្មែរ-​ថៃ ប៉ុន្តែ​មក​ដល់​ពេល​នេះ ការ​គ្រោង​ទុក​នោះ​បែរ​ជា​ត្រូវ​រលាយ​បាត់​ទៅ​វិញ។

លោក រ៉ុង ឈុន សមាជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃ្លាំ​មើល​កម្ពុជា ដែល​ធ្លាប់​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​ថៃ បាន​ថ្លែង​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី​២៨ ខែ​កញ្ញា ដោយ​អស់​សង្ឃឹម​ថា លោក​ខំ​មាន​ជំនឿ​ថា គេ​នឹង​យក​បញ្ហា​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ ប្ដឹង​អន្តរជាតិ​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​លើក​នេះ ប៉ុន្តែ​ឥឡូវ​នេះ​ត្រូវ​ខក​ចិត្ត ដោយសារ​តែ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្អឹប​រឿង​នេះ​ចោល ដោយ​ងាក​ទៅ​រក​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​ទៅ​វិញ។

លោក រ៉ុង ឈុន បន្ត​ទៀត​ថា លោក​គ្មាន​ជំនឿ​ទាល់​តែ​សោះ​ថា ការ​ងាក​មក​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​នឹង​អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នោះ​បាន ៖ «មិន​ត្រូវ​ត្រឡប់​ក្រោយ​មក​ធ្វើ​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​នោះ​ទេ ពីព្រោះ​យើង​ចំណាយ​ពេល​អស់​ជាង ២​ឆ្នាំ​មក​ហើយ យើង​គ្មាន​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​អ្វី​ទាំង​អស់ អ៊ីចឹង​សម​ល្មម​បញ្ឈប់​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី»

ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ បាន​កើត​ឡើង​ចាប់​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​សម្រេច​ដាក់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៧ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨​មក។ ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក កងទ័ព​ថៃ ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ពង្រាយ​នៅ​ក្នុង​វត្ត​ខ្មែរ និង​នៅ​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ក្បែរ​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នោះ​ដែរ។

ជម្លោះ​នោះ​ក៏​បាន​តឹងតែង​ទៅៗ ដែល​យូរៗ​ម្ដង​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា​រវាង​កង​កម្លាំង​ប្រដាប់​អាវុធ​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ។ ស្ថានភាព​នោះ​ចេះ​តែ​បន្ត​អូស​បន្លាយ ដែល​គេ​តែង​ឃើញ​មេ​ដឹក​នាំ​ខ្មែរ និង​មន្ត្រី​ការ​ទូត​ថៃ ធ្លាប់​បាន​ប៉ះ​គ្នា​ដោយ​សម្ដី​រហូត​ដល់​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​មន្ត្រី​ទូត​របស់​ខ្លួន​រៀង​ខ្លួនៗ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៥ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៩។

ការ​ចុះ​ឡើង​ចរចា​រវាង​មន្ត្រី​ខ្មែរ និង​មន្ត្រី​ថៃ ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឡើង​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​ចំនួន ៣​ដង​រួច​មក​ហើយ ប៉ុន្តែ​ការ​ចរចា​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បរាជ័យ គ្មាន​លទ្ធផល​អ្វី​មក​ទល់​ថ្ងៃ​នេះ​ឡើយ។

ក្នុង​អំឡុង​ពេល​នោះ​ដែរ គេ​ក៏​ឃើញ​​កម្ពុជា បាន​ធ្វើ​សមយុទ្ធ​យោធា​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ហើយ​ក៏​បាន​ឃើញ​កម្ពុជា​នាំ​ចូល​​រថក្រោះ និង​រថពាសដែក​ចូល​មក​កម្ពុជា​ផង​ដែរ។

លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​បាន​ថ្លែង​ទទួល​ស្គាល់​ជា​សាធារណៈ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៩ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០១០​ថា ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​រវាង​ខ្មែរ និង​ថៃ មិន​អាច​ទៅ​រួច​ទៀត​ឡើយ ហើយ​លោក​បាន​បញ្ចប់​ការ​ចរចា​នោះ ដោយ​បាន​ខិតខំ​រៀបចំ​លិខិត​ពីរ​ច្បាប់​រួចរាល់​ទៅ​កាន់​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ និង​ប្រធាន​មហាសន្និបាត​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ ដើម្បី​ឲ្យ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ។

លោក ហ៊ុន សែន បាន​ថ្លែង​ដូច្នេះ ៖ «ឥឡូវ​រឿង​វា​ក្តៅ​អ៊ីចឹង មិត្តភ័ក្ដិ​ចង់​ឲ្យ​សន្ទនា​គ្នា ប៉ុន្តែ​សន្ទនា​គ្នា​តែ​ពីរ​នាក់​គំរាម​ឯង​ជាប់! ឥឡូវ​មិន​បាច់​ទេ ខ្ញុំ​ស្នើ​ឲ្យ​មាន​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​មួយ ស្តី​អំពី​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ»

មក​ដល់​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី​២៦ ខែ​កញ្ញា នៅ​គ្រា​ដែល​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ត្រឡប់​មក​ពី​កិច្ចប្រជុំ​អាស៊ាន-​អាមេរិក​វិញ លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រី​ប្រតិភូ​អម​លោក​នាយរដ្ឋមន្ត្រី បាន​ថ្លែង​ប្រាប់​អ្នក​កាសែត​ថា កម្ពុជា​នឹង​បន្ត​ចរចា​ជាមួយ​ថៃ​ត​ទៅ​ទៀត ដើម្បី​ជៀសវាង​ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​គ្នា។

លោក ប្រាក់ សុខុន មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ ៖ «ការងារ​ដែល​យើង​បាន​ធ្វើ​ជាមួយ​នឹង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ក៏​ជា​រឿង​មួយ​ផ្សេង​ទៀត ប៉ុន្តែ​បើ​ប្រសិន​ណា​យើង​អាច​រក​ដំណោះស្រាយ​តាម​យន្តការ​ដែល​មាន​ស្រាប់ គឺ​យន្តការ​ទ្វេ​ភាគី​នេះ​កើត គឺ​យើង​នឹង​ព្យាយាម​ធ្វើ​ម៉េច​ដោះស្រាយ​ទំនាស់​នៃ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​តាម​យន្តការ​ដែល​មាន​ស្រាប់ គឺ​យន្តការ​ទ្វេ​ភាគី»

លោក​បណ្ឌិត ឈឹម ផលវរុណ អ្នក​វិភាគ​មួយ​រូប ក៏​មិន​រំពឹង​ដែរ​ថា ការ​ដោះស្រាយ​ទ្វេ​ភាគី​នោះ​នឹង​បាន​លទ្ធផល​ផ្លែផ្កា​ទេ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា កម្ពុជា​កំពុង​ធ្វើ​ដំណើរ​លើ​ផ្លូវ​ត្រឹមត្រូវ​មួយ​ហើយ ដើម្បី​រក្សា​ចំណង​ការទូត និង​មុខ​មាត់​របស់​កម្ពុជា លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ។

លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច សកលវិទ្យាធិការ​នៃ​សកលវិទ្យាល័យ ខេមរៈ វិញ​បន្ថែម​ថា ៖ «បើ​រឿង​ដោះស្រាយ​ទ្វេ​ភាគី​ហ្នឹង គឺ​ពួក​វា​ឡប់ឡែ ពួក​គេ​យក​នយោបាយ​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ពួកគេ យក​លេស​ជាតិ​និយម​ខាង​ព្រំដែន​ហ្នឹង តើ​មាន​ប្រជាជន​ថៃ​ប៉ុន្មាន​ដែល​កំពុង​តែ​គិត​ថា ព្រះវិហារ​ជា​របស់​គេ? ហើយ​ព្រំដែន​របស់​ខ្មែរ​សព្វថ្ងៃ ដែល​ថៃ​កំពុង​តែ​បំពុល​បរិយាកាស​ថា អា​ហ្នឹង​ជា​របស់​គេ ដូច្នេះ​ថៃ​នៅ​តែ​ចិញ្ចឹម​បញ្ហា​ព្រំដែន​នៅ​ក្នុង​នយោបាយ​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ខ្លួន»

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​គណបក្ស សម រង្ស៊ី លោក យឹម សុវណ្ណ មាន​ប្រសាសន៍​ថា កម្ពុជា​មាន​ប្រៀប​រួច​ជា​ស្រេច​លើ​ភាគី​ថៃ ដោយសារ​តែ​កម្ពុជា មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ពី​តុលាការ​ក្រុង​ឡាអេ រួច​ទៅ​ហើយ ដូច្នេះ​ការ​ដោះស្រាយ​ដោយ​អន្តរជាតិ នឹង​ផ្ដល់​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ណាស់​សម្រាប់​កម្ពុជា។

លោក យឹម សុវណ្ណ បន្ត​ថា ៖ «ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ព្រម​ទាល់​តែ​សោះ ពីព្រោះ​ថា បើ​សិន​ជា​អន្តរជាតិ​ចូល​មក​វា​នឹង​មាន​បញ្ហា​នៅ​ព្រំដែន​ខាង​កើត អន្តរជាតិ​គេ​នឹង​ចូល​ទៅ​ពិនិត្យ​មើល​ព្រំដែន​ខាង​កើត​ត​ទៅ​ទៀត ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ហ៊ាន​ជំរុញ​ការ​ដោះស្រាយ​តាម​រយៈ​អន្តរជាតិ​នោះ​ទេ ហើយ​ចេះ​តែ​ដោះស្រាយ​តាម​ទ្វេ​ភាគី ដែល​ខ្ញុំ​យល់​ថា វា​មិន​ងាយ​នឹង​ដោះស្រាយ»

ប្រធាន​គណៈកម្មការ​ព្រំដែន​ខ្មែរ​ប្រចាំ​ប្រទេស​បារាំង លោក ស៊ាន ប៉េងសែ ក៏​គ្មាន​ជំនឿ​អំពី​ការ​ចរចា​ទ្វេ​ភាគី​ខ្មែរ-​ថៃ​ ថា​នឹង​អាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​បាន​ដែរ។

លោក​ពន្យល់​អំពី​ហេតុផល​ដែល​កម្ពុជា ចេះ​តែ​បន្ត​ការ​ដោះស្រាយ​ទ្វេ​ភាគី​ថា ៖ «យើង​ហ្នឹង​វា​មាន​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​ហ្នឹង​រៀងៗ​ខ្លួន តាំង​ពី​រដ្ឋមន្ត្រី​ទី​១ ថាក់ស៊ីន មក ហើយ​វា​មាន​ការ​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ក្នុង​ការ​រក​ស៊ី​ប្រេងកាត​នៅ​កន្លែង​ត្រួត​គ្នា ហើយ ថាក់ស៊ីន វា​មាន​ការ​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ច្រើន​ក្នុង​ការ​រក​ស៊ី​នៅ​កោះកុង ដូច្នេះ​អា​ប្រយោជន៍​ហ្នឹង​ផ្ទាល់​ខ្លួន បើ​សិន​ណា​ប្រយោជន៍​ជាតិ អា​ហ្នឹង​ការ​ដោះស្រាយ​ស្រួល​ទេ​ខ្មែរ​យើង។ អ៊ីចឹង​បាន​ថា ខ្ញុំ​អត់​សង្ឃឹម អត់​សង្ឃឹម​ថា ការ​ដោះស្រាយ​ជាមួយ​គ្នា​បាន​ជោគជ័យ​ទេ ពីព្រោះ​វា​មាន​លាយ​ឡំ​នឹង​នយោបាយ​ផង ដូច​ជា​ខាង​ពួក​សៀម​ហ្នឹង ពួក​អាវ​លឿង អាវ​ក្រហម បញ្ចូល​មក​ទៀត ហើយ​ខ្លះ​ហ្នឹង​វា​ចង់​តែ​បាន​ដី​ខ្មែរ»

ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ បាន​កើត​មាន​ឡើង​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៥៣ រហូត​មក​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៥៨ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៩ ខ្មែរ​ក៏​បាន​ដាក់​ពាក្យ​បណ្ដឹង​ស្ងាត់ៗ​ទៅ​តុលាការ​អន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ទៅ​ដល់​មន្ត្រី​សៀម ដែល​ជា​សមាជិក​នៅ​ក្នុង​តុលាការ​នោះ​ផង​ដែរ។

លុះ​ដល់​ឆ្នាំ​១៩៦២ តុលាការ​ក្រុង​ឡាអេ ក៏​បាន​សម្រេច​ទទួល​ស្គាល់​ព្រំដែន​ខ្មែរ-​ថៃ ដែល​មាន​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នៅ​ក្នុង​នោះ ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​តាម​ផែនទី​របស់​បារាំង៕

ព័ត៌មាន (0)
Share
គេហទំព័រ​ទាំងមូល