របបលោក ហ៊ុន សែន បានផ្លាស់ប្ដូរតួនាទីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់យោធាដែលបានប្រព្រឹត្តិអំពើរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយនៅក្នុងរបបរបស់លោក ដ៏គួរភ្ញាក់ផ្អើល និងនឹកស្មានមិនដល់។
ការផ្លាស់ប្ដូរមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទឲ្យទៅស្ថាប័ននយោបាយវិញនេះ តាមមើលទៅមិនមែនជាការព្យួរតំណែងមួយរយៈ ដោយសារតែច្បាប់បោះឆ្នោតរារាំងតែមួយមុខនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញហាក់បីដូចជា លោក ហ៊ុន សែន មានយុទ្ធសាស្ត្ររុះរើ មន្ត្រីនៅកៀកកើយលោកឲ្យទៅកាន់ខាងកិច្ចការស៊ីវិលវិញ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីមានឱកាសដំឡើងកូនចៅ សាច់ញាតិលោហិតផ្ទាល់របស់លោក ឲ្យទៅកាន់តួនាទីយោធាជាន់ខ្ពស់ជំនួសមន្ត្រីទាំងអស់នោះវិញ ដើម្បីធ្វើឲ្យមានស្ថិរភាពអំណាចក្រុមគ្រួសាររបស់លោកតទៅមុខទៀតបាន។
រដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយនឹងបង្កើតឡើងនៅក្រោយថ្ងៃទី២៩ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ បន្ទាប់ពីការរៀបចំបោះឆ្នោតដ៏ចម្រូងចម្រាស ដែលរបបរបស់លោកបានរំលាយបក្សប្រឆាំងមិនអនុញ្ញាតឲ្យចូលរួមការបោះឆ្នោតអាណត្តិទី៦នេះ។
លោក ហ៊ុន សែន ទំនងជានឹងធ្វើឲ្យពលរដ្ឋមើលឃើញពីការផ្លាស់ប្ដូររបៀបដឹកនាំ រដ្ឋាភិបាលជាទ្រង់ទ្រាយថ្មី ដែលលោកធ្លាប់បានប្រកាសជាច្រើនដងរួចទៅហើយថា លោក នឹងនៅតែធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តទៀត ហើយលោកនឹងធ្វើឲ្យពលរដ្ឋមើលឃើញពីការរុះរើក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំដោយផ្លាស់ប្ដូរពីមនុស្សដែលមានវ័យចំណាស់ ជំនួសមកវិញ ពីក្រុមយុវជនក្មេងជំនាន់ក្រោយ ដែលជាបក្សពួក និងសាច់សាលោហិតរបស់លោកជាមិនខាន។
នៅពេលនោះ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់យោធា ដែលអ្នកខ្លះខិតខំធ្វើការបម្រើរបបលោកជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ពេលខ្លះ ទោះជាប្រើសារនយោបាយ ឲ្យពលរដ្ឋស្អប់ខ្ពើមខ្លួន ក៏ពួកគេហ៊ានប្រើដែរ ដើម្បីបំពេញបំណងលោក ហ៊ុន សែន និងមហិច្ឆតារបស់ខ្លួន ឧទាហរណ៍ដូចជា លោក ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិធ្លាប់ប្រកាសគំរាមពលរដ្ឋវាយបាក់ធ្មេញចំពោះអ្នកណាហើយ ដែលហ៊ានងើបតវ៉ាបាតុកម្មប្រឆាំងរបបបច្ចុប្បន្ន។ មេទាហានផ្សេងទៀត ក៏ប្រកាសប្ដូរផ្ដាច់ ការពាររបបលោក ហ៊ុន សែន ដូចគ្នានេះដែរ។
ជាសំណងចំពោះភក្ដីភាពរបស់មេទាហានទាំងនេះវិញ លោក ហ៊ុន សែន នាទីចុងក្រោយ បានព្យួរឬផ្ទេរមុខដំណែង មន្ត្រីកំពូលក្នុងជួរកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ៣រូប ទៅឲ្យកូនប្រុសលោក គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងមន្ត្រីជំនិតរបស់លោកមួយទៀត គឺលោក សៅ សុខា។ ឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងបីរូបនោះមានលោក ប៉ុល សារឿន អគ្គមេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ លោក គន់ គីម អគ្គមេបញ្ជាការរងនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទផង និង ជានាយសេនាធិការចម្រុះ នៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទផង និងលោក មាស សុភា ជាអគ្គមេបញ្ជាការរង និងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក។
ការព្យួរមុខតំណែងនេះ ត្រូវបានអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិលោក ឈុំ សុជាតិ អះអាងក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់លោកកន្លងមក ថា ដោយសារអ្នកទាំងនោះ ត្រូវឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនតំណាងរាស្ត្រ របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅតាមមណ្ឌលផ្សេងៗ សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតជាតិ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៨ ។ ការព្យួរតំណែងនេះ តាមមើលទៅពួកគេមិនអាចវិលត្រលប់ទៅកាន់ស្ថាប័នដើម និងកាន់តួនាទីជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់យោធាវិញឡើយ។
នរណាក៏ដឹងដែរថា ឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងនេះខិតខំធ្វើកិច្ចការសព្វបែបយ៉ាង ដើម្បីការពារក្រុមគ្រួសារ និងរបបលោក ហ៊ុន សែន ក្នុងរយៈពេលជាង២០ឆ្នាំមកនេះ។ លើសពីនេះឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងនោះ ជាប់នៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះអាក្រក់លើពិភពលោកទៀត ដោយសារតែសកម្មភាពរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ក្នុងនោះមានការបង្ក្រាប និងការបាញ់សម្លាប់មនុស្ស ជាក់ស្ដែងឧត្ដមសេនីយ៍ទាំង ៣នាក់ ក្នុងចំណោមឧត្ដមសេនីយ៍ ១២រូប ដែលអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ យូមែន រ៉ៃត៍ វ៉ច្ឆ (Human Rights Watch) បានចេញរបាយការណ៍ស្ដីពី «បុគ្គលនាយឧត្ដមសេនីយ៍មានបាតដៃកខ្វក់១២រូបរបស់កម្ពុជា៖ ប្រវត្តិរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដ៏យូរអង្វែងនៃនាយឧត្ដមសេនីយ៍របស់លោក ហ៊ុន សែន»។ របាយការណ៍នេះ លាតត្រដាងឲ្យឃើញថា កម្ពុជាកាន់តែប្រែក្លាយទៅរករបបផ្ដាច់ការ និងការដឹកនាំបែបឯកបក្ស ដោយសារតែនាយឧត្ដមសេនីយ៍មានបាតដៃកខ្វក់ទាំង១២រូប ក្នុងជួរកងកម្លាំងសន្តិសុខរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានធ្វើជាខ្នងបង្អែកនៃរបបនយោបាយមួយពោរពេញទៅដោយអំពើរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរជាប្រព័ន្ធ និងមានចរិតផ្ដាច់ការនិយម។ ក្នុងចំណោមឧត្ដមសេនីយ៍ទាំង ១២នាក់នោះ ក៏មាន លោក គន់ គីម លោក ប៉ុល សារឿន និងលោក មាស សភា ដែលទើបព្យួរតំណែង ហើយទៅឈរជាបេក្ខជនតំណាងរាស្ត្ររបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
នៅក្រោយពេលរបាយការណ៍ ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីចុងខែមិថុនា លោក ហ៊ុន សែន ហាក់បង្ហាញកាយវិការ ការពារឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងនោះ ដោយបញ្ចេញប្រតិកម្មខ្លាំងៗឆ្លើយតបទៅរបាយការណ៍របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិវិញ ហើយអះអាងថា ឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងនោះជាមួយមន្ត្រីស្អាតស្អំ៖ «ត្រឹមតែ១២នាក់វាមិនគ្រប់ទេ គិតទាំងទាហាន និងប៉ូលិសមាន១៦ម៉ឺននាក់ អ្នកឯងដាក់ទាំងអស់ទៅ ព្រោះថ្ងៃមុនខ្ញុំនិយាយតែទាហានទេ ដាក់ ប៉ុល សារឿន ដាក់ សៅ សុខា ដាក់ហ៊ីង ប៊ុនហៀង ដាក់ផេះអីប៉ុណ្ណឹង ? ដាក់ទាំងអស់ហ្មងទៅ»។
លោក ហ៊ុន សែន ថែមទាំងទាញភ្ជាប់កងកម្លាំងយោធា និងនគរបាលទាំងអស់ទៅនឹងរឿងមន្ត្រីបាតដៃកខ្វក់នេះ ទំនងជា ហាក់ចង់បញ្ឆេះកំហឹងកងកម្លាំងទ័ព និងនគរបាលទាំងអស់ របស់ជាតិឲ្យខឹងអង្គការអន្តរជាតិមួយនេះ ហើយក៏អាចដើម្បីលួងចិត្តឧត្ដមសេនីយ៍ទាំង១២រូប ដែលជាប់ឈ្មោះអាក្រក់ដោយសារតែការពារអំណាចលោកនោះផង។ ក៏ប៉ុន្តែយុទ្ធសាស្ត្របែបនេះ នឹងមិនជោគជ័យឡើយ លោក ហ៊ុន សែន ហាក់ភ្លេចខ្លួនថា ឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងអស់ និងយោធា នគរបាលជាច្រើនទៀតរបស់ជាតិ ពួកគាត់ក៏មានទឹកចិត្តស្នេហាជាតិ និងជាមនុស្សស្មោះត្រង់នឹងជាតិដែរ។ រីឯកងទ័ព នគរបាលមួយចំនួនធំទៀត ខិតខំធ្វើការបម្រើជាតិ អ្នកខ្លះទៀតហ៊ានពលីជីវិត នៅសមរភូមិ មិនបានឡើងបុណ្យស័កឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រាក់បៀវត្សរ៍ក៏តិច ពេលខ្លះបើកមិនទៀងទាត់ ពេលខ្លះថ្នាក់លើកាត់ប្រាក់ខែទៀត នេះបើយោងតាមការត្អូញត្អែរពីមេទាហាន នគរបាលកន្លងមក។
ផ្ទុយទៅវិញ បើសិនជាមិនមែនយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីពង្រឹងអំណាចក្រុមគ្រួសារលោកទេនោះ តាមមើលទៅ លោកមិនមែនយកតួនាទីរបស់ឧត្ដមសេនីយ៍ទាំងនោះ ទៅប្រគល់ជូនកូនរបស់លោក និង មនុស្សជំនិតរបស់លោកដូច្នេះទេ។ ការពង្រឹងអំណាចរបស់ខ្លួន និងក្រុមគ្រួសារនេះ លោក ហ៊ុន សែន បានរៀបសេណារីយូ ដកសិទ្ធិអំណាចមន្ត្រីគ្រាក់ៗ នៅក្បែរលោកបន្តិចម្ដងៗ ជាក់ស្ដែងដូចជាលោកឧត្ដមសេនីយ៍ គន់ គីម ដែលធ្លាប់ជាមន្ត្រីមានអំណាចផ្អៀងផែនដីនោះ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ លោកហាក់បីដូចជាគ្មានឥទ្ធិពលខ្លាំងដូចកាលពីមុនឡើយ តាំងពីមុនពេលព្យួរតួនាទីលោកមកម្ល៉េះ។
លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ធ្លាប់លើកឡើងក្នុងបទវិភាគរបស់លោកកន្លងមក ដោយប្រៀបធៀបលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថា ជាខ្លា ហើយថាអ្នកដែលនៅក្បែរៗនឹងខ្លានោះ មិនប្រាកដថាជាអ្នកពេញចិត្តខ្លានោះឡើយ៖ «នៅពេលយើងមើលឃើញ ឧទាហរណ៍ទ្រង់ខ្លាមួយនៅពេលយើងមើលឃើញខ្លាស៊ីស្វា ស៊ីសត្វច្រើននៅក្នុងហ្នឹង សូម្បីយើងមើលឃើញពីចម្ងាយក៏យើងខ្លាចដែរ ចុះល្មមដល់សត្វនៅក្បែរៗហ្នឹង គឺសត្វដែលនៅក្បែរៗខ្លា គឺរងគ្រោះជាងហើយនៅឆ្ងាយទៅទៀត»។
ក្រៅពីនេះទៀត លោក ហ៊ុន សែនក៏បង្កើតច្បាប់ស្ដីពីការរៀបចំ និងការប្រព្រឹត្តទៅនៃទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដែលច្បាប់នេះ មានសិទ្ធិអំណាច ក្នុងការតែងតាំង និងដកតួនាទី រដ្ឋលេខាធិការ និង អនុរដ្ឋលេខាធិការ ទោះបីជាច្បាប់នេះរងការរិះគន់ និងរំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញយ៉ាងណាក្ដី។
នៅត្រង់ចំណុចនេះ នរណាក៏ដឹងដែរថា លោក ហ៊ុន សែន មិនមែនត្រឹមតែលោក រិះរកវិធីគ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បីបន្សាបឥទ្ធិពល ឬរំលាយក្រុមបក្សប្រឆាំងប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែសែស្រឡាយ អតីតមេបក្សរបស់លោក គឺ លោក ជា ស៊ីម ក៏លោកបន្សាបឥទ្ធិពលដែរ។ លោក ហ៊ុន សែន បានដកតួនាទី លោក កែ គឹមយ៉ាន ពីអគ្គបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ទៅជាប្រធានអាជ្ញាធរជាតិគ្រឿងញៀន កាលពីថ្ងៃទី២២ មករា ឆ្នាំ២០០៩។ លោក បានថ្លែងក្រោយពីដកតួនាទីលោក កែ គឹមយ៉ាន ភ្លាមៗថា ជាការធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅប្រកបដោយឆន្ទៈនយោបាយមោះមុត។ បន្ទាប់មកទៀត នៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១១ តុលាការរបស់លោក ក៏ចាប់ខ្លួន លោកឧត្តមសេនីយ៍ផ្កាយបី ឈឿន ចាន់ថន ប្រធានកងអង្គរក្សលោក ជា ស៊ីម និងជានាយរងសេនាធិការចម្រុះនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទ ដោយចោទប្រកាន់ជាច្រើនករណី ដូចជាកាន់កាប់អាវុធខុសច្បាប់ ចែកចាយអាវុធ រំលោភសេចក្ដីទុកចិត្ត និងករណីផ្សេងៗទៀត។ ដែលសំណុំរឿងខ្លះ តុលាការផ្ដន្ទាទោស ៧ឆ្នាំ ១០ឆ្នាំ និងសំណុំរឿងខ្លះទៀត ជាង២០ឆ្នាំជាដើម។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ហ៊ុន សែន បានបន្សាបឥទ្ធិពលលោក ស ខេង ដែលលោកជាប្អូនថ្លៃលោក ជា ស៊ីម បន្តិចម្ដងៗដែរ តាមរយៈចាប់យកអភិបាលខែត្រទាំងអស់ ដែលនៅក្រោមចំណុះរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃនោះ មកតែងតាំងជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់លោក ដើម្បីបន្សាបឥទ្ធិពលរបស់លោក ស ខេង ផង និងដើម្បីឲ្យលោកងាយគ្រប់គ្រង និងក្ដោបក្ដាប់អភិបាលខែត្រទាំងនោះដោយផ្ទាល់ ក្នុងនោះ លោកក៏មានសិទ្ធិក្នុងការលើកបន្តុបអ្នកណាម្នាក់ទៅជាអភិបាលខែត្រ ឬដកចេញពីតួនាទីពីអភិបាលខែត្រវិញដែរ។
ជាងនេះទៅទៀត តាមមើលទៅ តួនាទីរបស់លោក ស ខេង ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃនេះ ក៏មិនអាចនៅគង់វង្សបានយូរអង្វែងដែរ លោក ហ៊ុន សែន ប្រហែលជានឹងអាចដំឡើងលោក ស ខេង ឲ្យកាន់តែខ្ពស់ នៅក្រោយពីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីអាណត្តិទី៦នេះ ក្រោមរូបភាពធ្វើកំណែទម្រង់ និងលើកទឹកចិត្ត។ លោក ស ខេង អាចនឹងទៅកាន់តំណែងជាប្រធានរដ្ឋសភាវិញក៏ថាបាន នៅគ្រាដែលអនុប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមួយរូបទៀត លោក សាយ ឈុំ ជាប្រធានព្រឹទ្ធសភារួចទៅហើយនោះ។ រីឯលោក ហេង សំរិន អាចនឹងត្រូវដំឡើងទៅជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រចាំការ នៅទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជាដើម។ ហើយតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ហ៊ុន សែន នឹងតែងតាំង ក្មួយប្រសារបស់លោកគឺលោក នេត សាវឿន ជំនួសលោក ស ខេង រីឯកូនប្រសាររបស់លោក ឌី វិជ្ជា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោក ហ៊ុក ឡង់ឌី នោះ នឹងត្រូវតែងតាំងជាអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិវិញក៏ថាបាន។
ចំពោះតួនាទីលោក ទៀ បាញ់ ជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិវិញ ក៏នឹងអាចផ្លាស់ប្ដូរដែរ តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិនេះ តាមមើលទៅគ្មានអ្នកណាក្រៅពីកូនសំណព្វចិត្តរបស់លោក គឺ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នោះឡើយ ដើម្បីឲ្យសាធារណជនមើលឃើញពីការផ្លាស់ប្ដូរក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំស្ថាប័នរដ្ឋ ដែលធ្លាប់តែដឹកនាំដោយក្រុមមនុស្សមានវ័យចំណាស់ ជំនួសមកវិញដោយក្រុមមនុស្សវ័យក្មេងឈាមថ្មី ដែលចេញពីវង្សត្រកូលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី។
នៅពេលនោះ អំណាចទាំងមូលនឹងនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃ លោក ហ៊ុន សែន ហើយលោកក៏នឹងកាត់បន្ថយការភ័យខ្លាច អំពីការបះបោរណាមួយពីក្រុមផ្ទៃក្នុងបក្សរបស់លោក ឬហៅថា ដង្កូវផុសចេញពីក្នុងសាច់ក៏ថាបាន ព្រោះថាកន្លងមក លោក ហ៊ុន សែន តែងតែគំរាមថា បើអត់ពីលោកនឹងមានសង្គ្រាមនោះ ទំនងជាលោកព្រួយបារម្ភមានចលនាងើបបះបោរពីក្រុមនៅជួរបក្សរបស់លោកក៏ថាបាន ព្រោះក្រុមបក្សប្រឆាំង ពលរដ្ឋរងគ្រោះដីធ្លី និងសហគមន៍រងគ្រោះផ្សេងទៀត គ្មានអាវុធនៅដៃ ដូចពីជំនាន់គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចឡើយ។
អ្វីដែលជាគោលបំណងធំ ដែលលោក ហ៊ុន សែន រៀបចំសេណារីយូ នយោបាយបែបនេះ គឺលោកចង់ទាញប្រទេសកម្ពុជាទៅជារបបយោធា និងក្រុមគ្រួសារនិយម មិនខុសពីរបបកុម្មុយនិស្តកូរ៉េខាងជើង ដែលតំណែងឪពុកនឹងត្រូវរក្សាទុកបន្តឲ្យកូននោះឡើយ។ ហើយ បញ្ហាសំខាន់លោកចង់ឲ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដឹកនាំកម្ពុជាបន្តពីលោក តែលោកត្រូវរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រការពារអំណាចនេះឲ្យបានរឹងមាំជាមុនសិន ដោយលោកក្ដោបក្ដាប់ប៉ូលិស ទាហាន បានទាំងស្រុង ហើយរយៈពេលពីរអាណត្តិទៀត តួនាទីជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនេះ នឹងប្រគល់ជូនលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដូចដែលលោកធ្លាប់អះអាងជាច្រើនលើកថា លោកត្រូវការដឹកនាំប្រទេស តែពីរអាណត្តិទៀតនោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។