ក្រុមអាជីវករលក់ដូរតាមដងផ្លូវ និងតាមរ៉ឺម៉កមួយចំនួនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញប្រឈមនឹងការបណ្ដេញមិនឱ្យលក់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរកប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគាត់។ មន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធរៀបចំផ្ដល់ទីកន្លែងឱ្យអាជីវករខ្នាតតូចលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវអាចមានកន្លែងលក់ដូរសមរម្យ និងសម្រួលដល់ការបង់ថ្លៃភាស៊ីដល់ពួកគាត់។
អាជីវករលក់តាមចិញ្ចើមផ្លូវក្នុងរាជធានីភ្នំពេញភាគច្រើនជាសមាជិកសមាគមសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ប្រឈមនឹងការរើសអើង និងការបណ្ដេញពួកគាត់ចេញមិនឱ្យលក់ពីសំណាក់អាជ្ញាធរ និងកម្លាំងសន្តិសុខ ដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់ពិបាករកប្រាក់ចំណូលផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ។
អាជីវករលក់មាន់នៅផ្សារគីឡូលេខ៧ ខណ្ឌឫស្សីកែវ លោកស្រី ម៉ាន ម៉ារី ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីនៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ថា សព្វថ្ងៃលោកស្រីលក់ដូរមិនសូវដាច់ ហើយប្រឈមនឹងការបណ្ដេញពីសំណាក់អាជ្ញាធរឱ្យទៅលក់កន្លែងផ្សេង និងរងការមើលងាយពីម្ចាស់ផ្ទះដោយសារតែលោកស្រីគ្មានប្រាក់បង់ថ្លៃភាស៊ី។ លោកស្រីបន្តថា អាជ្ញាធរទាំងនោះភាគច្រើនយកលេសរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈដើម្បីដេញលោកស្រីមិនឱ្យលក់ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរមិនបានជួយសម្រួលដល់អាជីវករលក់ដូរឡើយ។
លោកស្រី ម៉ាន ម៉ារី៖ «គេលក់តាំងពីអើយមកហើយដល់អ៊ីចឹងទៅតាំងមកដេញយើងថា ស្ទះវាអីអ៊ីចឹងទៅយើងលក់តាមចិញ្ចើមថ្នល់មើលទៅ វាពិបាកវេទនាពេលចុះមកម្តងៗនិយាយពីបងភ័យលើកកញ្ច្រែងថា សមាន់ហ្នឹងនិយាយទៅនិយាយពីភ័យអស់ហើយបេះដូងខ្លាចគេចុះមកចាប់របស់យើងអ៊ីចឹង គេចាប់យករបស់យើងទៅគេអត់ឱ្យយើងទេ គេមកប្រាប់យើងៗអត់ស្ដាប់»។
បញ្ហាដេញអាជីវករមិនឱ្យលក់ដូរនេះធ្វើឱ្យអាជីវករមួយចំនួនពិបាករកប្រាក់ចិញ្ចឹមគ្រួសារ និងអ្នកខ្លះទៀតបានខ្ចីលុយពីធនាគារ ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីដោះទ័ល ព្រមទាំងបង់ថ្លៃបន្ទប់ជួលដែលបណ្ដាលឱ្យពួកគាត់គ្មានប្រាក់សងត្រឡប់ទៅធនាគារវិញ ហើយអាជីវករមួយចំនួនទៀតបង្ខំចិត្តឱ្យកូនឈប់រៀនដោយសារគ្មានលទ្ធភាពបញ្ជូនកូនទៅសាលារៀន។
ដោយឡែក តំណាងអាជីវករនៅខណ្ឌសែនសុខ លោកស្រី មាន សាវឿន រៀបរាប់ថា បច្ចុប្បន្នខាងអាជ្ញាធរហាក់មានការរើសអើងចំពោះអ្នកលក់ដូរតាមរ៉ឺម៉កដែលមានបិតស្លាកសមាគមសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធមិនឱ្យលក់ និងចោទប្រកាន់លោកស្រីថា ជាក្រុមប្រឆាំងបម្រើការឱ្យគណបក្សនយោបាយ។ លោកស្រីហួសចិត្ត នឹងការចោទប្រកាន់របស់អាជ្ញាធរទាំងនោះ ដែលតែងលាបពណ៌ពលរដ្ឋខ្មែរជាអ្នកលក់ដូរខ្នាតតូច។
លោកស្រី មាន សាវឿន៖ «រាល់ថ្ងៃនេះដោយសារលក់តាមចិញ្ចើមផ្លូវអ៊ីចឹងទៅមានការដេញអ៊ីចឹងទៅ មានការដេញមានការលាបពណ៌អត់ឱ្យលក់គេរៀបចំ និយាយទៅគេលើកឡើងថា គេរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់ឱ្យតែមកអ៊ីចឹងដេញស្រួលមិនស្រួល លើកឡើងលើឡានអស់ដល់ឥឡូវគាត់មានការពិបាកមែនទែនដូចថា យើងលក់ឥឡូវក៏លក់មិនសូវដាច់ដោយសារឥឡូវហ្នឹងខាងសមត្ថកិច្ចដូចខាងសណ្ដាប់ធ្នាប់ ដូចមានការរើសអើងចំពោះក្រុមបង»។
លោកស្រី មាន សាវឿន បន្ថែមថា មូលហេតុដែលអាជីវករមួយចំនួនលក់តាមរ៉ឺម៉ក ទូលកញ្ជើលក់តាមចិញ្ចើមផ្លូវដោយសារពួកគាត់គ្មានប្រាក់ជួលកន្លែងសម្រាប់លក់ ពីព្រោះម្ចាស់ផ្សារ ឬម្ចាស់ផ្ទះយកភាស៊ីថ្លៃ ដូច្នេះពួកគាត់គ្មានជម្រើសក្រៅពីដើរ លក់តាមដងផ្លូវនោះទេ។
លោកស្រី មាន សាវឿន៖ «បងនិយាយភាពស្មោះត្រង់អ្នកលក់តាមកញ្ជើ អ្នកលក់តាមថាសអីហ្នឹងគឺគាត់អត់មានលុយទៅជួលតូបទេ ពីព្រោះតូបក្នុងតម្លៃថ្លៃៗអ៊ីចឹងគាត់បង្ខំចិត្តលក់តាមកញ្ជើរ តាមចិញ្ចើមផ្លូវដល់ពេលយើង ដេញអត់ឱ្យគាត់លក់ទៀតសួរថា សេដ្ឋកិច្ចគាត់នឹងធ្លាក់ដល់កម្រិតណា បើគាត់មានលុយគាត់ទៅជួលលក់តូបលក់បាត់ហើយមិនបាច់ឱ្យគេដេញព្រឹកដេញល្ងាចអ៊ីចឹងទេ»។
ការត្អូញត្អែររបស់ក្រុមអាជីវករលក់ដូរនៅរាជធានីភ្នំពេញនេះគឺដោយសារពួកគាត់កំពុងជួបប្រទះបញ្ហា ដូចជា គ្មានកន្លែងលក់ដូរសមរម្យ បញ្ហាអនាម័យ បញ្ហាសុវត្ថិភាព សុខភាព អ្នកលក់ដូរតាមផ្លូវរងការបៀតបៀនពីម្ចាស់ផ្ទះ និងអាជ្ញាធរមួយចំនួន ។ ជាងនេះទៅទៀតពួកគេក៏រងការរំលោភសិទ្ធិ ការបណ្ដេញចេញពីកន្លែងលក់ដូរមិនទទួលបានកិច្ចគាំពារ និងរបបសន្តិសុខសង្គម ដែលធ្វើឱ្យចំណូលធ្លាក់ចុះ ថ្លៃភាស៊ីមិនច្បាស់លាស់ ព្រមទាំងរងអំពើហិង្សាពីកងកម្លាំងចុះរៀបចំសណ្ដាប់ធ្នាប់ ចុះចាប់អីវ៉ាន់អ្នកលក់ដូរ ធ្វើឱ្យខូចខាតសម្ភារៈ និងបាត់បង់សម្ភារៈលក់ដូរជាដើម។
វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនអាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ លោក កត្តា អ៊ន អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឃួង ស្រេង ដើម្បីសុំការបកស្រាយជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ។
កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា សាលារាជធានីភ្នំពេញបានចេញសេចក្ដីប្រកាសលុបការបង់ភាស៊ី និងការបង់ថ្លៃផ្សេងៗចំពោះប្រជាពលរដ្ឋលក់តាមកញ្ច្រែង កញ្ជើ ល្អី និងនៅតាមទីផ្សារទូទាំងប្រទេស។ លិខិតដដែលបញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុន ឬអ្នកវិនិយោគធ្វើអាជីវកម្មប្រមូលភាស៊ី និងចំណូលអនាម័យគ្រប់ប្រភេទមិនត្រូវយកថ្លៃភាស៊ី លើពលរដ្ឋលក់ដូរតាម កញ្ច្រែង កញ្ជើ ឡើយ ហើយករណីមិនអនុវត្តតាមសារាចរខាងលើនឹងត្រូវលុបចោលកិច្ចសន្យា។
ទោះជាបែបនេះក្ដីកន្លងទៅគេសង្កេតឃើញថា ក្រុមអាជីវករលក់ដូរតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ឆ្នេរសមុទ្រ រោងចក្រ និងកន្លែងទេសចរណ៍មួយចំនួនតែងរងការប្រើអំពើហិង្សា ពីសំណាក់អាជ្ញាធរ ឬកម្លាំងសន្តិសុខ ដោយយកបន្លែផ្លែឈើ នំចំណីរបស់ពួកគាត់ចាក់ចោល និងបណ្ដេញចេញមិនឱ្យលក់ជាដើម។
ជុំវិញបញ្ហានេះប្រធានសមាគមប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យនៃសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ (IDEA) លោក វន់ ពៅ មានប្រសាសន៍ថា បច្ចុប្បន្នឈមនឹងរើសអើងពីសំណាក់អាជ្ញាធរដែលធ្វើឱ្យពួកគាត់បាត់បង់ប្រាក់ចំណូល ប៉ះពាល់ដល់ជីវភាព និងគ្មានប្រាក់សងបំណុលធនាគារ។ លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអាជីវករលក់ដូរតាមផ្លូវ ពីព្រោះពួកគាត់ក៏ជាអ្នកបង់ពន្ធជូនរដ្ឋដែរ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាលមានកាតព្វកិច្ចបម្រើពលរដ្ឋ។
លោក វន់ ពៅ៖ «ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងប្រទេសតែមួយតែគាត់ជាអ្នកលាបពណ៌ថា ពួកយើងជាពួកប្រឆាំង ប៉ុន្តែគាត់ភ្លេចគិតថា គាត់គឺជាអ្នកបើកប្រាក់ខែពីពួកយើងជាប្រជាពលរដ្ឋ ខ្ញុំយល់ថា អាជ្ញាធរគួរតែសិក្សាពីបញ្ហានេះឡើងវិញ ពីព្រោះពួកយើងគឺជាម្ចាស់ពន្ធ ពួកយើងគឺជាម្ចាស់វាសនាប្រទេសជាតិ មិនត្រូវធ្វើអ្វីតាមតែអំពើចិត្ត ហើយរើសអើងប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯងអ៊ីចឹងទេ ធ្វើបែបហ្នឹងគិតថាគឺជារឿងប្រាសចាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរណាស់ អំពីគោលនយោបាយជាតិ គោលនយោបាយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងគោលនយោបាយដែលមានចែងនៅក្នុងអនុសញ្ញាដូចនៅក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិអីជាដើម»។
របាយការណ៍ស្ទង់មតិរបស់អង្គការអុកស្វាម (Oxfam) ចេញផ្សាយ កាលពីឆ្នាំ២០១៩ បង្ហាញថា នៅកម្ពុជាមានអាជីវករ ឬអ្នកលក់ដូរតាមដងផ្លូវចំនួនជិត ១លាន ៧ម៉ឺននាក់ (១៦៧.៣៣៩.០) ឬប្រមាណ ១០ភាគរយ (១០%) នៃចំនួនប្រជាពលរដ្ឋសរុប។ ក្នុងនោះមានអ្នកលក់ដូរតាមដងផ្លូវនៅរាជធានីភ្នំពេញ ចំនួនជាង ១ម៉ឺន ៦ពាន់នាក់ (១៦.៤១៩) ហើយ ៧៥ភាគរយ (៧៥%) ជាស្ត្រី។
ក្រុមអាជីវករ និងមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់លើអាជីវករលក់ដូរតាមដងផ្លូវ ផ្ដល់កិច្ចគាំពារសង្គម រៀបចំផ្ដល់កន្លែងឱ្យពួកគាត់លក់ដូរបានសមរម្យ និងស្នើឱ្យអាជ្ញាធរបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា ឬការរើសអើងលើអាជីវករ ដើម្បីអាចឱ្យពួកគាត់មានលទ្ធភាពរកប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។