អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទលោក វង្ស ពិសេន បានស្នើដល់សហរដ្ឋអាមេរិក (US) ឱ្យពិនិត្យមើលលទ្ធភាពរៀបចំធ្វើសមយុទ្ធយោធា «ឆ្មាំអង្គរ» និងសមយុទ្ធទេវតាប៉ាស៊ីហ្វិក (Pacific Angel) រួមគ្នាឡើងវិញ។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិយល់ថា សំណើរបស់កម្ពុជានេះអាចជាសញ្ញាវិជ្ជមានមួយ ដើម្បីបញ្ចៀសកម្ពុជាកុំឱ្យបន្តផ្ដេកផ្ដួល និងស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលចិន (China) ដូចពេលបច្ចុប្បន្ន។
កម្ពុជាបានស្នើសុំសហរដ្ឋអាមេរិកមើលលទ្ធភាពរៀបចំធ្វើសមយុទ្ធយោធា «ឆ្មាំអង្គរ» ឡើងវិញក្នុងគ្រាដែលអាមេរិកកំពុងស្វែងរកឱកាសស្ដារទំនាក់ទំនងវិស័យការពារជាតិរួមគ្នា និងបារម្ភអំពីកំណើនឥទ្ធិពលចិននៅកម្ពុជា។
អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទលោក វង្ស ពិសេន សរសេរលើទំព័រហ្វេសប៊ុក (Facebook) របស់លោកនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូថា រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានចូលរួមនៅក្នុងដំណើរការបង្រួបបង្រួមជាតិ ការកសាង និងថែរក្សាសន្តិភាពនៅកម្ពុជានាទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៩០ និងការរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាច្រើនវិស័យ។ លោក វង្ស ពិសេន បានស្នើសហរដ្ឋអាមេរិក បង្កើនវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលដល់កងយោធពលខេមរភូមិន្ទ និងពិនិត្យលទ្ធភាពធ្វើលំហាត់ហ្វឹកហ្វឺនរួមឡើងវិញដូចជា សមយុទ្ធឆ្មាំអង្គរ (Angkor Sentinels) និងសមយុទ្ធទេវតាប៉ាស៊ីហ្វិក (Pacific Angel) ការផ្លាស់ប្ដូរព័ត៌មានទប់ស្កាត់រាល់បទល្មើសឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន និងការបន្តរុករកអដ្ឋិធាតុជនជាតិអាមេរិកបាត់ខ្លួនក្នុងទឹកដីកម្ពុជា។ ក្រៅពីនេះ លោកក៏បានស្នើដល់ភាគីរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបង្កើតក្រុមការងារ កិច្ចសន្ទនាទ្វេភាគី ការផ្លាស់ប្ដូរទស្សនកិច្ចគ្រប់កម្រិត និងគ្រប់ប្រភេទកងទ័ព។
លោក វង្ស ពិសេន ដាក់សំណើទៅសហរដ្ឋអាមេរិកបែបនេះក្នុងជំនួបពិភាក្សាទ្វេភាគីជាមួយមេបញ្ជាការប្រចាំនៅបញ្ជាការដ្ឋានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក លោក ស៊ែមញូល ផាផារ៉ូ(Samuel J. Paparo) នៅពេលដែលលោកមកបំពេញទស្សនកិច្ច និងជួបថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៃការលើកកម្ពស់ស្ថិរភាពនៅតំបន់ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិកនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ។
លោក វង្ស ពិសេស ឱ្យដឹងថា ជាការឆ្លើយតប លោក សាមូអែល ជេ.ប៉ាប៉ារូ បានបញ្ជាក់ពីគោលបំណងនៃដំណើរទស្សនកិច្ចលោកមកកម្ពុជាក្នុងបំណងខិតខំប្រឹងប្រែងនៅក្នុងការលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី និងស្វែងរកឱកាសស្ដារទំនាក់ទំនងវិស័យការពារជាតិឡើងវិញដូចដំណើរទស្សនកិច្ចរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក លោក ឡយ អូស្ទីន (Lloyd Austin) បានមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាកាលពីខែមិថុនា។ លោក វង្ស ពិសេន អះអាងថា លោក សាមូអែល ជេ.ប៉ាប៉ារូ ក៏បានបង្ហាញពីបំណងនៅក្នុងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនងកងទ័ពប្រទេសទាំងពីរដែរជាពិសេស ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នា និងវិស័យផ្សេងទៀតដូចជា វិស័យការពារជាតិ ការទប់ស្កាត់គ្រោះមហន្តរាយ ការបំផ្លាញយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ ការបោសសម្អាតគ្រាប់មីន និងការបណ្ដុះបណ្ដាលជាដើម ដែលកម្ពុជា និងអាមេរិក មានឱកាសជាច្រើននៅក្នុងការពង្រីកទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នា។
នេះ គឺជាលើកទីមួយហើយ ដែលអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទលោក វង្ស ពិសេន បានស្នើចំៗ សុំឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកមើលលទ្ធភាពរៀបចំធ្វើសមយុទ្ធយោធា «ឆ្មាំអង្គរ» រួមគ្នាឡើងវិញ បន្ទាប់ពីកម្ពុជាបានប្រកាសលុបចោលដោយខ្លួនឯងចំពោះការធ្វើសមយុទ្ធយោធា «ឆ្មាំអង្គរ» ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងសមយុទ្ធ «ដនគោព្រៃ» ជាមួយប្រទេសអូស្ត្រាលីកាលពីឆ្នាំ២០១៧។ បន្ទាប់ពីលុបចោលការធ្វើការសមយុទ្ធយោធាជាមួយអាមេរិក និងអូស្ត្រាលី កម្ពុជាបែរជាបើកដៃឱ្យចិនក្នុងការសម្ញែងឥទ្ធិពលយោធានៅកម្ពុជាកាន់តែខ្លាំងតាមរយៈការធ្វើសមយុទ្ធ «នាគមាស» ស្ទើរជារៀងរាល់ឆ្នាំដែលភាគីកម្ពុជា និងចិនអះអាងថា ធ្វើឡើងស្របតាមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី។
សមយុទ្ធយោធា «នាគមាស» ប្រចាំឆ្នាំ២០២៤ លើកទី៦ កាលពីខែឧសភា មានកងទ័ពកម្ពុជា និងចិន ជាង ២ពាន់នាក់ (២.០៧៥នាក់) ចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការហ្វឹកហ្វឺនរួមគ្នាទាំងនៅលើគោក បាញ់កាំភ្លើងគ្រាប់ពិត បោសសម្អាតជំរំភេរវករ និងប្រឆាំងដ្រូន (Drone) ស៊ើបការណ៍សត្រូវជាដើម។ រីឯប្រតិបត្តិការហាត់សមនៃកងទ័ពជើងទឹកនៅកំពង់ផែស្វយ័ត ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ កងទ័ពកម្ពុជា និងចិនបានហាត់សមការប្រើប្រាស់នាវាចម្បាំងក្នុងប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធ និងការជួយសង្គ្រោះចំណាប់ខ្មាំង។ កម្ពុជា និងចិន បានធ្វើសមយុទ្ធយោធាចំនួន ៧លើកមកហើយ។ កម្ពុជាក៏មានបំណងសុំឱ្យប្រទេសចិនរៀបចំការធ្វើសមយុទ្ធយោធានៅលើលម្ហដែនអាកាសរួមគ្នាដែរ។
ជុំវិញរឿងនេះ អ្នកជំនាញខាងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ លោក ឯម សុណ្ណារ៉ា ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរីថា សំណើរបស់កម្ពុជាសុំឱ្យអាមេរិកពិនិត្យលើការរៀបចំធ្វើសមយុទ្ធយោធាឡើងវិញនេះ គឺជាសញ្ញាវិជ្ជមានដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាខ្លួនឯងអាចរក្សាបានតុល្យភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចអាមេរិក និងចិនដែលកំពុងប្រកួតប្រជែងដណ្ដើមភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី លោកថា ការសម្រេចចិត្តរបស់អាមេរិកអាចមានរយៈពេលយូរសម្រាប់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នាឡើងវិញនេះ ដោយសារតែបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជានៅតែត្រូវបានអាមេរិកជំរុញ និងសម្ដែងកង្វល់ស្នើឱ្យមានការស្ដារស្ថានភាពឱ្យល្អប្រសើរ។
លោក ឯម សុវណ្ណារ៉ា៖«ការស្នើពីភាគីកម្ពុជាវាត្រូវការពេលវេលាត្រូវការយន្តការមួយចំនួន មុនពេលឈានមានសមយុទ្ធយោធារៀបចំឡើងវិញ ព្រោះវាត្រូវការឡើងវិញវាត្រូវការឆ្លើយឆ្លងគ្នាបានន័យថា ការណ៍ដែលភាគីសហរដ្ឋអាមេរិកលើកឡើងនូវបញ្ហាមួយចំនួន ឧទាហរណ៍ លម្ហនយោបាយទល់តែមានការឆ្លើយតបទៅវិញទៅមកដែរ ប្រសិនស្នើតែយើង ហើយគេលើកឡើងមក គេទាមទារឱ្យយើងបើកលំហសេរីភាព យើងមិនឆ្លើយតប មិនប្រាកដថា វាជាចំណុចវិជ្ជមានទាំងអស់ទេ ប៉ុន្តែវាជាចំណុចទៅមុខហើយ។ អ្វីដែលចាំបាច់ហ្នឹងកម្ពុជាត្រូវពង្រឹង ឬពង្រីកទំនាក់ទំនងជាមួយលោកខាងលិចជាសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម ហើយម្យ៉ាងទៀតវាជាកិច្ចការចាំបាច់ដែលកម្ពុជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនពីទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក»។
រីឯ អ្នកសិក្សាបញ្ហាសង្គម និងនយោបាយ លោក ប៉ោ មករា ចាត់ទុកកិច្ចពិភាក្សារវាងក្រុមមន្ត្រីកម្ពុជា និងអាមេរិកចុងក្រោយនេះគឺជាជំហានដំបូងប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីស្វែងរកឱកាសស្ដារទំនាក់ទំនងវិស័យការពារជាតិឡើងវិញ។ លោកកត់សម្គាល់ថា ក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា និងអាមេរិកក្របខ័ណ្ឌយោធា និងសន្តិសុខមិនសូវមានសន្ទុះខ្លាំងក្លា ដូចដែលកម្ពុជាប្រឹងប្រែងកសាងទំនាក់ទំនងជាមួយចិននោះទេ ដែលជាហេតុបង្កជាភាពតានតឹង និងក្ដីបារម្ភពីវត្តមានឥទ្ធិពលចិន និងរងការរិះគន់អំពីជំហរនយោបាយកម្ពុជាគ្មានភាពឯករាជ្យ និងអព្យាក្រឹត្យ។
លោក ប៉ោ មករា៖«យើងអាចនិយាយបានថា នៅពេលនេះបង្ហាញពីភាពធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-សហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសយើងមើលបញ្ហាកន្លងមកការណ៍ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ក្ដីបារម្ភពាក់ព័ន្ធក្ដីបារម្ភយោធារបស់ចិននៅកម្ពុជា អ៊ីចឹងចំណុចហ្នឹងវាគ្រាន់តែបង្ហាញ ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមត្រួតពិនិត្យអំពីតុល្យភាពនៃទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ[អាមេរិក និងចិន]»។
ក្រុមអ្នកតាមដានកិច្ចការអន្តរជាតិលើកឡើងថា ដោយសារតែកំណើនឥទ្ធិពលយោធាចិននៅកម្ពុជាបែបនេះហើយដែលជាចំណុចស្នូលធ្វើឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកចាប់ផ្ដើមស្វែងរកឱកាស ដើម្បីស្ដារទំនាក់ទំនងវិស័យការពារជាតិជាមួយមិត្តដែកថែបចិន គឺកម្ពុជាឡើងវិញ។ ពួកគេវាយតម្លៃថា ជំហរអាមេរិកបែបនេះ គឺជាការដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលត្រកូល ហ៊ុន កុំឱ្យផ្ដេកផ្ដួលទៅចិនតែម្ខាង និងដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលយោធាចិននៅកម្ពុជា និងនៅក្នុងតំបន់៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។