អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់​ពិភពលោក៖ «គួរ​ដាក់» កម្ពុជា​ក្នុង «បញ្ជី​ខ្មៅ»

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2024.05.26
អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់​ពិភពលោក៖ «គួរ​ដាក់» កម្ពុជា​ក្នុង «បញ្ជី​ខ្មៅ» សហ​ប្រធាន​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ នៃ​វិទ្យាស្ថាន​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដើម្បី​សន្តិភាព (USIP) អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប (Priscilla Clapp) (ស្តាំ) ថត​កាលពី​ថ្ងៃទី០៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៦។
Flickr\U.S. Institute of Peace

វិទ្យាស្ថាន​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដើម្បី​សន្តិភាព (USIP) ថ្មីៗ​ នេះ បាន​ចេញ​ផ្សាយ​របាយការណ៍​មួយ​ ផ្តោត​អំពី​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ វិទ្យាស្ថាន​នេះ​រក​ឃើញ​ថា ការណ៍​ដែល​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់​អន្តរជាតិ ឈ្មោះ ក្រុម​ការងារ​ហិរញ្ញវត្ថុ (FATF) ដក​កម្ពុជា​ចេញ​ពី​ «បញ្ជី​ប្រផេះ» ​នៃ​ក្រុម​ប្រទេស​លាង​លុយ​កខ្វក់ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០២២ បាន​ចូលរួម​ចំណែក​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការ​លាង​លុយ​កខ្វក់​ជា​លក្ខណៈ​ឧស្សាហកម្ម និង​ធ្វើ​ឱ្យ​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​រីក​ដុះដាល​ខ្លាំង​ នៅ​កម្ពុជា។ អ្នក​ជំនាញ​នៃ​វិទ្យាស្ថាន USIP ស្នើ​ឡើង​ថា អង្គការ FATF គួរ​ដាក់​បញ្ចូល​កម្ពុជា​ទៅក្នុង​ «បញ្ជី​ខ្មៅ» ​នៃ​ក្រុម​ប្រទេស​លាង​លុយ​កខ្វក់​ ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់ និង​អំពើ​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​កុំ​ឱ្យ​រីក​រាល​ដាល​កាន់តែ​ខ្លាំង​ នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

សូម​អញ្ជើញ​លោកអ្នក​នាង​កញ្ញា​ទស្សនា​សម្ភាសន៍​រវាង​លោក មាន ឫទ្ធិ និង​អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប (Priscilla Clapp) សហ​ប្រធាន​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​អំពី​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ នៃ​វិទ្យាស្ថាន​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដើម្បី​សន្តិភាព (USIP) ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​ដូចតទៅ៖

[ចុចត្រង់នេះ​ដើម្បី​អាន​អត្ថបទ​ជា​ភាសាអង់គ្លេស៖ INTERVIEW: 'Most easily corrupted' Cambodia, Laos and Myanmar form scam epicenter]

លោក មាន ឫទ្ធិ៖ របាយការណ៍​របស់​អ្នកស្រី លើកឡើង​ថា កម្ពុជា ឡាវ និង​ភូមា គឺជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្នូល​នៃ​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អ៊ីនធឺណិត​ នៅ​តំបន់​​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ សូម​អ្នកស្រី​​ជួយ​ពន្យល់​ដោយ​សង្ខេប​​បន្តិច​ទៅ​មើល​ថា​តើ​ឧស្សាហកម្ម​នេះ​មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ​ និង​ធ្ងន់ធ្ងរ​កម្រិត​ណា​ទៅ?

អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប៖ អំពើ​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នេះ​ធ្វើឡើង​រួម​​គ្នា​តាម​បែប​ផែន​ជា​ការ​វិនិយោគ​បែប​ឆបោក និង​ទម្រង់​ស្នេហា​បោកប្រាស់។ ក្រុម​ឧក្រិដ្ឋជន​ព្យាយាម​អូសទាញ​មនុស្ស​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទំនាក់ទំនង​​មួយ ​ដែល​តាមរយៈ​នេះ​ជន​រងគ្រោះ​ចាប់ផ្តើម​ផ្តល់​លុយកាក់ រួច​ហើយ​ក្រុម​អ្នក​ឆបោក​ផ្ទេរ​វា​ទៅ​ជា​រូបិយប័ណ្ណ​ឌីជីថល ឬ​គ្រីបតូ (Cryptocurrency)។ ពេល​ដែល​ពួកគេ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ហើយ លុយ​ទាំងនេះ គឺ​បាត់​អស់​ហើយ។ ក្រុម​អ្នក​ឆបោក​គ្រាន់តែ​បង្វិល​លុយ​ទៅ​កន្លែង​ដទៃ​ទៀត ដែល​មនុស្ស​មិន​អាច​មើល​ឃើញ​ទៀត​ឡើយ។ នេះគឺ​ជា​ផ្នែក​​នៃ​បណ្ដាញ​មួយ​ ដែល​រីក​ដុះដាល​នៅ​ពាសពេញ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ វា​មិនមែន​កើត​ឡើង​តែ​ក្នុង​រដ្ឋ​មួយ​ៗ ​ទេ តែ​វា​កើតឡើង​ជា​បណ្ដេញ​តែ​ម្តង។ នេះ​ជា​ចំណុច​សំខាន់​ ដែល​យើង​ព្យាយាម​ពិនិត្យ​មើល​នៅ​ក្នុង​ការសិក្សា​នេះ។

កម្ពុជា ឡាវ និង​ភូមា ក្លាយ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​ស្នូល​ដោយសារតែ​ប្រទេស​ទាំង​នេះ ​ជា​ប្រទេស​ ដែល​ងាយ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ពុករលួយ​ខ្លាំង​បំផុត​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ។ នេះ​ក៏​ដោយសារ​តែ​ប្រទេស​ទាំងនេះ​មាន​អភិបាលកិច្ច​ទន់ខ្សោយ។ ក្នុង​ករណី​ប្រទេស​ភូមា គឺ​ដោយសារតែ​ជម្លោះ​ដ៏​រីក​សាយភាយ​ដែល​បង្កើត​ជា​អស្ថិរភាព​យ៉ាង​​ខ្លាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ។ បណ្ដាញ​ឆបោក ទាញ​យក​ប្រយោជន៍​ពី​ស្ថានភាព​អស្ថិរភាព​នេះ ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ពួកគេ​អាច​ចាប់​យក​ក្រុម​អ្នកមាន​អំណាច អាច​ជា​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល ក្រុម​អ្នកជំនួញ ឬ​អ្នក​មាន​មុខ​មាត់​ក្នុង​សង្គម មក​រក​ស៊ី​ជាមួយ។ អំពើ​ឆបោក​នេះ​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ជនជាតិ​ចិន។

លោក មាន ឫទ្ធិ៖ នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ប្រទេស​មិន​តិច​ជាង​ ៦០​​ទេ​ បាន​ក្លាយ​ជា​ជនរងគ្រោះ​នៃ​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ ​ដែល​មាន​ប្រភព​ចេញ​មក​ពី​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ របាយការណ៍​របស់​អ្នកស្រី​លើកឡើង​ថា ​គិត​ត្រឹម​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជា​ក្លាយ​ជា​ទីតាំង​ប្រតិបត្តិការ​ឆបោក​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ស្មុគស្មាញ​ ដែល​រីក​រាលដាល​នៅ​ពាសពេញ​ប្រទេស។ តើ​រឿង​រ៉ាវ​នេះ​កើតឡើង​ដោយ​របៀបណា?

អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប៖ ចា៎! ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បាន​ថា​ វា​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង​ឡើង​ដោយ​ជំនួញ​បន​ល្បែង​អនឡាញ​ខុសច្បាប់។ អ្នក​អាច​នៅ​ចាំ​បាន​ថា ​ប្រហែល​ជា​នៅ​ឆ្នាំ២០១៦ ឬ ២០១៧ ប្រតិបត្តិការ​ល្បែង​អនឡាញ​បាន​កើតឡើង​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ក្រុម​ជនជាតិ​ចិន។ ជំនួញ​នេះ​បាន​ទាក់ទាញ​ក្រុម​បងធំ​ជនជាតិ​ចិន​ជាច្រើន​មក​ធ្វើ​ការ ​ដើម្បី​ជំរិត​ប្រាក់​ពី​ក្រុម​អ្នក​ចាញ់​ល្បែង។ ល្បែង​មួយ​ចំនួន ​ជា​ល្បែង ​ដែល​អ្នក​លេង​ល្បែង​ចូលរួម​ដោយ​ផ្ទាល់។ ប៉ុន្តែ​ ភាគច្រើន​ ជា​ល្បែង​អនឡាញ ដែល​ផ្ដោត​លើ​ក្រុម​អ្នក​លេង​ល្បែង​នៅ​ប្រទេស​ចិន។ ប៉ុន្តែ​អាជីវកម្ម​បនល្បែង​ទាំងនេះ មិន​អាច​គ្រប់គ្រង​ពួក​ជើងកាង​បាន​ឡើយ ហើយ​ពួកគេ​ចាប់ផ្ដើម​បាញ់​បោះ​មនុស្ស​តាម​ដង​ផ្លូវ ​រួម​ទាំង​ប៉ូលិស​ផង។ អតីត​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន បាន​ចាប់​ផ្តើម​បិទ​អាជីវកម្ម​ល្បែង​អនឡាញ​នេះ ដោយ​សារ​លោក​បាន​ស្នើ​ឱ្យ​ភាគី​នគរបាល​ចិន​សហការ​ជាមួយ​កម្ពុជា ដើម្បី​ចាប់​បញ្ជូន​ក្រុម​បងធំ​ទាំង​នោះ​ត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​វិញ។ នេះ​ហើយ​ ជា​ពេល ​ដែល​អាជីវកម្ម​បន​ល្បែង​អនឡាញ​ត្រូវ​បាន​បង្ក្រាប​នៅ​កម្ពុជា។ នៅ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​បង្ក្រាប​នេះ បន្ទាប់​មក​ទៀត អាជីវកម្ម​នេះ​ចាប់​ផ្តើម​ជ្រៀត​ចូល​ទៅ​ក្នុង​មូលដ្ឋាន​ជាច្រើន ជា​ប្រតិបត្តិការ​តូច​ៗ​ ជាង​ពេល​មុន។ ពោល​គឺ​ វា​លែង​ប្រមូល​ផ្តុំ​តែ​នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ​ ដូច​កាលពី​មុន​ទៀតហើយ។

លោក មាន ឫទ្ធិ៖ នៅ​កម្ពុជា​តែ​ឯង របាយការណ៍​អ្នកស្រី​ប៉ាន់ស្មាន​ថា ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ អាច​រកចំណូល​បាន​រហូត​ដល់​ទៅ​ជាង ១២ពាន់​ ៥រយ​លាន​​ដុល្លារ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ។ របាយការណ៍​លើកឡើង​ថា​ផ្នែក​ដ៏​សំខាន់​មួយ ​នៃ​លុយ ​ដែល​រក​បាន​ពី​ការ​ឆបោក​នេះ ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ហោប៉ៅ​របស់​ក្រុម​អ្នក​មាន​អំណាច​ដោយ​សារ​តែ​ពួកគេ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ក្រុម​ឧក្រិដ្ឋជន​ឆបោក។ សូម​អ្នកស្រី​​ពន្យល់​បន្តិច​ថា​តើ​ទំនាក់ទំនង​នេះ​កើតឡើង​ដោយ​របៀបណា?

អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប៖ ទំនាក់ទំនង​នេះ គឺ​កើតឡើង​នៅត្រង់​ថា ថៅកែ​ជា​ជនជាតិ​ចិន​ ដែល​បង្កើត​បណ្ដេញ​ឆបោក​ទាំងនេះ ហើយ​ជា​អ្នក​ចាំ​គាំទ្រ​ពី​ក្រោយ ពួក​គេ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ល្អ​ណាស់។ ពួកគេ​ប្រតិបត្តិ​បណ្ដាញ​ឆបោក​នេះ​ក្នុង​វិស័យ​ជំនួញ​ទាំង​ស្របច្បាប់ និង​ខុសច្បាប់។ ដូច្នេះ​ហើយ ពួកគេ​បង្កើត​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ក្រុម​អ្នក​មាន​អំណាច​តាមរយៈ​អ្វីមួយ​ដែល​មើល​ទៅ​ហាក់​ដូចជា​ប្រតិបត្តិការ​អាជីវកម្ម​ស្របច្បាប់​អ៊ីចឹង។ តែ​នៅ​ពីក្រោយ​នេះ ពួកគេ​ចាប់ផ្ដើម​ដំណើរការ​ប្រតិបត្តិការ​បណ្ដាញ​ឆបោក​អនឡាញ​ខុសច្បាប់​ទាំងនេះ។ ខ្ញុំ​មិន​ច្បាស់​ទេ​ថា​តើ​ក្រុម​អ្នកដឹកនាំ​ដឹង​ដែរ​ ឬ​ទេ អំ​ពី​អ្វី​ ដែល​ពួកគេ​កំពុង​​ចូល​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​រឿងរ៉ាវ​អាជីវកម្ម​នេះ ប៉ុន្តែ​ក្រុម​អ្នក​ដឹកនាំ​ទាំងនេះ​ដឹង​ច្បាស់​ថា​ពួកគេ​កំពុង​ទទួល​បាន​ផល​ចំណេញ​ពី​អាជីវកម្ម​នេះ។

លោក មាន ឫទ្ធិ៖ ប្រសិន​បើ​បញ្ហា​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​មិន​អាច​ត្រូវ​បាន​បង្ក្រាប​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​ទេ តើ​អនាគត​កម្ពុជា​នឹង​ទៅ​ជា​យ៉ាងណា?

អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប៖ ខ្ញុំ​គិតថា​ទាំង​រដ្ឋាភិបាល អ្នក​អនុវត្ត​ច្បាប់ និង​សង្គម​ស៊ីវិល និង​ប្រជាជន​ទាំងមូល​ ត្រូវ​យល់ដឹង​អំពី​អ្វី​ ដែល​កំពុង​កើតមាន​ឡើង និង​ព្យាយាម​យក​ប្រទេស​របស់​ពួកគេ​មក​គ្រប់គ្រង​វិញ។ ប្រជាជន ចាំ​បាច់​ត្រូវ​យល់ដឹង​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​អំពី​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ​នេះ។ រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវតែ​នាំមុខ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ឱ្យ​បាន​តឹងរ៉ឹង​ប្រឆាំង​នឹង​ឧស្សាហកម្ម​នេះ។ វា​នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​​ប្រភព​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​លុយ​ជាច្រើន​ចេញ​មក​ពី​ឧស្សាហកម្ម​នេះ ​ហូរ​ចូល​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ។ លុយ​ជាច្រើន​បាន​ហូរ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ហិរញ្ញវត្ថុ​អន្តរជាតិ ហើយ​ត្រូវ​បាន​គេ​លាង​​តាមរយៈ​ធនាគារ​ធំៗ និង​នៅ​តាម​ទីកន្លែង​ផ្សេងទៀត ប្រហែលជា​នៅ​សិង្ហបុរី និង​ហុងកុង ជាដើម។ លុយ​មួយ​ភាគ​ធំ​ហូរ​ចូល​ ទៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​គ្រប់​គ្រាន់​ ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្ដូរ​ក្នុង​សេដ្ឋកិច្ច​នៃ​ប្រទេស​នេះ​ ខណៈ​កម្ពុជា​ចាប់​ផ្តើម​បាត់បង់​ធនធាន​ធម្មជាតិ​របស់​ខ្លួន។ ប៉ុន្តែ ពួកគេ​គួរ​រិះ​រក​វិធី​ប្រសើរ​ជាង​នេះ​ក្នុង​ការ​វិនិយោគ​លើ​ឧស្សាហកម្ម​ដទៃ​ទៀត ដូចជា វិស័យ​ទេសចរណ៍ ឬ​វិស័យ​ផ្សេងៗ​ ទៀត។

លោក មាន ឫទ្ធិ៖ របាយការណ៍​លើកឡើង​ថា ​ផ្នែក​មួយ​នៃ​បញ្ហា ​ដែល​បណ្ដាល​ឱ្យ​មាន​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់​ក្លាយ​ទៅ​ជា​កម្រិត​ឧស្សាហកម្ម​នៅ​កម្ពុជា​ គឺ​ដោយសារ​តែ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២២ អង្គការ​អន្តរជាតិ​ឃ្លាំមើល​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់ FATF បាន​ដក​កម្ពុជា​ចេញ​ពី​ «បញ្ជី​ប្រផេះ»។ ការណ៍​នេះ​រួមចំណែក​ដល់​ការ​ពង្រឹង​ឧស្សាហកម្ម​ឆបោក​តាម​អនឡាញ។ តើ​ការ​សម្រេច​នេះ​ត្រឹមត្រូវ​ដែរ​ ឬ​ទេ?

អ្នកស្រី ព្រីស៊ីឡា ក្លេប៖ យើង​គិត​ថា​ពួកគេ​គួរ​ដាក់​បញ្ចូល​កម្ពុជា​ទៅក្នុង​ «បញ្ជី​ប្រផេះ»​ ឡើងវិញ។ តាម​ពិត​ទៅ ខ្ញុំ​គិតថា​​គួរ​ដាក់​កម្ពុជា​ចូល​ក្នុង​ «បញ្ជី​ខ្មៅ» ​តែ​ម្តង...។ ប្រាកដ​ណាស់ ការ​ធ្វើ​ដូច្នេះ​នឹង​បញ្ជូន​សារ​មួយ​ទៅ​អន្តរជាតិ។ វា​នឹង​ជួយ​កាត់បន្ថយ​អំពើ​លាង​លុយ​កខ្វក់ និង​អំពើ​ឆបោក​តាម​អនឡាញ។ ប៉ុន្តែ អង្គការ FATF មិន​ជា​មាន​អំណាច​អ្វី​ដើម្បី​ចូល​រួម​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ទេ។ រដ្ឋាភិបាល​នីមួយៗ​ មាន​អំណាច​ខ្លាំង​ជាង​នេះ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

អត្ថបទពេញនិយម
សង្គម
អ្នក​ឃ្លាំ​មើល​សង្គម​ថា រដ្ឋាភិបាល​លាក់បាំង​គម្រោង​អ្នក​វិនិយោគិន​ក្នុង​ស្រុក​ករណី​ព្រែកជីក​ហ្វូណន
បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។