"ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​ហ៊ាន​ងើប​ឈ​តតាំង បើ​មិន​ចង់​ឱ្យ​ចិន​យក​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​អាណានិគម​សម័យ​ទំនើប"

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2019-08-06
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
ប្រធានាធិបតី​ចិន លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) (ឆ្វេង) ជួប​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នា​វិមានសន្តិភាព ​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៦។
ប្រធានាធិបតី​ចិន លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping) (ឆ្វេង) ជួប​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នា​វិមានសន្តិភាព ​ប្រទេស​កម្ពុជា កាល​ពី​​ថ្ងៃ​ទី​១៣ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០១៦។
Photo: RFA

អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រចាំ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ (Center for International and Strategic Studies-CSIS) លោក ប្រាយអ៊ិន ហារឌីង (Brian Harding) ផ្ដល់​អនុសាសន៍​ថា ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ចាំបាច់​ត្រូវតែ​ហ៊ាន​ងើបឈរ​ឡើង តតាំង​ជាមួយ​នឹង​មេដឹកនាំ​របស់​ពួកគេ ប្រសិនបើ​មិន​ចង់​ឱ្យ​ចិន​យក​កម្ពុជា​ធ្វើជា​អាណានិគម​សម័យ​ទំនើប​របស់​ខ្លួន​នោះ។ លោក​ព្រមាន​ថា ដរាបណា​ក្រុងភ្នំពេញ និង​ក្រុង​ប៉េកាំង​នៅតែ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​ស្អិតល្មួត​ខ្លាំង​ពេក​នឹង​គ្នា នោះ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា នឹង​នៅតែ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​បញ្ចុះបញ្ចូល​ឱ្យ​គេឯង​ជឿជាក់​ថា កម្ពុជា​នឹង​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មូលដ្ឋាន​យោធា​ចិន​នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​នោះ។

នេះ​ជា​បទសម្ភាសន៍​រវាង​លោក មាន ឫទ្ធិ និង​លោក ប្រាយអ៊ិន ហារឌីង នាយករង​កម្មវិធី​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នៃ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ (CSIS) ជុំវិញ​បញ្ហា​ចម្រូងចម្រាស​នៃ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ថា កម្ពុជា​អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​ដាក់​មូលដ្ឋាន​យោធា​នៅ​លើ​ទឹកដី​ខ្លួន។

មាន ឫទ្ធិ៖ សំណួរ​ដំបូង​របស់ខ្ញុំ​អំពី​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេស​គឺ​នៅ​កម្ពុជា​តែម្ដង ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​សន្តិសុខ​លំហ​សមុទ្រ ការ​បង្ក​ការ​គំរាមកំហែង​ដល់​ស្ថិរភាព និង​សន្តិភាព​ដល់​តំបន់​ទាំងមូល​នោះ​... ខ្ញុំ​ចង់ដឹង​ថា តាម​ទស្សនៈ​របស់​អាមេរិក តើ​បញ្ហា​នេះ វា​មាន​ភាព​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដល់​កម្រិត​ណា​ដែរ?

ប្រាយអ៊ិន៖ យើង​ឃើញ​ថា ការ​ចូល​មក​ពាក់ព័ន្ធ​របស់​ចិន​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មាន​សន្ទុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍​ចុងក្រោយ​នេះ​។ វិស័យ​ដែល​ចិន​នៅ​មាន​កង្វះខាត​នៅឡើយ​នោះ គឺ​ការ​ផ្សា​ភ្ជាប់​ទំនាក់ទំនង​ផ្នែក​សន្តិសុខ​នេះឯង។ ប្រាកដ​ណាស់ ចិន​កំពុង​សម្លឹង​មើល​តួនាទី​របស់​ខ្លួន​ឱ្យ​បាន​កាន់តែ​ច្រើនជាង​នេះ ដើម្បី​កាច់ចង្កូត​ផ្នែក​សន្តិសុខ​នៅ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​នេះ​។ ចំណោទ​ដ៏​ធំ​នោះ គឺ​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់ថា តើ​តួនាទី​នោះ នឹង​ក្លាយ​ជា​ការ​សហការ​... ជា​ការ​កសាង​នូវ​ទំនាក់ទំនង វិស័យ​ការ​ពារ​ជាតិ​ទ្វេភាគី​ជាមួយ​ប្រទេស​នានា​... ឬមួយ​ក៏​ជា​ម៉ូដែល​ដែល​ចិន​កំពុង​អនុវត្ត​ដូច នៅ​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង?

មាន ឫទ្ធិ៖ តើ​លោក​វាយតម្លៃ​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ដែរ ចំពោះ​ចំណាប់អារម្មណ៍​របស់​ចិន​ក្នុង​ការ​កសាង​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​របស់​ខ្លួន នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឬក៏​ប្រើប្រាស់​កម្ពុជា ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​យុទ្ធសាស្ត្រ​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​កែប្រែ​ឥទ្ធិពល​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ សង្គម និង​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ខ្លួន​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ ចំពោះ​ករណី​លទ្ធភាព​ដែល​ចិន​អាច​មាន​វត្ថ​មាន​យោធា​របស់​ខ្លួន​នៅ​កម្ពុជា វា​រាង​ដូច​ចាក​ឆ្ងាយ​បន្តិច​ពី​និយាម ឬអ្វី​ដែល​យើង​គិតគូរ​ជា​ធម្មតា ជុំវិញ​អ្វី​ដែល​ចិន​កំពុង​សម្លឹង​មើល ដើម្បី​ពង្រីក​អំណាច​របស់​ខ្លួន នៅ​ក្នុង​តំបន់​មហាសមុទ្រ​ឥណ្ឌា និង​នៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោក​។ មាន​រឿង​មួយ​ចំនួន​ដែល​អ្នក​អាច​មាន​មន្ទិល​ចំពោះ​ការ​ប្រទាក់​ក្រឡា​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ នៃ​វិស័យ​យោធា របស់​ចិន នៅ​កម្ពុជា​នេះ​។ ក៏ប៉ុន្តែ ខ្ញុំ​គិត​ថា ខណៈ​ដែល​វា​អាច​នឹង​មិន​មានការ​ប្រទាក់​ក្រឡា ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ដូច​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ជីបូទី (Djibouti) ឬ​ប្រទេស​ស្រី​លង្កា (Sri Lanka) នោះ វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ឈូង​សមុទ្រ​ថៃ នៃ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​ចិន នឹង​ក្លាយ​ជា​រឿងរ៉ាវ​សំខាន់​មួយ​សម្រាប់​ប្រទេស​ចិន​។ មួយ​ផ្នែក គឺ​នៅត្រង់​ថា វា​នឹង​ផ្ដល់​ឱ្យ​ចិន​នូវ​សមត្ថភាព​ប្រសើរ​ជាង​មុន ក្នុង​ការ​តាមដាន​ឃ្លាំមើល និង​យាយី​កប៉ាល់​អាមេរិក ដែល​ឆ្លងកាត់​ទៅ​ប្រទេស​ថៃ​។ វា​ក៏​ផ្ដល់​ជាទី​តាំង​ឃ្លាំមើល មួយ​ប្រកបដោយ​ទំនុក​ចិត្ត សម្រាប់​យោធា​ចិន ចំពោះ​បញ្ហា​នៅ​ប្រជុំ​កោះ​ស្ព្រាតលី (Spratly islands) ផង​ដែរ។

មាន ឫទ្ធិ៖ បាទ​! ក៏ប៉ុន្តែ ក៏​មាន​ក្តី​បារម្ភ ការ​ប៉ាន់ស្មាន ឬក៏​ការ​ដាក់​ការសង្ស័យ​កាន់តែ​ខ្លាំង​ឡើងៗ ពី​សំណាក់​ភាគី​ប្រទេស​អាមេរិក ដែល​ថា កម្ពុជា​អាច​នឹង​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​ដាក់​វត្ថ​មាន​យោធា​នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន ជា​លើកដំបូង។ ដូចដែល​លោក​ជ្រាប​ស្រាប់​ហើយ អនុ​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក មៃឃ៍ ផេនស៍ (Mike Pence) ក៏​ធ្លាប់​បាន​សរសេរ​លិខិត​មួយ​ច្បាប់​ទៅ​លោក ហ៊ុន សែន បង្ហាញ​កង្វល់​អំពី​បញ្ហា​នេះ​។ ចុងក្រោយ​នេះ កម្ពុជា​ក៏បាន​បដិសេធ​ទទួល​ជំនួយ​របស់​អាមេរិក ដែល​ចង់​ជួយ​ជួសជុល​បរិវេណ​អាគារ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​ជើង​ទឹក​រាម​។ តើ​លោក​វាយតម្លៃ​យ៉ាង​ណា​ដែរ​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា ពិតជា​មានការ​ព្រួយបារម្ភ​ជាក់លាក់​ពី​ក្រុង​វាស៊ីនតោន​ប្រាកដ​មែន​។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំ​ក៏​កត់សម្គាល់​ឃើញ​មាន​ក្តី​បារម្ភ​ដូចគ្នា​ដែរ ក្នុងចំណោម​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ ខ្ញុំ​គិត​ថា បញ្ហា​នេះ នឹង​ក្លាយ​ជា​ហេតុការណ៍​ដ៏​លំបាក​បំផុត​សម្រាប់​តំបន់​អាស៊ាន ដោយសារតែ​អាស៊ាន មិន​ចង់​ឱ្យ​មាន​វត្តមាន​មូលដ្ឋានទ័ព របស់​ចិន​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍ នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​ខ្លួន​នោះ​ទេ​។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ការណ៍​នេះ អាច​នឹង​បណ្ដាល​ឱ្យ​មានការ​ប្រេះឆា​បន្ថែម​ទៀត រវាង​អាស៊ាន និង​កម្ពុជា ដូចដែល​យើង​បាន​ឃើញ អំពី​រឿងរ៉ាវ​ដែល​បាន​កើតមាន​ឡើងជា​ហូរហែ ក្នុង​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ដែល​កម្ពុជា​ជួយ​គាំទ្រ​ចិន ក្នុង​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​នោះ​ឯង។

មាន ឫទ្ធិ​៖ ចុះ​ចំពោះ​លទ្ធភាព​នៃ​ការណ៍​ដែល​ចិន​អាច​ពាក់ព័ន្ធ ឬ​បម្លែង​ផ្នែក​មួយ​នៃ​គម្រោង «​គំនិត​ផ្ដួចផ្ដើម​ខ្សែក្រវាត់ និង​ផ្លូវ» តាមរយៈ​ការសាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​របស់​ខ្លួន ជាពិសេស​នៅ​ខេត្ត​កោះកុង ដែល​ចិន​និយាយ​ថា ការ​វិនិយោគ​នេះ គឺ​ដើម្បី​ធ្វើជា​រមណីយដ្ឋាន ទេសចរណ៍​ជាដើម​នោះ​... អ្នក​ជំនាញ​មួយ​ចំនួន​បារម្ភ​ថា ចិន​អាច​នឹង​បម្លែង​តំបន់​ទាំងនោះ ឱ្យ​ក្លាយទៅជា​មូលដ្ឋាន​យោធា​របស់​ខ្លួន ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី​ខាងមុខនេះ​។ តើ​វា​អាច​មាន​លទ្ធភាព​ក្លាយ​ជា​ការពិត​ប៉ុណ្ណា​ដែរ តាម​ការ​យល់ឃើញ​របស់​អាមេរិក​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា ជា​ការ​ពង្រីក​ឥទ្ធិពល​ធម្មតា​ទេ ដែល​ចិន​កសាង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​យ៉ាង​សម្បើម​នៅ​តាម​តំបន់​ឆ្នេរ​សមុទ្រ​កម្ពុជា និង​កន្លែង​ដទៃ​ទៀត ហើយ​ដែល​ថា​... ចិន​អាច​នឹង​យក​វា​ទៅ​បម្រើ​ឱ្យ​វិស័យ​យោធា​របស់​ខ្លួន​នោះ។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ជា​ការ​សំខាន់​ដែល​ត្រូវ​កត់សម្គាល់​ថា មាន​កម្រិត​ប្រែប្រួល អំពី​ការ​ធ្វើ​យោធូបនីយកម្ម​នេះ​។ វា​ជា​រឿង​មួយ ដែល​គេ​សាងសង់​ស្ពាន​ភ្ជាប់​ទៅ​ផែ ដែល​អាច​ក្លាយ​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​កប៉ាល់ ចូល​ចត​ទស្សនកិច្ច​បាន។ វា​ជា​រឿង​មួយ​ផ្សេងទៀត ដែល​ចិន​ក៏​អាច​ធ្វើការ​កែកុន​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ទាំងនោះ សម្រាប់​ទុក​បម្រើ​ឱ្យ​កប៉ាល់​របស់​ខ្លួន​។ មួយទៀត ចិន​ក៏​អាច​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដើម្បី​យក​ទីតាំង​នោះ ធ្វើជា​កន្លែង​ចំណត​សម្រាប់​ចាក់​សាំង​បន្ថែម ឬមួយ​ក៏​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​កំពង់ផែ​យោធា​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​នៅ​ទីនោះ តែម្ដង​។ ខ្ញុំ​គិត​ថា មាន​វិធី​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា អាច​មាន​ភាព​ប៉ិនប្រសប់​បង្កប់​ឧបាយកល​នៃ​ការប្រើប្រាស់​ភាសា ថា​ខ្លួន​រក្សា​អធិបតេយ្យ តែ​ជាមួយគ្នា​នោះ កម្ពុជា​អាច​ផ្ដល់​ឱ្យ​ចិន​នូវ​លទ្ធភាព​ផ្នែក​យោធា​នៅ​លើ​ទឹកដី របស់​ខ្លួន។

លោក ប្រាយអ៊ិន ហារឌីង (Brian Harding) អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រចាំ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ (Center for International and Strategic Studies-CSIS) ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​អាស៊ីសេរី។
លោក ប្រាយអ៊ិន ហារឌីង (Brian Harding) អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ប្រចាំ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ និង​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ (Center for International and Strategic Studies-CSIS) ផ្ដល់​បទសម្ភាសន៍​ដល់​អាស៊ីសេរី។ RFA

មាន ឫទ្ធិ៖ អ៊ីចឹង​ក្នុង​ទស្សនៈ​នេះ តើ​អាមេរិក​គន់គូរ​យ៉ាង​ដូចម្ដេច​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ​? ខ្ញុំ​ចង់​ដឹង​ថា ប្រសិនបើ​កម្ពុជា ឈាន​ទៅ​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​ដាក់​មូលដ្ឋានទ័ព​ខ្លួន នៅ​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​មែន​នោះ តើ​អ្វី​ទៅជា​លទ្ធភាព ឬ​សេណារីយ៉ូ ដែល​អាមេរិក​អាច​នឹង​ធ្វើ​ការ​ឆ្លើយតប​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ សហរដ្ឋអាមេរិក បាន​ធ្វើ​ចំណាត់ការ​មួយ​ចំនួន​ចំពោះ​កម្ពុជា ក្នុង​ន័យ​ថា ជា​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​។ ទំនាក់ទំនង​រវាង​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​កម្ពុជា មិន​ស្ថិតនៅ​កន្លែង​ល្អ​នោះ​ទេ​។ មាន​ហេតុផល​ជាច្រើន​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​។ មិនមែន​តែ​រឿង​ចិន​មួយ​នោះ​ទេ​។ វា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស សង្គម​ស៊ីវិល ហើយ​រឿង​នេះ​ក៏​ដូចគ្នា​ដែរ​ទៅ​នឹង​អ្វី ដែល​កម្ពុជា​កំពុង​មាន​បញ្ហា​ជាមួយ​សហភាព​អឺរ៉ុប​ដូច្នោះ​ដែរ។

ការសម្រេច​ជាក់ស្ដែង ដែល​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​កំពុងតែ​បង្ហាញ​សាច់ដុំ​នោះ គឺ​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​សមស្រប​ចំពោះ​កម្ពុជា ហើយ​ដែល​ទីបំផុត​ទៅ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​ដែល​ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ពី​វិស័យ​វាយនភណ្ឌ រោងចក្រ​កាត់ដេរ​អី​ជាដើម​នោះ​... នឹង​ទទួលរង​នូវ​ឥទ្ធិពល​នេះ​។ ឬ​មួយ​ក៏​អាច​ជា​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​តាម​គោលដៅ​... ថា​តើ​យើង​ចង់​កាត់ផ្ដាច់​កម្ពុជា​ទាំងស្រុង ឬមួយ​ក៏​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​ដោយ​ផ្នែក ទៅលើ​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​មេដឹកនាំ​នៃ​ប្រទេស​នេះ ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​ពួកគេ​ចេញចូល​ទឹកដី​សហរដ្ឋអាមេរិក និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​របស់​ពួកគេ​នោះ?

មាន ឫទ្ធិ៖ បាទ​! ឥឡូវ យើង​ងាក​ទៅ​មើល​ទស្សន​ពី​ខាង​ប្រទេស​ចិន​វិញ​ម្ដង​។ យើង​ដឹង​ថា ទាំង​កម្ពុជា និង​ចិន បាន​បដិសេធ ដោយ​ចាត់ទុកថា ការចោទប្រកាន់​រឿង​មូលដ្ឋានទ័ព​ចិន​នៅ​កម្ពុជា​នេះ ជា​ព័ត៌មាន​ក្លែងក្លាយ ហើយ​មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​មូលដ្ឋានទ័ព​បរទេស ក្នុង​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​នោះ​ឡើយ​។ ប៉ុន្តែ អ្វីៗ​វា​អាច​ប្រែប្រួល​ទោះបីជា​សរសេរ​ចែង​ក្នុង​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ក៏ដោយ​។ ចិន​ខ្លួនឯង​ក៏​ធ្លាប់​សង់​មូលដ្ឋាន​សឹក​នៅ​លើ​កោះ​ស្ព្រែតលី ដែល​កាលពី​ដំបូង​ឡើយ ចិន​តែងតែ​បដិសេធ​ដូច​ឥឡូវនេះ​អ៊ីចឹង​។ តែ​នៅ​ពេល​ដែល​វា​កើតឡើង អ្វីៗ​បាន​ក្លាយ​ជា​ការ​ពិត​បាត់​ទៅ​ហើយ​។ ចុះ​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ យ៉ាង​ម៉េច​ដែរ?

ប្រាយអ៊ិន៖ អ្នក​អាច​មាន​ភាព​ប៉ិនប្រសប់​ក្នុង​ការ​ប្រើ​ឧបាយកល​និយាយ​ថា ចិន​មិន​មាន​មូលដ្ឋាន​យោធា ឬក៏​ថា​កម្ពុជា​រក្សា​អធិបតេយ្យ​របស់​ខ្លួន​។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំ​មិន​ទុកចិត្ត​ផ្អែក​តែ​ទៅលើ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​កម្ពុជា​មួយ ដែល​ធានា​ថា មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​លើ​ទឹកដី​ខ្លួន​នោះ​ទេ។ ជុំវិញ​ចេតនា​ពិតប្រាកដ​របស់​ចិន ខ្ញុំ​គិត​ថា អ្នក​គួរតែ​ពិនិត្យមើល​ប្រវត្តិ​របស់​ចិន ដែល​រឿងរ៉ាវ​ជាច្រើន អាច​មិន​កើត​ឡើង ហើយ​បាន​កើតឡើង​នា​ពេល​អតីតកាល​។ ប្រធានាធិបតី​ចិន​លោក ស៊ី ជីងពីង (Xi Jinping) ធ្លាប់​និយាយ​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​ផ្កា​កុលាប​នៅ​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​នេះ​ថា ខ្លួន​នឹង​មិន​ធ្វើ​យោធូបនីយកម្ម​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង​នោះ​ឡើយ​។ ក៏ប៉ុន្តែ យើង​ឃើញ​មាន​កោះ​ដ៏​ធំ​ចំនួន​បី ដែល​កាល​ពី​ពេលមុន​ពុំ​មាន​នោះ​ឡើយ ហើយ​ឥឡូវនេះ អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​យន្តហោះ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​ចុះ​ចត និង​អាច​រក្សាទុក​បរិក្ខារ​យោធា​ដទៃ​ទៀត។

ដូច្នេះ ដោយ​គ្រាន់តែ​ចិន​និយាយ​ថា ខ្លួន​ពុំ​ចាប់​អារម្មណ៍ ហើយ​ថា​ខ្លួន​នឹង​មិន​លុកលុយ​ប្រទេស​ណា​នោះ​ទេ ខ្ញុំ​នឹង​ទទួលយក​សម្ដី​នេះ តែ​ខ្ញុំ​នៅតែ​សង្ស័យ និង​មាន​មន្ទិល​អំពី​ការពិត​ដដែល។

មាន ឫទ្ធិ៖ មួយ​វិញ​ទៀត ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​សមាគម​អាស៊ាន​វិញ​ម្តង មុន​នេះ​បន្តិច លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា វា​នឹង​បង្កើត​នូវ​ភាព​ប្រេះឆា​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុងចំណោម​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន ជាពិសេស​រវាង​ប្រទេស​ដែល​គាំទ្រ​ចិន និង​ប្រទេស​ដែល​គាំទ្រ​ក្រុម​ប្រទេស​លោក​ខាងលិច​។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើ​កម្ពុជា​ជ្រើសរើស​ឱ្យ​ចិន​ដាក់​មូលដ្ឋាន​សឹក​របស់​ខ្លួន​មែន​នោះ តើ​វា​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​កម្រិត​ណាខ្លះ​ដល់​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន និង​ស្ថាប័ន​អាស៊ាន​ខ្លួន​ឯង ដោយសារ​បញ្ហា​នេះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ រឿង​ដំបូង ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បាន​ថា វា​មិនមែន​តែ​រឿង គាំទ្រ​ចិន ឬ​គាំទ្រ​អាមេរិក ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​នេះ​ទេ។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ប្រទេស​ក្នុង​អាស៊ាន មើល​ឃើញ​ថា អាស៊ាន​គឺជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ក្នុង​ការ​បត់បែន​ជាមួយគ្នា​... បង្កើត​ឱ្យ​មាន​កម្លាំង​រួមគ្នា ដែល​អាស៊ាន​មិន​ចាំបាច់​ជ្រើសរើស​មហាអំណាច​ណាមួយ​...​។ ក៏ដូចជា​ការ​ថែរក្សា​សុចរិត​ភាព​របស់​អាស៊ាន ដើម្បី​កុំ​ឱ្យ​អំណាច​បរទេស​មក​បន្ទច់បង្អាក់​ខ្លួន​បាន តួយ៉ាង​ដូចជា​ករណី​ចិន កំពុង​ធ្វើ​ចំពោះ​កម្ពុជា​នេះឯង​។ និយាយ​ឱ្យ​ទូលំទូលាយ​ជាង​នេះ គឺថា ពេលនេះ​ជា​ពេលវេលា​ប្រឈម​សម្រាប់​អាស៊ាន ដោយសារ​មេដឹកនាំ​នៃ​ប្រទេស​ដែល​មាន​សក្ដានុពល​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន ផ្ដោត​ជា​សំខាន់​ខ្លាំង តែ​កិច្ចការ​ក្នុង​ប្រទេស​រៀងៗ​ខ្លួន​។ ប្រធានាធិបតី ចូកូវី (JOKOWI) មិន​មាន​ទំនោរ​ចង់​ក្លាយ​ជា​មេដឹកនាំ គំរូ​ជា​អន្តរជាតិ​នោះ​ទេ​។ ខណៈ​ប្រធានាធិបតី ឌូទែតេ (Duterte) ផ្ដោត​តែ​ទៅលើ​កិច្ចការ​ក្នុង​ប្រទេស​ខ្លួន និង​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន។ រីឯ​ប្រទេស​ថៃ​វិញ ផ្ដោត​លើ​កិច្ចការ​ផ្ទៃក្នុង​របស់​ខ្លួន​។ ខ្ញុំ​គិត​ថា ក្នុងចំណោម​ប្រទេស​ធំៗ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន មានតែ​ប្រទេស​វៀតណាម​ទេ ដែល​កំពុង​គិតគូរ​យ៉ាង​សកម្ម និង​ប្រកបដោយ​យុទ្ធសាស្ត្រ តាម​បែប​អន្តរជាតិ។ ដូច្នេះ តាមរយៈ​មធ្យោបាយ​ជាច្រើន ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​បន្ទច់បង្អាក់​រឿងរ៉ាវ​មួយ​ចំនួន​នៅ​អាស៊ាន ឥឡូវនេះ ចិន​មានប្រៀប​ច្រើន​ជាងគេ ក្នុង​ទីលាន​នេះ។

មាន ឫទ្ធិ៖ តើ​លោក​មាន​អនុសាសន៍​អ្វីខ្លះ ដល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​លើ​បញ្ហា​ទាំងនេះ​? តើ​កម្ពុជា គួរ​មាន​ចំណាត់ការ​បែប​ណា​ខ្លះ ដើម្បី​បញ្ចប់​បញ្ហា​ក្តី​មន្ទិល ឬ​ការ​ប៉ាន់ស្មាន​កាន់តែ​ខ្លាំង​ឡើង អំពី​រឿង​ដែល​ថា កម្ពុជា​អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ចិន​ដាក់​មូលដ្ឋាន​យោធា​លើ​ទឹកដី​របស់​ខ្លួន​នោះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​នឹង​មាន​ការ​លំបាក​ខ្លាំង​សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ព្យាយាម​បញ្ចុះបញ្ចូល​ឱ្យ​គេឯង​ជឿជាក់​ថា រឿង​នេះ​វា​នឹង​មិន​អាច​កើតមានឡើង​បាន​នោះ​ឡើយ​... ដរាបណា​ក្រុងភ្នំពេញ និង​ក្រុង​ប៉េកាំង​នៅ​តែ​មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិត​ស្និទ្ធ​នឹង​គ្នា​ពេក។

លើស​ពី​នេះ​ទៀត ខ្ញុំ​គិត​ថា កម្ពុជា គួរ​គិតគូរ​អំពី​ឥទ្ធិពល​ដែល​ខ្លួន​មាន។ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ប្រជាជន​កម្ពុជា និង​លោក ហ៊ុន សែន ខ្លួនឯង ចង់​ឃើញ​កម្ពុជា​មួយ​ដែល​ពិត​ជា​ឯករាជ្យ តាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​បាន។ … ហើយ​ថា ពួកគេ​ពិតជា​ពុំ​ចង់​ឱ្យ​ងាក​ទៅ​រក​ចិន​កាន់តែ​ជិតស្និទ្ធ​ពេក​នោះ​ទេ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​គិត​ថា ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា និង​មេដឹកនាំ​កម្ពុជា គួរ​គិត​ថា តើ​ពួកគេ​កំពុង​មាន​ឥទ្ធិពល​អ្វីខ្លះ​នា​ពេល​នេះ​? ក្រុង​ប៉េកាំង​ពិតជា​ត្រូវការ​កម្ពុជា​ខ្លាំង​ណាស់​។ សម្រាប់​ពួកគេ កម្ពុជា​គឺជា​កូន​សោ​ដើម្បី​ធានា​ថា អាស៊ាន​ប្រកាន់​ជំហរ ដែល​ផ្ដល់​អត្ថប្រយោជន៍​ឱ្យ​ចិន​។ ខ្ញុំ​គិត​ថា កម្ពុជា​ចាំបាច់ គួរតែ​ស្វែងយល់​ឱ្យ​បាន​កាន់តែ​ច្បាស់ អំពី​ឥទ្ធិពល​ដែល​ខ្លួន​មាន​ទៅលើ​ប្រទេស​ចិន​ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះឯង។

មាន ឫទ្ធិ៖ សំណួរ​ចុងក្រោយ​របស់ខ្ញុំ​... ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​ជាច្រើន​នាក់​ឆ្ងល់​ថា ហេតុអ្វី​បានជា​ចិន​មាន​ចំណាប់អារម្មណ៍​ខ្លាំង​ម្ល៉េះ​មក​លើ​ប្រទេស​របស់​ពួកគេ ហើយ​បន្ត​បង្ហូរ​ចូល​វិនិយោគទុន​របស់​ខ្លួន​មិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​មក​មក​កម្ពុជា។ ចិន​ក៏បាន​បញ្ជូន​ពលរដ្ឋ​របស់​ខ្លួន​ក្នុងនាម​ជា​អ្នក​ទេសចរណ៍ ឱ្យ​មក​ទស្សនា​កម្ពុជា​ដែរ។ ពលរដ្ឋ​មួយ​ចំនួន ក៏បាន​រអ៊ូរទាំ​ដែរ​ថា ពួកគេ​បាន​បាត់បង់​ការងារ​ធ្វើ​ទៅ​ឱ្យ​ចិន ជាពិសេស​នៅ​ខេត្ត​ព្រះសីហនុ និង​តំបន់​តាម​ឆ្នេរសមុទ្រ​កម្ពុជា​ដទៃ​ទៀត​។ យើង​ដឹង​ថា ចិន​កំពុង​គ្រប់គ្រង ២០% នៃ​ឆ្នេរសមុទ្រ​កម្ពុជា។ ដូច្នេះ ពួកគេ​ឆ្ងល់​ថា តើ​វិនិយោគទុន​របស់​ចិន​ទាំងនេះ មាន​ប្រភព​ចេញ​មក​ពី​ណា ហើយ​ថា តើ​ទេសចរណ៍​ចិន​ទាំងនេះ បាន​លុយ​មក​ពី​ណា?

ប្រាយអ៊ិន៖ ខ្ញុំ​គិត​ថា វា​ជា​រឿង​ធម្មតា​ទេ ដែល​ចិន និង​កម្ពុជា​មាន​ទំនាក់ទំនង​សេដ្ឋកិច្ច​រឹងមាំ ស្ទើរ​មិន​គួរ​ឱ្យ​ជឿ។ យ៉ាងហោចណាស់​តាម​កម្រិត​ម៉ាក្រូ​សេដ្ឋកិច្ច រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា កំពុង​បង្កើន​ការលូតលាស់​របស់​ខ្លួន​។ កម្ពុជា​មាន​អ្នកប្រើប្រាស់ ឬ​អតិថិជន​ថ្មី​រាប់​រយ​លាន​នាក់​នៅ​ប្រទេស​ចិន។ ប្រជាជន​ចិន​រាប់​រយ​លាន​នាក់​ដែល​មាន​ធនធាន កំពុង​គិតគូរ​ចង់​ធ្វើដំណើរ​ទៅលេង​ក្រៅ​ប្រទេស​ជា​លើក​ដំបូង​។ ដូច្នេះ នេះ​ជា​រឿង​ធម្មតា​ទេ។ ក៏ប៉ុន្តែ គេ​ពុំ​ចាំបាច់​ចោទសួរ​ទេ ដែល​ថា រដ្ឋាភិបាល​ចិន កំពុង​តម្រង់​ទិស​អត្ថប្រយោជន៍ នៃ​សកម្មភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រទេស​របស់​ខ្លួន ទៅ​ឱ្យ​កម្ពុជា​នោះ​។ កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ក្រុង​ប៉េកាំង​មើល​ឃើញ​ថា ជា​ប្រទេស​សំខាន់​មួយ​របស់​ខ្លួន ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍​។ នេះ​ក៏​ដោយសារតែ ប្រសិនបើ​ប្រទេស​មួយ ឧទាហរណ៍​ជាក់ស្ដែង​គឺ​កម្ពុជា​នេះឯង​តែម្ដង មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និទ្ធ​ជាពិសេស​ជាមួយ​ចិន​នោះ ដោយសារតែ​អាស៊ាន​ជា​ស្ថាប័ន​អនុម័ត​ដោយ​ផ្អែកលើ​គោលការណ៍​កុងសង់ស៊ីស ឬ​ជា​ឯកច្ឆន្ទ​នោះ​... នៅ​ពេល​ដែល​អ្នកមាន​ទំនាក់ទំនង​កាន់តែ​ជិតស្និទ្ធ​ជាមួយ​ប្រទេស​មួយ អ្នក​អាច​បន្ទច់បង្អាក់​ភាព​ស្រុះស្រួល​គ្នា ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន​តែម្ដង។ ការណ៍​នេះ គឺ​វា​ផ្ដល់​អត្ថប្រយោជន៍​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដល់​ចិន​។ យើង​មិន​ចាំបាច់​ទៅ​មើល​អី​ឆ្ងាយ​ទេ នៅ​ពេល​ដែល​កម្ពុជា​ធ្វើជា​ប្រធាន​អាស៊ាន​កាល​ពី​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំមុន។ កាលនោះ ចិន​បាន​ដាក់​សម្ពាធ​កម្ពុជា ឱ្យ​ធ្វើតាម​អ្វី​ដែល​ខ្លួន​ចង់បាន ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បញ្ហា​ជម្លោះ​ដណ្ដើម ប្រជុំ​កោះ​នៅ​តំបន់​សមុទ្រ​ចិន​ខាងត្បូង។

មាន ឫទ្ធិ៖ ដោយ​ខ្លី តើ​លោក​មាន​ពាក្យពេចន៍​អ្វីខ្លះ​ចង់​ថ្លែង​ទៅកាន់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ដែល​កំពុងតែ​ទស្សនា ឬ​ស្ដាប់​បទសម្ភាសន៍​នេះ?

ប្រាយអ៊ិន៖ សហរដ្ឋអាមេរិក ព្យាយាម​ផ្ដល់​ការ​គាំទ្រ​ឱ្យ​មាន​សង្គម​ស៊ីវិល នីតិរដ្ឋ សិទ្ធិមនុស្ស និង​សិទ្ធិ​ដីធ្លី នៅ​កម្ពុជា​។ ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ចាំបាច់​ត្រូវតែ​ហ៊ាន​ងើបឈរ​ឡើង តតាំង​នឹង​មេដឹកនាំ​របស់​ពួកគេ​។ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ពេលនេះ ជា​ពេលវេលា​ដ៏​លំបាកលំបិន​មួយ សម្រាប់​ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​។ ពី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន យើង​នឹង​ធ្វើ​ការ​តស៊ូ​មតិ ផ្អែក​ទៅតាម​លទ្ធភាព​ដែល​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន ដើម្បី​ធានា​ថា កម្ពុជា​នៅតែ​ជា​សង្គម​មួយ​ដែល​បើក​ចំហ ហើយ​ដែល​ពលរដ្ឋ អាច​ទាមទារ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​ខ្លួន សម្រេចចិត្ត​ប្រកបដោយ​គណនេយ្យភាព ឬ​ការទទួលខុសត្រូវ។

មាន ឫទ្ធិ៖ បាទ​! សូម​អរគុណ​លោក​ដែល​បាន​ចំណាយ​ពេល​ផ្ដល់​បទ​សម្ភាស​នេះ។

ប្រាយអ៊ិន៖ បាទ​! សូម​អរគុណ​លោក​ដូចគ្នា៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល