20-ماي، خىتاي تۈرمىسىدىكى ئاتاقلىق ئېتنوگراف، پروفېسسور راھىلە داۋۇت 60 ياشقا كىردى. بۇ مۇناسىۋەت بىلەن خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى (Amnesty International) مەخسۇس بىر ۋىدىيو ئېلان قىلىپ، راھىلە داۋۇتنىڭ بىر ۋىجدان مەھبۇسى سۈپىتىدە ھەرگىز ئۇنتۇلۇپ قالمايدىغانلىقىنى يەنە بىر قېتىم تەكىتلىدى.
مەزكۇر ۋىدىيودا راھىلە داۋۇتنىڭ دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى بىر قىسىم سەپداشلىرى، خىزمەتداشلىرى، دوستلىرى ۋە ئوقۇغۇچىلىرى سۆز قىلىپ، ئۇنىڭغا بولغان چوڭقۇر ھۆرمىتى، سېغىنىشى ۋە مەدەتلىرىنى ئىپادىلىدى. ئۇلار راھىلە داۋۇتنىڭ پەزىلەتلىرىنى سۆزلەپ ئۆتۈشتىن باشقا، ئۇنىڭ ئۇيغۇر مەدەنىيىتى تەتقىقاتىغا قوشقان ئۆچمەس تۆھپىلىرىنى ئالاھىدە تىلغا ئالدى.
بۇ ۋىدىيودا، خەلقارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى راھىلە داۋۇت دېلوسىنىڭ ئۇيغۇر مەدەنىيەت تەتقىقاتىنى، شۇنداقلا بۇ مەدەنىيەتنى خاتىرىلەش، ساقلاش ۋە قوغداش تىرىشچانلىقلىرىنى باستۇرۇش ۋە ئىنكار قىلىشنى مەقسەت قىلغان سىياسىي ھەرىكەتنىڭ بىرقىسىمى بولۇشى مۇمكىنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.
شىنجاڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ پروفېسسورى، تونۇلغان ئالىم راھىلە داۋۇت 2017-يىلى دېكابىردا تۇيۇقسىز غايىب بولغان. ئارىدىن تۆت يىل ئۆتۈپ، 2021-يىلى ئۇنىڭ قاماقتا ئىكەنلىكى رادىيومىز تەرىپىدىن دەلىللەنگەن. ئۇزاق ئۆتمەي خىتاي دائىرىلىرى ئۇنىڭ «دۆلەت بىخەتەرلىكىگە خەۋپ يەتكۈزۈش» دېگەن مەۋھۇم جىنايەت بىلەن مۇددەتسىز قاماق جازاسىغا ھۆكۈم قىلىنغانلىقىنى ئاشكارىلىغان.
راھىلە داۋۇت ئۆمۈرلۈك قاماققا ھۆكۈم قىلىنغاندىن كېيىن، ”تەھدىت ئاستىدىكى ئالىملار“ تورىنىڭ ”تەپەككۇر جاسارىتى“ مۇكاپاتى، ئوچۇق جەمئىيەت ئۇنىۋېرسىتېتى تورى (OSUN) نىڭ پەخرىي پروفېسسورلۇق ئۇنۋانى، خەلقارا قەلەمكەشلەر جەمئىيىتى (International PEN) نىڭ ”جاسارەتلىك يازغۇچى“ مۇكاپاتى، لوندون ئۇنىۋېرسىتېتى ئافرىقا ۋە شەرقشۇناسلىق ئىنستىتۇتى (SOAS) نىڭ پەخرىي دوكتورلۇق ئۇنۋانى قاتارلىق كۆپلىگەن شان-شەرەپلەرگە ئېرىشكەن.
ۋىدىيودا مۇنداق خىتاب قىلىندى: ”يېقىنقى ئون يىلدىن بېرى، ئۇنىڭ تۇغۇلغان كۈنى تەبرىكلەش ئىچىدە ئەمەس، بەلكى سۈكۈت ئىچىدە ئۆتتى. خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى راھىلە داۋۇتنى ۋىجدان مەھبۇسى دەپ قارايدۇ. ئۇ دەرھال ۋە شەرتسىز قويۇپ بېرىلىشى كېرەك. خىتاي چوقۇم ئۇنىڭ قەيەردىلىكىنى ئاشكارىلىشى ۋە ئۇنىڭ ئائىلىسىدىكىلەر بىلەن ئالاقىلىشىشىغا يول قويۇشى كېرەك. راھىلە داۋۇتقا ئەركىنلىك!“
راھىلە داۋۇت تۇتقۇن قىلىنىپ توققۇز يىل ئۆتكەنكى بۈگۈنكى كۈندە، خەلقئارا كەچۈرۈم تەشكىلاتى تەرىپىدىن ئېلان قىلىنغان بۇ چاقىرىق، ئالىمنىڭ ئائىلىسىگە مەدەت بېرىش بىلەن بىرگە، خىتاينىڭ ئۇيغۇر زىيالىيلىرىغا قاراتقان سىستېمىلىق باستۇرۇش سىياسىتىنىڭ ئاقىۋىتىنى دۇنيا كۈنتەرتىپىدە تۇتۇپ تۇرۇشتا مۇھىم بىر سادا بولۇپ ھېسابلىنىدۇ.