Милярдер чамасниң “уйғурлар билән немә чатиқимиз?” дегән баяни күчлүк тәнқидкә дуч кәлгән

Мухбиримиз әзиз
2022-01-18
Share
Милярдер чамасниң “уйғурлар билән немә чатиқимиз?” дегән баяни күчлүк тәнқидкә дуч кәлгән
Photo: RFA

Америкадики даңлиқ радийо қаналлириниң бири болған “һәммәйлән ичидә” (All-In) программисиниң 17-январдики нәқ мәйдан сөһбитидә, америка сода саһәсидики милярдер, америка васкетбол бирләшмиси (NBA) қармиқидики “җәңчиләр” командисиға мәбләғ салғучи кишиләрниң бири болған чамас палихапития сөһбәт саһибханиниң уйғур қирғинчилиқи һәққидики баянини “уйғурниң иши билән бизниң немә каримиз?” дәп қеқивәткән иди. Мәзкур программа тарқитилғандин кейин, пүтүн дуня миқясида ямғурдәк тәнқидкә вә әйибләшләргә дуч кәлгән.

Үч милйондин артуқ киши көргән бу сөһбәттә саһибхан җейсон калаканис америка президенти җов байденниң “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ға имза қойғанлиқи һәққдә сөз қилған болуп, нөвәттики хәлқаралиқ мәбләғ селиш муһитида сақлиниватқан бир тарихий илләтни оттуриға қойған. Шу қатарда у уйғурлар қирғинчилиққа учраватқанда бир қисим мәбләғ салғучиларниң “заманиви қуллар әмгики” гә четишлиқ саһәдин мәнпәәтлинишини тәнқидлигән. Әмма чамасниң йүзтуранә һалда буниңға қарши чиқиши һәмдә “мән үчүн бу ишлар алди билән ойлишидиған мәсилиләр әмәс” дейиши, америка сода саһәсидә сақлиниватқан бир йошурун пикирни ашкара ипадилигән.

Мәзкур сөһбәткә алди билән NBA ниң топчилиридин әнәс кәнтәр кәскин инкас қайтурған. У тиветтердә буни тәнқидләп: “NBA һәрқачан адаләт һәққидә сөз қилип келиватиду. Әммма өзиниң роһини пулға сетивәткән чамасқа охшаш кишиләрни унтуп қалмайли” дегән. Америка ташқи ишлар министирликиниң сабиқ министири майк помпейо буни әйибләп: “әгәр NBA растинла адаләтни яқлайдиған болса, улар тездин чамасниң пикирлирини инкар қилиши, шуниңдәк хитай компартийәсиниң уйғурларни қирғинчилиқ арқилиқ бастуриватқанлиқини әйиблиши лазим,” дегән.

Америка ташқи ишлар министирликиниң сабиқ ярдәмчи секретари том малиновиски бу сөһбәткә баһа йезип: “америка туприқида туруп хитай һөкүмитигә тәхсикәшлик қиливатқан шунчә көп баш директорлар дөлитимиздики тәңсизликни тәнқидләп һармайватиду. Әмма америка дөләт мәҗлисиниң уйғур қирғинчилиқи билән кари болиду” дегән. Шуниңдәк милярдер чамасниң “уйғур қирғинчилиқи зади растму-ялғанму?”, “хитай компартийәси диктатор әмәс”, “америка һөкүмитини әмәлийәттә хитай компартийәсидин яхши дәп кәткилиму болмайду” дегәндәк соаллирини мәсхирә қилған.

Кәлкүндәк ямрап келиватқан тәнқидләр алдида 18-январда чамас сөзини өзгәртип: “мән сөһбәт программисини қайта аңлап чиққандин кейин, өзүмдә һесдашлиқ туйғусиниң кәмчил икәнликини һес қилдим. Кишилик һоқуқ мәсилиси мәйли хитайда болсун яки америкада болсун у һаман муһим,” дегән. “җәңчиләр” васкетбол командисиниң һәйәт идарисиму баянат елан қилип, “чамасниң пикри пәқәт өзиниң шәхсий қаршиниң ипадилиниши, халас. У һәргизму бизниң мәйданимизға вәкиллик қилмайду” дәп өзлирини бу иштин нери тартқан.

Мәлум болушичә, чамас палихапития 1976-йили сириланкидики бир көк намрат деһқан аилиисидә туғулған болуп, балилиқ мәзгилидә ата-аниси билән бирликтә қачақлар топиға әгишип канадаға келип йәрләшкән. Канада һөкүмитиниң қутқузуш ярдими билән чоң болғандин кейин, алий мәктәптә оқуған вә бир мәзгил фейсбок идарә һәйитидә ишлигән икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт