Amérika kéngesh palatasining ikki nopuzluq ezasi “Uyghur kishilik hoquqi siyasiti qanuni” ni uzartish layihesi sun'ghan

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.06.07

Amérika kéngesh palatasining ikki nopuzluq ezasi 6-iyun küni dölet mejlisige amérikaning 2020-yili chiqirilghan “Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni” ning waqtini uzartip, uninggha qayta hoquq bérish qanun layihesi sun'ghan.

2025-Yili waqti toshudighan bu qanun'gha qayta hoquq bérish layihesini jumhuriyetchi kéngesh palata ezasi marku rubiyo bilen démokratchi kéngesh palata ezasi Jéf Mérkiléyning sun'ghanliqi melum. “Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni” amérikaning Uyghurlar heqqide chiqarghan tunji qanuni bolup, baydén hökümiti bu qanunni estayidil ijra qilishqa chaqirilip kélin'gen. Marku rubiyoning ishxanisi 6-iyun élan qilghan bu heqtiki bayanatida, “Xitay xelq jumhuriyitining Uyghur we bashqa az sanliq milletlerni wehshiylerche basturushni dawamlashturup kéliwatqanliqi, amérikaning bu wehshiylikke qatnashqan emeldarlarni jawabkarliqqa tartishi kérekliki” tekitlen'gen.

Bayanatta qeyt qilinishiche, rubiyo bilen mérkiléyning bu qanun layihesini sunushidiki meqsiti, “Amérikaning xitaydiki Uyghur we bashqa az sanliq milletlerning kishilik hoquqini dawamliq qollishigha kapaletlik qilish” iken. Bu qanun layiheside “Uyghur kishilik hoquqi siyasiti qanuni” ni 2025-yildin bashlap yene 5 uzartish otturigha qoyulghan. Rubiyoning ishxanisi élan qilghan bayanatta rubiyi'o mundaq dégen: “Uyghur muhajirliri we xitay öktichiliri dawamliq xitay kompartiyesining chégra halqighan basturushining nishani bolup kéliwatqan bir peytte, bizning bu tehditke qarshi qolimizda wasite bolushi kérek. Bu qayta hoquq bérish qanun layihesi intayin muhim, men xizmetdashlirimni bu layiheni qollashqa chaqirimen” .

Halbuki, bayanatta kéngesh palata ezasi jéf mérkiléy “Amérika qoshma ishtatlirining xitay hökümitining Uyghurlarni jazalishi we irqiy qirghinchiliq qilishigha shérik bolmaydighanliqi heqqide éniq signal bérishni dawamlashturushi kérekliki” ni éytqan. Uning körsitishiche, “Bu qanun layihesini maqullash irqiy qirghinchiliq qurbanlirini qoghdash bilen bir waqitta, xitayning bu éghir kishilik hoquq depsendichilikini jawabkarliqqa tartish üchün muhim” iken.

 “Uyghur kishilik hoquq siyasiti qanuni” 2020-yili awam we kéngesh palatalirida mutleq köp sanliq awazning qollishi arqiliq maqullinip, shu yili 17-iyun küni sabiq pirézidént tramp teripidin imzalan'ghan we resmiy qanun'gha aylan'ghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.