Xitayning siyasiy kéngesh wekilliri xitay tilini mejburlashning asasi qanun we aptonomiye qanunigha xilapliqini inkar qildi

Muxbirimiz erkin
2019-03-11
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay hökümitining xitaychini "Ortaq dölet tili" namida Uyghurlargha mejburiy téngip, Uyghur mektepliri we Uyghur ana til ma'aripini omumyüzlük bikar qilishi xitay asasi qanuni we aptonomiye qanuni bilen jiddiy toqunush peyda qilghan.

Uyghur teshkilatliri xitay da'irilirining siyasiti uning yuqiriqi ikki tüp qanun'gha xilap ikenlikini ilgiri sürgen idi. Lékin béyjingda ötküzülgen ikki yighinda bezi wekiller pikir bildürüp, uning xitay asasi qanuni we aptonomiye qanunigha xilap emesliki, uning asasi qanun we aptonomiye qanuni bilen toqunushmaydighanliqini ilgiri sürgen.

"Junggo xewerliri" torining 9‏-mart bildürüshiche, béyjingda ötküzülüwatqan ikki yighinda siyasiy kéngeshning 4 neper wekili mezkur agéntliqning ziyaritini qobul qilip, xitay hökümitining herikitining qanun'gha xilap emeslikini bildürgen.

Ningshya aptonom rayonining wekili ma zongbaw, xitay asasi qanuni we aptonomiye qanunining alaqidar maddilirida az sanliq milletlerning til-yéziqi qoghdalghanliqini tekitlep, "Döletning ortaq til-yéziqini kéngeytishi her millet xelqining öz til yéziqini ishlitish we tereqqiy qildurushigha kapaletlik qilishni aldinqi shert qilidu" dégen.

Tibet aptonom rayonining wekili byensa lamu, "Beziler dölet ortaq tilining omumlishishi milliy til yéziqni ajizlashturidu, dep qaraydighanliqini eskertip, az sanliq millet ammisigha "Dölet ortaq tilini omumlashturushning milliy til yéziqni qoghdash bilen hergiz toqunushmaydighanliqini chüshendürüsh zörür" likini tekitligen.

Uyghur aptonom rayonining wekili yüksek shija'et, "Shinjangda az sanliq milletlerning dölet ortaq tilini qobul qilish nahayiti yuqiriliqi" ni ilgiri sürgen. Uning qarishiche, "Ortaq til-yéziq téximu yaxshi tereqqiy qilishqa, az sanliq millet medeniyitini téximu yaxshi qoghdashqa paydiliq. . . . ." iken. Yüksek shija'et bu sözlerni Uyghur aptonom rayonidiki her derijilik mekteplerde Uyghur tilida ders ötüsh bikar qilinip, derslikler yighiwélin'ghan bir waqitta qildi. Uyghur aptonom rayonluq ma'arip nazariti 2018‏-yili 9‏-aydin bashlap rayondiki pütün mekteplerde siyasetni ijra qilishqa bashlighan. Shuningdek yene Uyghur tili rayondiki hökümet, idare-jem'iyetlerde birdek xizmet tili bolushtin cheklen'gen idi.

Toluq bet