Уйғур һәйәт парламент әзалиридин австралийәниң “уйғур қирғинчилиқи” ни етирап қилишини тәләп қилди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.09.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Уйғур һәйәт парламент әзалиридин австралийәниң “уйғур қирғинчилиқи” ни етирап қилишини тәләп қилди Австралийә уйғур җәмийити вә д у қ вәкиллиридин тәркиб тапқан бир һәйәт австралийә либерал партийәсиниң лидири симон җон бирминхам (Simon John Birmingham) билән көрүшти. 2022-Йили сентәбир, австралийә.
RFA/Erkin Tarim

Австралийә уйғур җәмийити вә дуня уйғур қурултийи рәһбәрлиридин болуп 6 кишидин тәркиб тапқан һәйәт 9-айниң 5-күни австралийә парламентида үч нәпәр парламент әзаси билән учришип тәләплирини йәткүзгән.

Австралийә уйғур җәмийити рәиси мәмәт обул, муавин рәиси гүлмирә зунун, дуня уйғур қурултийи муһаҗирлар комитети муавин рәиси мәхмәт җәләпчи, д у қ ниң муавин тәптиши җүрәт абдукерим, австралийә уйғур җәмийитиниң башқуруш һәйити әзаси талғат аббас вә сиднейдики аммиға вакалитән ризвангүл зунун қатарлиқлардин тәркиб тапқан һәйәт австралийәниң пайтәхти канберраға берип, үч нәпәр парламент әзаси билән көрүшкән. Австралийә либерал партийәсиниң лидири симон җон бирминхам (Simon John Birmingham), йешиллар партийәсиниң ташқи ишларға мәсул лидири җордон стәәлә-җоһн (Jordon Ste’ele-John), парламент әзаси җәймис патрсон (James paterson) әпәндиләр уларниң тәләплирини аңлиғандин кейин бәзи вәдиләрни бәргән. Мәмәт обул әпәндиниң ейтишичә 31-авғустта бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ алий комиссари ишханиси тәрипидин елан қилинған кишилик һоқуқ доклатиниң австралийә парламент әзалириға тәсири зор болған.

Австралийә уйғур җәмийити вә д у қ вәкиллиридин тәркиб тапқан бир һәйәт австралийә йешиллар партийәсиниң ташқи ишларға мәсул лидири җордон стәәлә-җоһн (Jordon Ste’ele-John) билән көрүшти. 2022-Йили сентәбир, австралийә.
Австралийә уйғур җәмийити вә д у қ вәкиллиридин тәркиб тапқан бир һәйәт австралийә йешиллар партийәсиниң ташқи ишларға мәсул лидири җордон стәәлә-җоһн (Jordon Ste’ele-John) билән көрүшти. 2022-Йили сентәбир, австралийә.
RFA/Erkin Tarim

Бу учришиш тоғрисида зияритимизни қобул қилған, мәхмәт әпәнди мундақ деди: “австралийә уйғур җәмийити 6 кишилик бир һәйәт билән уйғур мәсилисини тонуштуруш вә тәләплиримизни оттуриға қоюш мәқсити билән австралийә парламентидики үч сенатор билән көрүштуқ. Булардин бири либераллар партийәсиниң лидири симон җон бирминхам әпәндидур. Бу киши бурун австралийәниң маарип, сода вә малийә ишлири министирилиқ вәзипилирини өтигәниди. Биз көрүшкән йәнә бир киши болса, йешиллар партийәсиниң ташқи ишларға мәсул лидири җордон стелә-җоһн әпәндидур. Биз көрүшкән йәнә бир парламент әзаси болса җәймс патерсон әпәндидур. Бу киши хәлқара хитай ишлири парламент әзалири бирликиниң әзасидур. Бу киши уйғур мәсилисини бәк яхши билиду вә қоллайду. Бу киши австралийә парламентида хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини оттуриға қойған болғачқа хитайға киришигә рухсәт қилинмиғаниди. Бу парламент әзалириниң һәммиси өктичи партийәләрдин болсиму роли наһайити зор”.

Австралийә уйғур җәмийити вә д у қ вәкиллиридин тәркиб тапқан бир һәйәт австралийә парламент әзаси җәймис патрсон (James paterson) билән көрүшти. 2022-Йили сентәбир, австралийә.
Австралийә уйғур җәмийити вә д у қ вәкиллиридин тәркиб тапқан бир һәйәт австралийә парламент әзаси җәймис патрсон (James paterson) билән көрүшти. 2022-Йили сентәбир, австралийә.
RFA/Erkin Tarim

Мәхмәт әпәнди бу учришишта кишилик һоқуқ дәпсәндичилики тоғрисида мәлумат бәргәнликини баян қилип мундақ деди: “биз көрүшкән үч парламент әзасиға уйғурларниң һазирқи еғир вәзийити тоғрисида мәлумат бәрдуқ вә уларға болған тәләплиримизни оттуриға қойдуқ. Буларниң һәммиси уйғур ирқий қирғинчилиқи билән бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ комиссари ишханиси елан қилған доклаттинму хәвәрдар икән. Либерал партийәсиниң лидири симон җон бирминхам әпәнди доклат елан қилиништин бир күн бурун уйғурлар һәққидә мухбирларни күтүвелиш йиғини чақирғаниди. У, баянатида хитайниң җаза лагериға қамиған кишиләрни дәрһал қоюп беришини, уйғур районида инсанийәткә қарши җинайәт садир қиливатқан хитай әмәлдарларни сотқа тартишни тәләп қилғаниди. Мәнчә бу ахбарат баянати наһайити муһим”.

Мәхмәт әпәнди уйғурларға вакалитән австралийә парламент әзалириға бәш түрлүк тәләпни йәткүзгәнликини баян қилди. У, мундақ деди: “биз көрүшкән парламент әзалиридин төвәндикиләрни тәләп қилдуқ. Биринчиси хитайниң уйғурларға елип бериватқан қирғинчилиқини тонуған 9 дөләткә охшаш австралийә дөлитиниңму тонуши, иккинчиси австралийәниңму мәҗбурий әмгәк тоғрисида қанун чиқирип, вәтәндә мәҗбурий әмгәк арқилиқ ишләп чиқирилған мәһсулатларниң австралийәгә киришини чәклишини, үчинчиси магнитиский қанун бойичә ирқий қирғинчилиқ билән мунасивити бар хитай рәһбәрләрниң җазалишини вә төтинчи болуп австралийәниң көчмәнләр сияситидә уйғурларға алаһидә сан бериши керәкликини тәләп қилдуқ. Уйғур көчмәнлири мәсилисини бир һәптә бурун австралийә көчмәнләр ишлири министириғиму йәткүзгәнидуқ. Йәнә бири австралйәдики хитайларниң уйғурларға селиватқан түрлүк тәһдитлирини тохтитишини тәләп қилдуқ. Бу мәсилигә парламент әзаси җәймис патерсон әпәнди алаһидә қизиқти вә қолидин кәлгәнни қилидиғанлиқини ейтти. Бу учришишимиз омумән қилип ейтқанда бәк яхши өтти”.

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ алий комиссари ишханиси бир йилдин буян елан қилишни кечиктүрүп кәлгән уйғурлар һәққидики доклатини елан қилғандин кейин, австралийәдә тунҗи болуп, австралийә уйғур җәмийити бундақ бир тәләпни сунған. Уйғур җәмийитиниң рәиси мәмәт обул әпәнди б д т чиқарған уйғурлар тоғрисидики доклатниң парламент әзалириға зор тәсир көрсәткәнликини, уйғурлар мәсилисигә алаһидә көңүл бөлгәнликини илгири сүрди.

Австралийәдики бу паалийәткә қатнашқан уйғурларниң ейтишичә бундин кейин бәзи сиясий партийәләр вә парламент әзалириниң уйғур қирғинчилиқи тоғрисида қарар лайиһәси сунуш еһтимали бар икән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.