Илһам тохти тәвәллут күнидә җәвһәр вә кишилик һоқуқ паалийәтчилири униңға әркинлик тәләп қилди

Мухбиримиз меһрибан
2021-10-25
Share
Илһам тохти тәвәллут күнидә җәвһәр вә кишилик һоқуқ паалийәтчилири униңға әркинлик тәләп қилди
Yettesu

25-Өктәбир күни хәлқарада тонулған мәшһур уйғур зиялийси илһам тохтиниң 52 яшқа киргән хатирә күни.

Илһам тохти хитай һөкүмитиниң бастурушиға учраватқан уйғурларниң әһвалини дуняға аңлитиш вә хитай һөкүмитидин уйғурларниң хитайдики баравәрлики вә қануний һәқлирини ашкара тәләп қилғини үчүн, 2014-йили 15-январ бейҗиңдики өйидин тутқун қилинип, шу йили 23-сентәбир үрүмчидә муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинғаниди. Шуниңдин буян униңға һәр хил кишилик һоқуқ мукапатлири берилип, униң үчүн әркинлик тәләп қилиш паалийәтлири давам әтмәктә.

25-Өктәбирдики илһам тохтиниң тәвәллут күнидиму, униң америкадики қизи җәвһәр вә хәлқарада тонулған кишилик һоқуқ паалийәтчилири һәм тәшкилатлар һәр хил паалийәтләр арқилиқ, илһам тохтини хатирилиди вә униңға әркинлик тәләп қилди.

Илһам тохтиниң америкидики қизи җәвһәр, 25-өктәбир твиттер торида учур йоллап, дадиси илһам тохтиниң туғулған күнини хатирилиди.

Җәвһәр твиттерға йоллиған йолланмисида 2012-йили 2-айда дадиси билән бирликтә америкиға келиш сәпиридә, бейҗиң айродромида дадиси хитай сақчилири тәрипидин сорақ қилиништин илгири, өзи телефонда тартивалған дадисиниң күлүмсирәп турған сүритини қошуп йоллиған. Җәвһәр бу сүрәткә ениқлима берип, шундин буян өзиниң әркин демократик америка туприқиға қәдәм басқанлиқини, әмма хитай һөкүмитидин уйғурларниң һәққаний һоқуқлирини ашкара тәләп қилған дадисиниң мәңгүлүк қамаққа һөкүм қилиништәк адаләтсиз муамилигә учриғанлиқини билдүргән.

25-Өктәбир күни җәвһәр илһам йәнә радийомиз зияритини қобул қилип, өз тәсиратини ипадилиди.

Җәвһәр аввал америкаға кәлгәндин буян һәр йили дадисиниң туғулған күнини хатирилигән чағлириға охшашла бүгүнму түрмидики дадиси вә бейҗиңда қалған инилирини әсләштәк еғир туйғулар ичидә бу күнни өткүзгәнликини билдүрди.

Андин у 2012-йили бейҗиң айродромида дадисидин айрилиш алдида тартивалған сүрәт һәққидә тохталди.

У бу сүрәтниң өз қәлбидә қалдурған чоңқур тәсири һәққидә тохтилип, адәттә кәмдин-кәм күлүмсирәйдиған дадисиниң шу күндики күлүмсиригән һалитини, униң америкадәк әркин демократик дөләттә бәһримән болидиған әркинлик туйғусиниң ипадиси дәп тәриплиди.

Җәвһәр илһам илгири өзи һәққидә тохталғинида, 2012-йили 2-айда дадисидин айрилип, америкида ялғуз оқушқа мәҗбур болған бир оқуғучи икәнликини, әмма 2014-йили дадиси тутқун қилинғандин кейин у бир тәрәптин оқуп бир тәрәптин дадисиға әркинлик тәләп қилиш паалийәтлиригә актип қатнишип, ахири бир кишилик һоқуқ паалийәтчисигә айланғанлиқини вә уйғурларниң әһвалини техиму яхши тонуғанлиқини билдүрүп, бу сәптики күрәшни давам қилидиғанлиқини билдүргәниди.

Җәвһәр бүгүнки қисқа сөһбәттиму өзиниң илһам тохтиниң қизи болуш сүпити билән адаләтсизләрчә тутқунда туруватқан дадиси вә хитайниң лагер-түрмилиридә бигунаһ йетиватқан барлиқ уйғурларға әркинлик тәләп қилидиғанлиқини билдүрди.

Германийәдики "илһам тохти институти" ниң башлиқи әнвәрҗан әпәндиниң билдүрүшичә, мәзкур тәшкилатниң тәшәббуси билән 25-өктәбир күни иҗтимаий таратқуларда өткүзүлгән илһам тохтиға әркинлик тәләп қилиш паалийитигә көплигән тәшкилатлар, хәлқарада тонулған кишилик һоқуқ паалийәтчилири вә явропадики бир қисим сиясийонларму актиплиқ билән аваз қошқан.

Илһам тохтиниң 52 яшлиқ хатирә күнидә өткүзүлгән иҗтимаий таратқулардики әркинлик тәләп қилиш паалийитидә, 2016-йили илһам тохтиға "мартен әнналис кишилик һоқуқ мукапати" бәргән" мартен әнналис кишилик һоқуқ мукапат фонди" намидин берилгән чақириқ алаһидә диққәт қозғиған.

Мәзкур тәшкилат твиттерға йоллиған чақириқида мундақ язған: "бүгүн илһам тохтиниң 52 яшқа киргән туғулған күни. У, 2016-йиллиқ мартен әнналст мукапатиниң саһиби. Уйғур паалийәтчиси илһам тохти хитай һакимийитигә маслашмиғанлиқи үчүн тутқун қилинип муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинған. Нөвәттә, униң из-дерики тоғрисида әндишиләр күнсери күчийиватиду. Биз хитай коммунист һөкүмитини бу сәвәбтин әйибләймиз вә илһам тохтиға әркинлик беришни мураҗиәт қилимиз".

Мәлум болушичә, 25-өктәбир күни йәнә "илһам тохти институти", "хәлқара кәчүрүм тәшкилати" вә башқа бирқисим тәшкилатлар илһам тохтиға әркинлик бериш һәққидә баянат вә чақириқлар елан қилған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт