Lagér shahiti tursun'ay ziyawudun: méni qestlep birliri öyümge ot qoyghan bolushi mumkin

Muxbirimiz gülchéhre
2020-02-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Lagér shahiti tursun'ay ziyawudunning qorusidiki ot ketken qotan. 2020-Yili 14-féwral, qazaqistan.
Lagér shahiti tursun'ay ziyawudunning qorusidiki ot ketken qotan. 2020-Yili 14-féwral, qazaqistan.
Tursun’ay Ziyawudun teminligen

Qazaqistandiki "Atayurt pida'iyliri" guruppisidin 15-féwral bir jiddiy uchur tapshuruwalduq. Qazaq kishilik hoquq pa'aliyetchisi sérikjanning ilgiri sürüshiche, bir kün ilgiri, yeni 14-féwral jüme küni yérim kéchide, lagér shahitliridin biri bolghan tursun'ay ziyawudunning qorusidiki qotan'gha ot ketken. Bu peytte öyde tursun'ay we uning yoldishi xalmirza xaliqtin bashqa xalmirzaning singlisi bilen jiyenimu ular bilen shu öyde iken.

Bu ot kétish weqesini tursun'ay ziyawudunning özidin anglighanda, u, bu weqening addiyghina bir ot weqesi emesliki, özining buni qesten qoyup bérilgen ot dep guman qilidighanliqini bildürdi. Tursun'ayning éytishiche, u özining chélektiki bu öyige ot ketken peytte u we uning a'ilisi qattiq uyquda iken, ishik sirttin arghamcha bilen achalmas qilip baghliwétilgeniken. Yoldishining qattiq bir awazdin chöchüp oyghinishi bilen ular qotanda ot köyüwatqanliqini bilgen. Shuning bilen hemme derhal oyghinip, sirtqa qéchishqa temshelgen bolsimu ishik échilmighan, chünki ishik sirttin baghliwétilgen. Ot barghanche öyge yéqinlap tutushup mangghanche ularni qorqunuch basqan. Tursun'ayning éri ishikning yochuqidin pichaq we qaychilar bilen arghamchini késip jan qutquzushning amalini izdigen, qéyin singlisi birliridin yardem izdesh üchün temtirep téléfon bilen aldirash bolghan.

Tursun'ayning sözle bérishiche, u bu jiddiy peytte 10 yashliq jiyenini baghrigha bésip, "Mushundaqla ölüp kétermizmu? eger bu xitayning qesti bolghan bolsa, men'ghu meyli mawu bigunah érim, qéyni singlim, mawu nareside balida néme gunah? bulargha uwal emesmu?" dégenlerni oylap ülgürgen.

Bextke yarisha ular ishikke baghlan'ghan arghamchini késip sirtqa özlirini étishigha ot öchürüsh xadimliri we saqchilarmu yétip kelgen hem otmu öchürüwélin'ghan. Shundaq qilip, tursun'ay we uning a'ilisi bu bala-qazadin aman qalghan. Halbuki, téxi lagérning qaldurghan jarahetliridin sellimaza saqiyip kételmigen tursun'ay qattiq qorqup qaytidin wehime ichide qalghan.

Öyge ot ketken kéchidin bashlap ayali tursun'ayning bixeterlikini oylap, endishe ichige chömgen xalmirza xaliq chélektiki bu öyini terk étip, chong sheherde bir az bolsimu xatirjem bolarmizmikin dep tursun'ayni élip almutagha kéliwalghan. Weqede ularning qotini pütünley köyüp, bir ming 700 dollar etrapidiki qimmetke ige mal-mülki ziyan'gha uchrighaniken,

Xalmirza xaliq ependi, bu qabahetlik kéchidiki weqe we uning bash axirlirida yüz bergen tehdit we bashqa ishlarni baghlinishliqi bar bir suyiqest dep guman qilmaqtiken. Uning otturigha qoyushiche, del ot ketken shu küni jüme namizidin yan'ghinida, sérikjan bilesh qurghan ata yurt teshkilatigha qarshi xitayperes keypiyattiki bir qazaq kishining "Ayaling ikkinglar aghzinglarni yumunglar" dep tehdit qilishigha uchrighan iken. Uning aldida tursun'aymu bir qanche qétim xitaydin kelgen birlirining tehdit téléfonlirini tapshuruwalghan.

Tursun'ay bu ishlarning yéqin arida yüz bergen ishlar ikenliki, uning üstige ot kétish weqesini del uning qazaqistanda turushluq wizisining uzartilghan waqti toshqan künlirige toghra kélishi qatarliqlargha baghlap, éhtimal buning arqisida xitay bolushi mumkin dep qarimaqta iken.

Ot öchürüsh xadimliri otning tok yaki bashqa sewebtin emeslikini qeyt qilip, qesten qoyup bérilgen bolushi mumkinlikini ima qilghan, emma saqchilar hazirghiche tursun'ayning a'ilisige ot kétish weqesi heqqide éniq birnéme démigen. Halbuki düshenbe küni bu weqeni ashkarilap, tursun'ayning a'ilisige yéqindin yardemde bolghan "Atayurt pida'iyliri" ning almutadiki ishxanisigha kütülmigen yerdin saqchilar bésip kirip, hemme jaylarni widiyogha élip bir haza parakende qilghan emma sewebini chüshendürmigen.

Qazaqistandin tughqan yoqlap Uyghur diyarigha qaytqanda tutqun qilinip 10 aygha yéqin lagér hayatini béshidin kechürgen shahit tursun'ay ziyawudun lagérdin qutulghandin kéyin ötken yili 9-ayda qazaqistan'gha chiqqan we xitayning Uyghur, qazaq qatarliq milletlerge yürgüzüwatqan zulumliri heqqide eng deslep "Atayurt pida'iyliri" ning ijtima'iy taratqusi arqiliq guwahliq bérishke bashlighanidi. "Atayurt pida'iyliri" uruq tughqanliri lagérlargha qamalghan qazaq we Uyghur hemde bashqilarning guwahliqini yighip anglitish arqiliq, lagér mesilisining xelq'aralishishida belgilik rol oynap kéliwatqan bolup, mezkur guruppining xadimlirining éytishiche, ularning pa'aliyetliri qazaqistan da'irilirining her türlük sewebler bilen parakendichilikige uchrap kelmektiken.

Tursun'ayning öyige ot kétishi we saqchi da'irilirining "Atayurt pida'iyliri" ning ishxanisigha bésip kirip parakende qilishi qatarliq bu weqelerning téxi yéqindila amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyoning qazaqistanni ziyaret qilip, a'ile ezaliri xitayning lagérigha qamalghan bir türküm qazaqlarni mexsus qobul qilip uzun ötmeyla yüz bérishi, her türlük qiyaslarni meydan'gha keltürmektiken.

Gerche bir qisim qazaq we shuningdek sanaqliq Uyghur lagér shahitliri lagérdin qutulup, qazaqistan'gha kéliwélishqa muweppeq bolghan bolsimu, lékin ularning ichidiki ömerbek aliy, gülbahar jélilowa qatarliqlarmu ilgiri qazaqistanda özlirini bixeter hés qilmighanliqi seweblik bashqa ellerge yötkilishke mejbur bolghanidi.

Gerche tursun'ay we uning éri 2011-yilidin bashlap qazaqistan'gha köchüp chiqip yashawatqan bolsimu, emma hazirghiche ulargha qazaqistan puqraliqi bérilmigen. ? tursun'ay peqet 3 ayliq wiza bilen qazaqistan'gha kelgen. Arida bir qétim wizisini teslikte uzartqanidi. Uning bildürüshiche, qazaqistan da'iriliri uning panahliq iltimasi turmaq wiza uzartish iltimasighimu jawab bermigen bir peytte, bu sirliq ot kétish weqesining yüz bérishi uni téximu xatirjemsiz halgha chüshürgen.

Toluq bet