Almatada qazaqistan xelq artisi zinnetgül ekberowaning 80 yashliq tewelluti ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2016-01-08
Share
zinnet-ekberowa-qazaqistan-artis.jpg Zinnet ekberowa yashliqida
RFA/Oyghan


8 - Yanwarda quddus ghojamyarof namidiki jumhuriyetlik dölet Uyghur muzikiliq komédiye tiyatirida qazaqistan xelq artisi zinnetgül ekberowaning 80 yashliq tewellutigha béghishlan'ghan murasim ötküzüldi. Uninggha tiyatir kolléktipi, jem'iyetlik birleshmiler wekilliri, yurt - jama'etchilik, ziyaliylar, tewellut igisining uruq - tughqanliri we yurtdashliri qatnashti.

Deslepte artisning terjime hali we ijadiyitige béghishlan'ghan filim körsitildi. Tebrik sözler bilen sehnige chiqqan Uyghur tiyatiri mudirining meslihetchisi sawutjan sonurof hem tiyatirning edebiyat bölümining bashliqi, alime we sha'ire patigül mexsetowa, jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizi we "Uyghur awazi" gézitining kolléktipi namidin érshat esmetof, qazaqistan yazghuchilar ittipaqi yénidiki Uyghur edebiyati kéngishi namidin yazghuchi we sha'ir télman nuraxunof, "Bint" jem'iyitining prézidénti dilmurat qoziyéf, sheherlik Uyghur medeniyet merkizidin abdullam hoshurof we extirim exmetowa, Uyghur tiyatirining rézhissori muhit hézimof, "Almuta köwrük insha'atliri zawuti" mudirining orunbasari murat xizmetof, zinnetgül ekberowaning inisi, "Inaq balilar" gézitining bash muherriri, zhurnalist we sen'etkar alimjan ekberof we bashqilar tewellut igisini tebriklep, özlirining soghilirini tapshurdi.

Murasim dawamida uning riyasetchisi turdibüwi ablizowa méhmanlargha qazaqistan parlaménti ezasi murat exmediyéf, qazaqistan medeniyet we tenheriket ministiri aristanbék muhemmet oghli, türkiy xelqler medeniyet teshkilatining bash mudiri düysén qaséyinof we bashqilarning tebrik xetlirini oqup berdi.

Murasimda söz alghan qazaqistan xelq artisi, ataqliq naxshichi nurbüwi memetowa Uyghur tiyatiri artislirining bolupmu 1941 - we 1945 - yilliridiki köpligen qiyinchiliqlargha qarimay, Uyghur tiyatirini saqlap qalghanliqini ilgiri sürdi.

Mezkur murasim dawamida zinnetgül ekberowaning qatnishishi bilen qoyulghan sehne eserliridin üzündiler, Uyghur tiyatiri artisliri teyyarlighan konsért programmisi körsitildi.

Ziyaritimizni qobul qilghan Uyghur tiyatiri rézhissori muhit hézimof zinnetgül ekberowaning tewellutining peqet tiyatir üchünla emes, belki pütkül Uyghur xelqi üchünmu chong bayram ikenlikini bildürdi.

U mundaq dédi: "Zinnetgül ekberowa toghriliq qanche éytsaqmu azliq qilidu, chünki men uning bilen shérik süpitide qanche eserlerni bille oyniduq. U köpligen anilarning obrazini yaratti. Eger tiyatir tarixigha nezer salsaq, ussulchiliqtin sehne artisi kespige qiziqqanliqtin ötüp, köpligen obrazlarni yaratti. Hazir tiyatirimizda ishlewatqan yashlar nahayiti bextlik. Zinnet hedini men mushundaq tejribilik, tiyatirimizning japasini tartqan, eng qiyin waqitlarda tiyatirimizni saqlap qalghan birdin - bir ana, dep étirap qilghan bolattim."

Zinnetgül esqer qizi ekberowa 1935 - yili hazirqi almuta wilayiti yarkent shehiride dunyagha kelgen. Üch yéshidin bashlap sen'etke qiziqqan u 1942 - yili yette yéshida balilar ijadiyitining jumhuriyetlik körikide deslep qétim öz hünirini namayish qilidu.

Zinnetgül ekberowa ottura mektepni tamamlighandin kéyin, almuta shehiridiki ussul sen'iti téxnikomigha oqushqa chüshidu. Mezkur bilim dergahini püttürüp, u 1955 - yili Uyghur tiyatirigha ussulchi bolup ishqa orunlishidu hem bu jehette Uyghur, özbék, tatar, hindi, ukra'in we bashqimu xelq ussullirini ijra qilishta öz maharitini körsitidu.

Muningdin tashqiri, yash artisning sehne artisliq we naxshichi talanti yétilip, kéyinirek bir qatar muzikiliq eserlerning bash qehrimanliri rolini utuqluq oynap chiqidu hem minglighan tamashibinlarning alqishigha sazawer bolidu. "Anarxan", "Senem", "Nuzugum", "Nurxan", "Tahir - zöhradiki" "Zöhre", "Malinofkidiki toyi" diki "Yarinka", "Arshin mal alan" diki "Gülchéhre", "Mayserining ishi" diki "Ayxan" obrazliri shular jümlisidindur. Zinnetgül ekberowa shundaqla "Qiz zhibék", "Ömer muhemmedi", "Kechür méni, anijan", "Bir yaz, bir qish", "Anamning aq köngliki", "Amannisaxan" qatarliq sehne eserliridimu özige tapshurulghan her xil rollarni yuqiri derijide orunlap chiqqan. U tiyatir kolléktipi terkibide qirghizistan, özbékistan, türkmenistan, rusiye, Uyghur éli qatarliq ellerde bolup, qazaqistan Uyghur sen'itini dunya medeniyitige tonutti.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan Uyghur tiyatiri artisi turdibüwi ablizowa zinnetgül ekberowaning Uyghur sen'iti sehniside anarxanning obrazini deslep yaratqan artis ikenlikini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Bügün muqeddes, tewerrük tiyatirimizning tewerrük toyi. Chünki bu mushu tiyatirning hülini qurghan esqerjan ekberoflar sulalisining toyi. Bu sehnilerde atisining izini qizi bésip keldi. Zinnetgül hede sehnide birinchi qedemlirini qoyghanda bizning ulugh ustazimiz, rézhissor sérgéy boshoyan yash qizning kelginini köridu we 'anarxan' dramisini qoyidu. Hemrahning rolini abduréhim ehmedige, anarxanning rolini zinnetgül ekberowagha béridu. Bu ikkisining shu 'anarxan' da oynishi ta mushu kemgiche xelq éghizida, dilida dastan'gha aylandi."

T. Ablizowa esqerjan ekberof we uning repiqisi helimening bir pütün sen'etkarlar sulalisini barliqqa keltürgenlikini, mundaq hadisining Uyghurlar tarixida az uchraydighanliqini alahide tekitlidi. Uning éytishiche, zinnetgül ekberowaning dadisi esqerjan ekberof sazende, qazaqistanning xizmet körsetken artisi, anisi helime bolsa, Uyghur tiyatirning naxshichisi. Tunji qizi zinnetgüldin kéyinki qizliri xalbüwi rézhissor, sélimem balétméystér, oghulliri télman bilen enwer skripkichi sazendiler, alimjan kespiy zhurnalist hem sen'etkar, adalet ussulchi hem balétméystér, nurbüwi pi'aninochi. Ekberoflar sulalisi shundaqla memliketning yuqiri ataqlirigha érishken bolup, ularning arisida enwer ekberof qazaqistanning xizmet körsetken erbabi, qurman'ghazi namidiki milliy konsérwatoriyening proféssori, tonulghan dirizhor. Adalet ekberowa qazaqistanning xizmet körsetken artisi, alimjan ekberof qazaqistanning medeniyet erbabidur.

T. Ablizowa sözini dawam qilip, yene mundaq dédi: "Zinnetgül ekberowa tiyatirimizning anisi, sehnimizning merwayiti, sen'itimizning yaquti. Men zinnet hedining a'ilisidin, uning sehnidiki rolliridin pexirlinimen. U köpligen komédiyilik rollardimu özining maharitini körsetti. Bularning a'iliside qandaqtur bir puraq, simwol bar. Zinnet hede, uzaq ömür yashang! yashlargha özingizning tejribingizning, mektipingizning sirlirini ögitip qoysingiz. Da'im bar bolung, salamet bolung!"

Zinnetgül ekberowaning Uyghur kespiy tiyatir sen'itini rawajlandurushtiki emgiki yuqiri bahalinip, u 1966 - yili qazaqistan jumhuriyitining xizmet körsetken artisi, 1992 - yili qazaqistan prézidéntining permani bilen qazaqistan jumhuriyitining xelq artisi dégen aliy unwan'gha sazawer boldi. U shundaqla bir nechche qétim memliket rehbirining we qazaqistan medeniyet ministirliqining pexriy yarliqliri we médalliri bilen teqdirlen'gen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet