Ressam oda: shé'irda teswirlen'gen hör dunyaning Uyghurlargha nésip bolushini ümid qilimen

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2015-05-28
Share
exmetjan-osman-sheir.jpg Uyghur sha'iri exmetjan osmanning Uyghurche we yaponche shé'irlar toplimining muqawisi.
RFA/Qutluq

Yéqinda yaponiyede neshr qilin'ghan Uyghur sha'iri exmetjan osmanning yaponche "Ah, Uyghur tupriqi" namliq shé'irlar toplimi bilen türkiyede neshr qilin'ghan Uyghur tilidiki "Exmetjan osman tallanma shé'irliri" namliq kitablarning muqawisini layiheligen we resimlirini sizghan yaponiyelik dangliq muqawa layihiligüchi yamashita bilen ataqliq ressam oda özlirining mezkur shé'irlar toplimining muqawisini layihilesh we resimlirini sizish jeryanidiki tesirati we Uyghurlar heqqide toxtalghan.

Kanadada hijrette yashawatqan ataqliq Uyghur sha'iri exmetjan osmanning Uyghurche we yaponche shé'irlar toplimining muqawisini layiheligen ataqliq muqawa layiheligüchi yamashita ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi:

-Méning ismim yamashita. Bu yil 65 yashqa kirdim. Ressamliqqa bolghan qiziqishim toluqsiz ottura mekteptin bashlan'ghan bolup, 30 yashtin halqighiche ressamliq bilen shughullnip, kéyin muqawa layiheligüchi boldum. Asasiy jehettin kitab, zhurnal, köprek balilar kitablirini layiheleymen. Muqawa layihelep kéliwatqinimgha 20 yildin ashti. Bu qétim dostum oda méni, Uyghurche shé'irlar toplimining muqawisini birlikte layiheleshke teklip qildi. Men deslepte sha'ir exmetjan osmanning yaponche shé'irlar toplimining muqawisini layiheleydighan oxshaymiz dep xata oylap qaptimen. Esli bilsem, Uyghurche shé'irlar toplimining muqawisini layiheleydighan gep iken. Layiheligendimu yapon medeniyiti gewdilen'gen halda layihilinishi kérekken. Bu kitab muqawisini layihilesh teklipining tolimu qiziqarliq we ehmiyetlik ikenlikini hés qildim. Shuning bilen buni layiheleshke kirishtim. Muqawidiki chong yumilaq shekil bolsa yaponlar neziridiki chayxanidin asman'gha qarighanda körünidighan tolun'ay bolup, muqawa réngige yaponlar yaxshi köridighan qedimki sus we nepis renglerni qollandim. Yapon medeniyitini kitab muqawisida toluq eks ettürüshke tirishtim shundaqla exmetjan osmanning shé'irliridiki ay teswirini kitab muqawisida eks ettürdum.

Uyghurche "Exmetjan osman tallanma shé'irliri" bilen yapon tilidiki "Ah, Uyghur tupriqi" namliq shé'irlar toplimidiki resimlerni sizghan ataqliq ressam oda Uyghurlar heqqidiki tesiratini bayan qilip mundaq dédi:

-Men ressam oda bolimen. Méning ressam bolghinimgha 40 yil boldi. Asasliqi töt körünüshlük mangalarni sizimen. Hazirghiche zhurnal, gézit,kitablarda özüm sizghan eserlerni élan qilip keldim. Uyghurlargha bolghan qiziqishim bolsa ötken yili xoso uniwérsitétigha kirip muqeddes mu'ellimdin Uyghur tilini öginishke bashlighandin kéyin boldi. Men ilgiri Uyghur tili we Uyghurlar toghriliq héchnéme bilmeyttim. Méning Uyghur tilini öginishimge we Uyghurlar heqqide etrapliq melumatqa ige bolushumda Uyghur tili oqutquchim muqeddes mu'ellimning roli chong boldi. Men uniwérsitétta Uyghur tili öginish jeryanida exmetjan osmanning shé'irliri bilen tonushtum we uning Uyghurche shé'irlar toplimining muqawisidiki resimlerni sizdim. Özümning 30 nechche yilliq qedinas dostum yamashitagha muqawisini layihelettim. Muqeddes mu'ellim bizdin, tunji qétim bir Uyghur sha'irining shé'irlar toplimigha yaponiyelik ressamlarning muqawe layihelep, resim sizip bérishini we muqawida yapon medeniyitining toluq eks ettürülüshi kéreklikini telep qildi. Shunga men shé'irlarning mezmunigha mas kélidighan ay, yultuz we bulutlarni asas qilghan halda, muqawidiki resimlerni sizdim. Hazirche yaponiye medeniyitini bilmigen we yaki bu medeniyetke qiziqiwatqan dostlar körse xushal bolsun dégen ümidtimen. Bu kitabtiki shé'irda éytilghandek, erkin tesewwur, erkin oy-pikirni ipadilep, erkin yashiyalaydighan hör bir dunyaning Uyghurlargha nésip bolushini ümid qilimen.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet