«Һазирқи заман уйғур һекайилиридин талланмилар» намлиқ китаб әнқәрәдә нәшр қилинди

Мухбиримиз әркин тарим
2017-03-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Шәрқий түркистанниң нөвәттики мәсилилири» темисида өткүзүлгән доклат бериш йиғинида, профессор алимҗан инайәт сөзлиди. 2012-Йили 15-декабир, түркийә.
«Шәрқий түркистанниң нөвәттики мәсилилири» темисида өткүзүлгән доклат бериш йиғинида, профессор алимҗан инайәт сөзлиди. 2012-Йили 15-декабир, түркийә.
RFA/Erkin Tarim


Түркийә баш министирлиқи тармиқидики чәтәлләрдики түркләр вә қериндаш милләтләр идарисиниң қоллиши билән нәшргә тәйярланған «һазирқи заман уйғур һекайилиридин талланмилар» намлиқ китаб әнқәрәдики ғази нәшрияти тәрипидин нәшр қилинди. Истанбул университети һазирқи заман түркий тиллири вә әдәбияти кафедраси оқутқучиси раһилә абдуваһит қәшқәрли тәрипидин нәшргә тәйярланған китаб 418 бәт болуп, китаб мундәриҗә, кириш сөз вә һекайиләрдин тәркиб тапқан. Китабқа түркчигә тәрҗимә қилинған 15 һекайә киргүзүлгән болуп, буниң ичидики он бир һекайә уйғур дияридики язғучиларниң һекайилири болуп, китабқа йәнә қазақистандики уйғур язғучиларниң һекайисидин икки парчә вә қирғизистанлиқ уйғур язғучиларниң һекайилиридин бир парчиси киргүзүлгән. Китабтики бу һекайиләр йезилиш тарихиға қарап тизилған.

Китабқа әгә университети оқутқучиси, профессор доктор алимҗан инайәт тәрипидин тәрҗимә қилинған даңлиқ язғучи зунун қадирниң «мағдури кәткәндә» вә «чениқиш» намлиқ һекайилириму киргүзүлгән.

Китабниң тәһрирликини нәвшеһир университети оқутқучиси доктор нәшә һарбалиоғлу ханим қилған. Китабни нәвшеһир университети еғиз әдәбияти оқутқучиси доктор адәм өгәр билән ғази университети түрк тили вә әдәбияти кафедраси оқутқучиси профессор доктор һүля қасапоғлу чәнгәл ханим тәкшүрүп бекиткән.

Биз «һазирқи заман уйғур һекайилиридин талланмилар» намлиқ китаб һәққидә техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн китабни нәшргә тәйярлиған раһилә абдуваһит қәшқәрли ханимға телефон қилдуқ, у китабни тонуштуришимизни қобул қилған болсиму, әмма пикир баян қилмиди.

Китабниң тәһрири доктор нәшә һарбалиоғлу ханим китабниң түркийәдики түркологийә тәтқиқатиға қошулған бир төһпә икәнликини баян қилип мундақ деди: «һазирқи заман уйғур һекайилиридин талланмилар» намлиқ китабниң түркологийә тәтқиқати үчүн пайдилиқ болушини үмид қилимән. Мәзкур китабни мән тәһрирлидим, доктор раһилә ханим нәшргә тәйярлиди. Мәзкур китаб түркийә баш министирлиқи тармиқидики чәтәлдики түркләр вә қериндаш милләтләр идарисиниң ярдими билән нәшргә тәйярлинип нәшр қилинди. Китабниң бир бетидә кона йезиқ уйғурчә текист, арқисидики бәткә түркчә тәрҗимиси берилди. Буниңдики мәқсәт уйғур тилини тәтқиқ қилидиған мутәхәссисләр вә уйғурчә өгиниватқан оқуғучиларниң селиштуруп оқуши, уйғурчә өгинишигә пайдилиқ болуштур».

Әгә университети түрк дуняси тәтқиқат мәркизи оқутқучиси, профессор алимҗан инайәт әпәнди һазирқи заман уйғур әдәбиятидики һекайичилиқниң 1930-йилларда оттуриға чиққанлиқи, уйғур әдәбиятидики һекайичилиқниң түркийәдә яхши билинмигәнлики, бу әсәрниң уйғур әдәбиятини түркләргә тонуштуруш үчүн пайдилиқ болидиғанлиқини тәкитлиди.

Доктор нәшә һарбалиоғлу ханим түркийә дөлитиниң қоллиши билән иккинчи китабни нәшргә тәйярлаватқанлиқини баян қилип мундақ деди: «түркийәдә һазирқи заман уйғур әдәбияти һәққидә көп тәтқиқат йоқ. Шуңа йәнә чәтәлдики түркләр вә қериндаш милләтләр идарисиниң қоллиши билән раһилә ханим билән бирликтә һазирқи заман уйғур әдәбияти тоғрисида иккинчи китабимизниму нәшргә тәйярлаватимиз».

Профессор доктор алимҗан инайәт әпәнди түркийәдә бундин кейин, уйғур әдәбиятидики техиму көп роман вә һекайиләрни тәрҗимә қилип нәшр қилиш керәкликини тәкитлиди.

Түркийәдики һазирқи заман уйғур әдәбияти тәтқиқати 1980-йилларниң ахирлирида башлиған болуп, һазирғичә бу һәқтә бир қисим тәтқиқат нәтиҗилири мәйданға кәлди. Бир қисим университетларда уйғур әдәбияти саһәси бойичә бир қисим түрк вә уйғур оқуғучилар докторлуқ һәм магистирлиқ унванлири үчүн оқумақта.

Түркийәдики шаирә зәйнурә әйса ханим уйғур әдәбий әсәрлириниң түркчигә тәрҗимә қилиниш әһваллири һәққидә тохталди.

Мәлумки, мәзкур китаб «1910-йилидин 2015-йилиғичә болған арилиқтики һазирқи заман уйғур әдәбияти» намлиқ иш пилани даирисидә тәйярланған болуп, мәзкур пилани даирисидә һазирқи заман уйғур әдәбиятидики намайәндиләрниң иҗадий паалийәтлири вә бир қисим әсәрлиридин өрнәкләр тонуштурулиду. Мәзкур пилани түркийә баш министирлиқ тармиқидики чәтәлләрдики түркләр вә қериндаш милләтләр идарисиниң иқтисадий җәһәттики қоллиши астида елип берилмақта икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт