Мәрһум язғучи муһәммәт бағрашниң бүгүнки уйғур әдәбиятидики орни вә тәсири

Мухбиримиз қутлан
2013-12-05
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Мәрһум язғучи муһәммәт бағраш
Мәрһум язғучи муһәммәт бағраш
Photo: RFA


Муһәммәт бағраш уйғур оқурмәнләр тәрипидин әсәрлири сөйүп оқулған язғучиларниң бири. Униң туюқсиз вапати бүгүнки уйғур әдәбияти үчүн йәнә бир йоқитиштин дерәк бәрмәктә.

Муһәммәт бағрашниң 1980 - вә 1990 - йилларда елан қилған издиниш роһиға бай һекайә - повестлири уйғур йеңи пирозичилиқиниң тәрәққиятини илгири сүрүштә муһим ролларни ойниған. Униң 80 - йилларниң алдинқи йеримида елан қилған «сәбдаш», «савап» қатарлиқ дәсләпки һекайилири оқурмәнләр арисида хели зор тәсирләрни қозғиған. Бу һекайиләр өз дәвридә орта мәктәпләрниң тил - әдәбият дәрсликлиригә киргүзүлгән. 1986 - Йили бағраш «тәңритағ» журнилиниң синақ санида «мән өлгән адәмниң қарчуқида қетип қалған сүрәт» намлиқ повестини елан қилған. Бу әсәрниң елан қилиниши уйғур йеңи прозичилиқида иҗадийәт җәһәттики зор тартишмиларға сәвәб болған. 1980 - Йилларниң иккинчи йеримидин 1990 - йилларниң алдинқи йеримиғичә болған җәрянда у зор түркүмдики әсәрлирини оқурмәнләр диққитигә сунған. Буларниң ичидә «ақсақ буға», «төт қулақ», «апақ ечилған сөгәт гүли», «җәзирә», «йүрәктағ» қатарлиқ һекайә, повестлири муһим орун тутқан.

Мәрһумниң вақитсиз вапати мунасивити билән униң иҗадийәт һаяти, әсәрлири вә уйғур әдәбиятида тутқан орни һәққидә муһаҗирәттә яшаватқан уйғур зиялийлиридин шаир әхмәтҗан осман пикир баян қилди.

У мәрһум язғучи муһәммәт бағрашниң иҗадийити һәққидә 1980 - йиллар билән 1990 - йиллар оттурисидики дәвр сизиқини пасил қилип баһа бәрди. Бағрашниң әйни дәврдә издиниш вә йеңилиқ яритиш роһиға бай язғучи икәнликини, униң уйғур әнәнивий прозичилиқини 1980 - йиллардики дәвр долқунлирида йеңи бир сәһипигә башлап киргәнликини илгири сүрди.

Шаир әхмәтҗан осман язғучи бағрашниң әсәрлири үстидә тохталғинида, униң уйғур прозичилиқидики йәккә қатламлиқ муһитни көп қатламлиқ муһитқа йүзләндүргәнликини, болупму персунажларниң роһий дунясини ечип бериштә көп тиришчанлиқ көрсәткәнликини алаһидә тилға алди.

У ахирида язғучи бағрашниң уйғур әдәбиятида тутқан орни һәққидә тохтилип мунуларни тәкитлиди: «әгәрдә һазир яки кәлгүсидә бүгүнки уйғур прозичилиқиниң тарихини қайта йезиш тоғра кәлсә, уйғур йеңи прозичилиқи баби ениқки язғучи муһәммәт бағрашниң издиниш характерлик һекайә - повестлири билән башлиниду.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт