Qirghizistan Uyghurliri sha'ire we zhurnalist xeyrinsa turdidin ayrildi

Ixtiyari muxbirimiz féruze
2016-11-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Qirghizistandiki Uyghurlar haza achmaqta.
Qirghizistandiki Uyghurlar haza achmaqta.
RFE

27-Noyabir küni ottura asiya jumhuriyetliride tonulghan Uyghur sha'ireliridin biri, zhurnalist xeyrinisa turdi qirghizistanning bishkek shehiride 72 yéshida wapat bolup, qayghuluq murasim bilen depne qilin'ghan.

Merhumning namizi u hayat waqtida qurulushigha yardem qilghan bishkektiki aqmeschitte chüshürülgen bolup, jinaza namizigha bishkektiki Uyghur we bashqa xelqler wekilliridin 500 din artuq kishi qatnashqan.

Qirghizistan Uyghurliri ittipaq jem'iyitining re'isi artiq haji we bashqa Uyghur ziyaliyliri jinaza murasimida merhum xeyrinsa turdining qirghizistan Uyghur ayalliri xizmetlirige we Uyghur medeniyitige qoshqan töhpilirige yuqiri baha berdi hem uning a'ile-tawabi'atlirigha öz teziyelirini bildürdi.

Xeyrinisa turdi 1944-yili 15-awghust küni chöchek shehiride, ölima a'iliside duniyagha kelgen. Atisi isma'il damullam Uyghur we ereb tillirini yaxshi bilgenliki seweblik, büyük mutepekkur mahmut qeshqerining "Türkiy tillar diwani" namliq esirini 1946-yili erebchidin Uyghur tiligha terjime qilghan idi.

Xeyrinisa turdi ürümchide ottura mektepni tamamlighandin kéyin, ürümchi daril mu'ellimin'ge oqushqa kirip, uni 1961-yili tügitip, mektepte mu'ellim bolup ishligen.

Xeyrinisa turdining a'ilisi 1962-yili may éyida sabiq sowét dölitige köchüp chiqip, deslep qazaqistanning Uyghur rayonigha, kéyinrek qirghizistanning frunzé, hazirqi bishkek shehirige kélip orunlishidu . U, ziyaliy osman turdi bilen a'ile quridu.

Xeyrinisa turdi, 1993-yildin 2010-yillirighiche qirghizistan dölet radi'o-téléwiziye idariside Uyghurche anglitish bölümide xizmet qilghan. "Ittipaq" jem'iyitining re'isi artiq haji'éf xeyrinisa turdi toghrisida mundaq dédi؛ "Xeyrinisa turdi qirghizistan dölet radi'o-téléwiziye shirkitide 17 yildin oshuq ishlesh jeryanida özining talantliq muxbir ikenlikini namayan qildi. U "tengritagh sadasi" anglitishidaxelqimizning tarixi, edebiyati, medeniyiti, örp-adatliri heqqide, shundaqla Uyghurlar hayatidin yéngiliqlar, "ittipaq" jemiyitining pa'aliyetliri we bashqa témilarda dawamliq xewerlerni bérip kelgen".

Xeyrinisa turdining edebiy ijadiyiti 1970-yilliridin bashlan'ghan bolup, "Shaptul chéchiki" namliq tunji shé'iri 1971-yili "Yéngi hayat" gézitide élan qilin'ghan. Shuningdin béri uning shé'irliri "Uyghur awazi", "Yéngi hayat", "Ittipaq", "Wijdan awazi", "Arzu", "Perwaz" qatarliq gézit-zhurnallarda élan qilin'ghan.

Kéyinki yillarda xeyrinsa turdining shé'irliri qirghizstandiki gézit-zhurnallar arqiliq qirghiz oqurmenliri teripidinmu oqup bilishke muyesser boldi. 1994-Yili qirghiz tilida chiqqan "Ümidim méning ata yurt" namliq toplamda xeyrinsa hedening bir türküm shé'irliri bérilgen. 1997-Yili qirghiz sha'iri marxabay a'amatofning ter bilen "Jan sirim" namliq shé'irlar toplimi qirghiz tilida neshrdin chiqqan.

2001-Yili xeyrinisi turdining "Anining qelbide alemche söygü" namliq toplimi Uyghur tilida yoruq kördi. Bu toplamda sha'irening shé'ir, hékaye we eslimiliri bérilgen.

1980-Yili bishkekte qurulghan "Sada" Uyghur medeniyiti guruppisigha aktip qatniship, ayallar bölümini bashqurghan. 1990-Yili öktebir rayonluq kéngeshning ezasi bolghan.

Bu jeryanda xeyrinisa hede töküldash mehellisining arméyskiy we litowskiy kochilirini asfalt qildurghan. Töküldash aq meschitining qurulushi, mehellide su mesilisini hel qilish üchün hökümet orunliridin ruxset élishigha yardem qilghan. U 1995-yili qirghizistan yazghuchilar ittipaqining ezasi, qirghizistan ayallar birleshmisining ezasi, qirghizistan ayallar ijadiyet jem'iyitining ezasi bolghan.

"Ittipaq" gézitining bash muhérriri ekberjan bawudunof xeyrinisa turdigha "Talantliq sha'ire we yazghuchi, wetenperwer" dep baha berdi.

U, 2004-2008 yilliri qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyitining ayallar kéngishining re'isi bolghan. Xeyrinisa turdining  tinimsiz emgiki, tirishchanliqi bilen xizmitide körsetken pa'aliyetliri yuqiri bahalan'ghan. Qirghizistan dölet radi'o-téléwiziye idarisi uni bir nechche qétim hörmet teqtirnamiliri we bir nechche médallar bilen teqdirligen.

U, qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyitining pa'aliyetlirige jan köydürüp ishlishi netijiside "Ittipaq" jem'iyitining teqdirnamiliri we jem'iyetning aliy mukapati bolghan "Éhsan" médali bilen mukapatlan'ghan shundaqla qirghizistan xelqi assambléyisining hörmet pexriy yarliqigha sahib bolghan.

"Ittipaq" jem'iyitining re'isi artiq hajiyéf jama'et namidin merhumening a'ilisige, uruq-tughqanlirigha teziye bildürdi.

Toqmaq shehiri ayalliri kéngishining re'isi tursun'ay abitowa we "Balajan" balilar baghchisining mudiri zulpiye obulqasimmu xeyrinsa turdigha yuqiri baha berdi.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet