Шиветсийәдики оттура асиядин кәлгән уйғурлар тиришип һаят кәчүрмәктә

Ихтиярий мухбиримиз еһсан
2016-01-06
Share
emir-axtam-chish-doxtur-shiwetsiye-2.jpg Шиветсийәдики уйғур чиш дохтури емир ахтам парактикантларга кесәлни дәвалаш басқучлирини чүшәндүрмәктә. 2016-Йили январ.
RFA/Éhsan

Шиветсийәгә көчмән болуп кәлгән уйғурлар оттура асия вә уйғур дияридин болуп,шиветсийәдә паалийәт қиливатқан уйғур маарип уюшмисиниң тәминлигән мәлуматиға көрә һазир шиветсийәдә тәхминән 3000 йеқин уйғур яшайду. Буниң көп санлиқ қисмини оттура асияниң қазақистан, қирғизистан, өзбекистан қатарлиқ дөләтлиридин кәлгән уйғурлар тәшкил қилиду.

Бу уйғурлар көчмән болған дөләтләрдә, болупму шиветсийәдә шу дөләтниң тилини пишшиқ игиләш билән биргә, бәзилири алий мәктәпләргичә оқуп һәр саһәләрдә өз ролини җари қилдуруп, өзлири яшаватқан җәмийитиниң тәрәққиятиға һәссә қошуп кәлмәктә.

Қазақистандин шиветсийәгә келип орунлишип қалған уйғур аилилиридин бири мурат ахтам аилисидур. Мурат ахтам әпәнди 2000-йили аилиси билән биллә шиветсийәгә көчмән болуп кәлгән иди.

Оттура асиядин шиветсийәгә көчмән болуп кәлгән уйғурлар шиветсийәгә кәлгәндин кейин бир мәзгиллик җапалиқ оқуш, ишләш җәрянлирини баштин кәчүрүп, уларниң көпчилики ахири өзлириниң йеңи, хушал-хурам турмушини барлиққа кәлтүрди.

Мурат ахтам зияритимизни қобул қилип, өзиниң шиветсийәгә келиш қисқичә тарихини баян қилди:

Оттура асиядин кәлгән бу уйғурларниң бир қисми өзлириниң аилә тарихида икки яки үч қетимлиқ көчмәнлик мусаписини бесип өткән. Мәсилән, мурат ахтам әпәндиниң ейтишичә, мурат ахтамниң момисиниң дадиси 1864-йили, йәттису вадисиға, йәни һазирқи қазақистанға қәшқәрдин көчмән болуп кәлгән. Момиси 1876-йили қазақистанда дуняға кәлгән.Мурат ахтам қазақистанда дуняға кәлгән 3-әвлад уйғур пәрзәнти һесаблиниду.

Мурат ахтам қазақистанда рус маарипида оқуп, һәрбий институтниң пүттүрүп қазақистанда һәр қайси җайлирида һәрбий вәзипиләрдә болуп, полковник унваниғичә еришкән вә ахирида шиветсийәгә көчмән болуп яшаш йолини таллиған. Шиветсийәдики чоңлардин полат әпәндиму 1998-йили аилиси билән қазақистандин көчмән болуп келип, көчмәнлики қобул қилинған. Һазир өзи пенсийәдә яшимақта.

У, шиветсийәдики уйғур җамаитиниң ишлирида актип ролини җари қилдуруп кәлмәктә.

Полат әпәнди зияритимизни қобул қилип, өз һаятида иккинчи қетим көчмән болғанлиқи вә аилә тарихи һәм шиветсийәгә келиш җәрянлирини баян қилди. Полат ака әсли юрти ғулҗидин болуп, 1944-йили туғулған, 1958-йили хитайдики иқтисадий вә сиясий бесим түпәйлидин совет иттипақиға, қазақистанға көчмән болушқа мәҗбур болған. У өзиниң қазақистанда һөкүмәт орунлирида хизмәт қилип, кесәл сәвәби билән явропаға көчмән болушқа мәҗбур болғанлиқини билдүрди. У шиветсийәдә пәрзәнтлирини яхши тәрбийәлигән, бир қизи сестра, йәнә бир қизи доригәрлик кәсиплиридә уқуп хизмәт қилмақта икән.

Шиветсийәдики уйғур муһаҗирлири тиришип оқуп вә ишләп, шиветсийә җәмийитигә маслишип һәм пәрзәнтлирини яхши тәрбийиләп, шиветсийәдики башқиму аз санлиқ милләтләр қатарида, җүмлидин шиветсийә хәлқи қатарида җәмийәткә өз төһпилирини қошмақта. юқирида исми аталған мурат ахтам вә полат әпәндиләр әнә шуларниң ичидики бир қисми болуп, улардин башқа йәнә көплигән кишиләрниму мисал қилип көрситиш мумкин. Уларниңму өзлиригә хас һаят мусапирлири вә тарихи мәвҗут.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт