Türkiyening enqere, qeyseri sheherliridiki Uyghurlar rozi héytni xushal-xuram ötküzmekte

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2016-07-06
Share
enqere-qeyseri-heyt-1.jpg enqere-qeyseri-heyt
Photo: RFA

Bügün, islam dunyasining eng chong héytliridin biri bolghan rozi héytning birinchi küni. Héytlar, insanlar arisidiki adawetlerni untup, kélishidighan, öz-ara hemkarlishishni kücheytidighan qérindashlardek quchaqliship héytlishidighan kündur. Bu héyt islamning besh shertidin biri bolghan 30 kün rozini ada qilghandin kéyin, uruq-tughqan, el-aghine, el-yurt, dost-yarenler jem bolidighan, chong-kichik hemme kishi söyünidighan kün。

Bezi Uyghurlarning éytishiche, bu kün chet'ellerde yashawatqan Uyghurlar üchün bolsa bekrek mung, qayghu we ghem basidighan, séghinish, hijran otliri yenimu küchiyidighan, köngli yérim bolidighan peytler iken.

Bu yil rozi héytta türkiyede 9 kün tetil boldi. Türkiyening paytexti enqere bilen Uyghurlar eng köp olturaqlashqan qeyseri shehiridiki Uyghurlar rozi héytini qandaq ötküzüwatidu? bolupmu malayshiya, tayland arqiliq qeyserige kélip olturaqliship qalghan Uyghurlar rozi héytni qandaq ötküzüwatidu?

Biz bu heqte melumat igilesh üchün türkiyening enqere we qeyseri sheherliride yashawatqan Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Biz türkiyening enqere shehiride yashawatqan Uyghurlarning héyt ötküzüsh ehwali toghrisida melumat igilesh üchün mirkamil qeshqerli ependige mikrofonimizni uzattuq. U, gerche enqerede Uyghurlarning sani az bolsimu, etigen birlikte héyt namizi qilip, opche héytlishiwatqanliqini éytti.

Qeyseride pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti re'isi séyit tümtürk ependi, burun kelgen Uyghurlar bilen ötken yili malayshiyadin kelgen Uyghurlar bir yerge jem bolup héyt namizi qilghanliqini, namazdin kéyin 200 kishilik Uyghur jama'itining birlikte xitay zulumining tügishi, Uyghurlarning erkinlikke érishishi üchün yighlap turup du'a qilghanliqini bayan qildi. Uyghurlarning en'enisi boyiche dastixan teyyarlap, öz-ara petilishiwatqanliqini ilgiri sürdi.

Uyghur musapirlardin memetjan ependi özining wetendin uzaqta ikkinchi qétim rozi héyt ötküzüwatqanliqini, Uyghurlar bir yerge jem bolup xushal-xuramliq ichide héyt ötküzüwatqanliqini, emma wetenni séghin'ghanliqini bayan qildi.

Sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti bayanatchisi abduqadir ependi qeyseride yashawatqan malayshiya we tayland arqiliq kelgen musapirlar arisida köp sanda yétim, tul xotun we namrat a'ililerning barliqini, qirghizistan, kanada we enqerediki bezi Uyghurlar ewetken fitre, zakatlarni ulargha tarqitip bergenlikini bayan qildi.

1964-Yili türkiyening qeyseri shehiri exmet yesewiy mehellisige 200 a'ile Uyghur jaylashturulghan idi. Bu Uyghurlar 1960-yili ghulja, qeshqer we yeken qatarliq jaylardin afghanistan'gha chiqip, afghanistanda bir mezgil turghandin kéyin türkiye hökümiti teripidin qeyserige ekélip orunlashturulghan. 2013-2014 Yillirida malayshiya we tayland arqiliq kelgen Uyghurlardin 1600 etrapida Uyghur bu yerge jaylashturuldi.

Enqerede yashawatqan Uyghurlar bolsa dölet idariside ishlewatqan we aliy mekteplerde oquwatqan Uyghurlardin ibaret.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet