"Hazirqi zaman türkologiye tetqiqati yighini" enqerede axirlashti

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2015-12-30
Share
sema-barutju-ozonder-xanim.jpg "Hazirqi zaman türkologiye tetqiqati yighini" ni uyushturghan proféssor doktor sema barutju özönder xanim söz qilmaqta. 2015-Yili 28-dékabir, enqere.
RFA/Erkin Tarim

2002-Yilidin béri her yili qerellik chaqirilip kéliwatqan "Hazirqi zaman türkologiye tetqiqati ilmiy muhakime yighini" 30-dékabir küni axirlashti.

28-Dékabir künidin 30-dékabirghiche dawamlashqan ilmiy muhakime yighin'gha türkiyening herqaysi uniwérsitétlirida xizmet qiliwatqan tilshunas, tarixchi, arxé'olog we jem'iyetshunaslardin bolup 40 etrapida tetqiqatchi qatnashti. Enqere uniwérsitéti til we tarix jughrapiye fakultéti hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri bölümi teripidin uyushturulghan ilmiy muhakime yighinida türkologlar türkiy milletlerning tili, tarixi, edebiyati we siyasiy tarixi we türk dunyasining mesililiri toghrisidiki ilmiy doklatlirini sundi. Mezkur yighinda hajettepe uniwérsitéti tarix fakultéti oqutquchisi dotsént doktor erkin ekrem ependi "Türgish shahzadisi gu'angshüning mazar téshi" témisida, enqere uniwérsitéti til we tarix-jughrapiye fakultéti oqutquchisi doktor nuraniye hidayet ekrem xanim "Manju impériyisi mezgilide tüzülgen Uyghur tili lughetliri we mezkur eserler toghrisida élip bérilghan tetqiqatlar" témisida ilmiy doklat berdi.

Hazirqi zaman türkologiye tetqiqat ilmiy muhakime yighinida doklat bergen istanbul yeditepe uniwérsitétida chet'ellik mutexessis bolup ishlewatqan ezerbeyjanliq doktor arif ajaloghlu ependi ziyaritimizni qobul qilip, bu ilmiy muhakime yighinida herqaysi türkiy milletlerdin türkiyege kélip uniwérsitétlarda wezipe ötewatqan tetqiqatchilarning ilmiy tetqiqatlirini otturigha qoyushining türkologiye tetqiqati üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qilip mundaq dédi:
"Men hazirqi zaman türkologiye tetqiqati ilmiy muhakime yighini" gha 3-qétim qatniship olturuptimen. Üch qétimliq yighin netijiside shuni déyeleymenki bu ilmiy muhakime yighini her yili qerellik échilidighan bir adetke aylandi. Bu yighinning témisi néme bolushidin qet'iy nezer pütün türkiy milletler toghrisida ilmiy maqaliler oquluwatidu. Bu maqaliler toghrisida munaziriler élip bériliwatidu. Bu yighinda méni eng tesirlendürgen nerse türk dunyasidiki mesililerni mezkur dölet we rayonlardin kelgen mutexessisler anglatti we hel qilish yolliri heqqidiki köz qarashlirini bayan qilip ötti. Menche herqaysi türkiy milletlerdin kelgen mutexessisler özi tughulup chong bolghan rayondiki mesililerni özining anglitishi türkologiye tetqiqatigha zor töhpe qoshupla qalmastin, mesilini türk ziyaliylirigha anglitish üchünmu zor ehmiyetke ige dep oylaymen. Mesilen,bu yighinda Uyghur tarixi bilen Uyghur tili tetqiqati toghrisidiki ilmiy maqalilerdin Uyghurlar toghrisida köp nerse ögendim"

Irandin kelgen doktor babek jawanshir ependi bu ilmiy muhakime yighinida türk dunyasining mesililiri toghrisidimu muzakire élip bérilghanliqini, buning hazirqi zaman türkologiye tetqiqati üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qilip munularni dédi:
"Enqere uniwérsitétida bundaq bir ilmiy muhakime yighinining chaqirilishi türkologiye tetqiqatining kélechiki üchün intayin muhim chünki biz bu yighin'gha türk dunyasining herqaysi jayliridin kelduq, yighinda irandiki türklerning weziyiti qandaq? sherqiy türkistandiki, rusiyediki, iraqtiki we süriyediki türklerning weziyiti qandaq? bulardin xewerdar bolup, bu heqte munaziriler élip barduq. Bu jehettin élip éytqan hazirqi zaman türkologiye tetqiqati ilmiy muhakime yighinining chaqirilishi intayin muhim. Men irandin kelgen türk bolush süpitim bilen bu yighinni uyushturghan proféssor doktor sema barutju özönder xanimgha rehmet éytimen."

Yighinda ilmiy doklat sun'ghan enqere hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi doktor erkin ekrem ependi özining 2002-yilidin béri hazirqi zaman türkologiye tetqiqat yighinigha qatnishiwatqanliqini, yighinda pütün türkiy milletlerning tili, tarixi we edebiyati toghrisida qimmetlik ilmiy doklatlarning oqup ötülüwatqanliqini, bu yighinda türkologiye tetqiqati toghrisida bezi yéngi köz qarashlarningmu otturigha qoyuluwatqanliqini, shunga mezkur ilmiy muhakime yighining türkologiye tetqiqati üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini tekitlidi.

Qimmetlik radi'o anglighuchilar enqere uniwérsitéti til we tarix jughrapiye fakultéti 1935-yili qurulghan bolup, türkiyede dangliq türkologlar, tarixchilarni yétishtürgen. Qedimki Uyghur tilidin bashqa hazirqi zaman Uyghur tilimu burundin tartip türk tili we edebiyati kespidiki oqughuchilargha ögitilgen. 1990-Yili sowét ittipaqi yimirilip ottura asiya türkiy jumhuriyetliri musteqil bolghandin kéyin 1992-yili hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri kespi échilghan. 23-Yildin béri ezerbeyjan tili, türkmen tili, özbék, qazaq, qirghiz we tatar tili we edebiyatidin bashqa Uyghur tili we edebiyati derslirimu ötülmekte. Hazirqi zaman türkiy tilliri we edebiyatliri fakultéti 2002-yilidin tartip, her yili qerellik halda hazirqi zaman türkologiye tetqiqati ilmiy muhakime yighini ötküzüp kelmekte. Mezkur ilmiy muhakime yighinining 2014-yilqisi mexsus Uyghur tetqiqatigha béghishlan'ghan idi.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet