Тонулған уйғур рәссам һашим қурбан шиветсийәдә мәхсус көргәзмә ачти

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018-06-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Оттура асияда тонулған уйғур рәссам һашим қурбан әпәнди шиветсийә пайтәхти ситокһолмдики бир көргәзмиханида рәсим көргәзмиси ачти. Ситокһолм шәһәрлик һөкүмәт билән қазақистанниң шиветсийәдә турушлуқ әлчиханиси бирликтә уюштурған «дияр» намлиқ мәзкур рәсим көргәзмиси 5-айниң 25-күнидин 31-күнигичә бир һәптә давамлашқан. Мәзкур көргәзмигә уйғур хәлқиниң иҗтимаий турмуши, тарихи вә өрп-адәтлири әкс әттүрүлгән 50 парчидин көпрәк рәсим қоюлған.

Рәссам һашим қурбан әпәнди 30 йилдин буян рәсим иҗадийити билән шуғуллиниватқан болуп, кәспий мутәхәссисләрниң ейтишичә, у қапаққа рәсим сизиш вә қапаққа нәқиш оюш қатарлиқ қоюқ миллий пураққа игә ойма рәсим сәнитини тунҗи болуп вуҗудқа кәлтүргән киши икән. 
Биз нәқ мәйданға телефон қилип, қазақистанлиқ тонулған рәссам һашим қурбан әпәнди вә униң ситокһолмда өткүзгән рәсим көргәзмисини зиярәт қилған бир қисим уйғурлар билән сөһбәт өткүздуқ. 

Бир һәптидин бери ситокһолмда мәхсус рәсим көргәзмисини ечиватқан рәссам һашим қурбан әпәнди бу қетимлиқ көргәзминиң ечилиш җәряни вә көргәзмини зиярәт қилғучиларниң тәсиратлири һәққидә тохтилип өтти. 

Тонулған рәссам һашим қурбанниң бу қетимлиқ көргәзмигә қойған 50 парчә рәсими қандақ усулупта вә арқа көрүнүштә сизилған? рәсимләрниң темиси вә мәзмуни немиләрдин тәркиб тапқан? рәсимләрдә немиләр тәсвирләнгән? бу соалларға җаваб бәргән һашим қурбан әпәнди мәзкур рәсимләрдә уйғур хәлқиниң күндилик турмуши, өрп-адәтлири вә тарихий әнәнилири инчикилик билән тәсвирләнгәнликини баян қилди. 

Мәлум болушичә, шиветсийәниң ситокһолм шәһиридә икки миңға йеқин уйғур җамаити яшимақтикән. Бир һәптә давамлашқан бу рәсим көргәзмисигә йәрлик шиветлардин сирт йәнә чәтәллик саяһәтчиләр вә шиветсийәдә яшаватқан бир қисим уйғурларму иштирак қилған. Улар рәсимләрни көргәндин кейин өзлириниң биваситә һес-туйғулирини баян қилишқан. Рәссам һашим қурбан әпәнди бу һәқтиму үз тәсиратлирини баян қилип өтти. 

Бүгүн, йәни 31-май күни ситокһолмдики рәсим көргәзмисини зиярәт қилғучилар ичидә уйғур зиялийси зулһаят өткүр ханимму бар болуп, у мәзкур көргәзмидә бир қисим кишиләрниң уйғурларниң турмуши тәсвирләнгән оттура асия услубидики рәсимләрни қизиқип көрүватқанлиқини, һәтта бәзи рәсимләрни сетивеливатқанлиқини баян қилди. 

Шиветсийә явропа дөләтлири ичидики уйғурлар көпрәк олтурақлашқан дөләтләрниң бири һесаблиниду. Йеқинқи заман тарихини варақлиғанда шиветсийә билән уйғур дияри оттурисида наһайити қоюқ мәдәнийәт алақилириниң болғанлиқини көрүшкә болиду. Ундақта, бүгүнки күндә шиветсийәдә уйғурлар һаятиға даир рәсим көргәзмиси өткүзүшниң әһмийити зади немә? ситокһолмдики уйғур зиялийлиридин шаир абдушүкүр муһәммәт әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип, шиветсийәдә йеқинқи йиллардин буян уйғурлар сиясий җәһәттин яхши тонуштурулған болсиму, әмма мәдәнийәт-сәнәт җәһәттин яхши тонуштурулмиғанлиқини, бу нуқтидин ейтқанда, «дияр» намлиқ рәсим көргәзмисиниң зор әһмийәткә игә икәнликини билдүрди. 

Қиммәтлик радио аңлиғучилар, рәссам һашим қурбан әпәнди қандақ бир сәнәткар? униң рәсим иҗадийити вә услубиниң өзгичиликлири немә? биз бу һәқтә аңлиғучилиримизға техиму чоңқур чүшәнчә бериш үчүн германийәдики уйғур рәссам мәрвайит һапиз вә шиветсийәдики уйғур рәссам қәйсәр өзһун әпәндиләр билән сөһбәт елип бардуқ. 
Мәрвайит һапиз ханимниң ейтишичә, рәссам һашим қурбан қапақниң үстигә рәсим сизишни кәшип қилған киши икән. У, рәссам һашим қурбан әпәндини узундин буян әсәрлири арқилиқ тонуйдиғанлиқини, униң рәсим иҗадийәт услубиға юқири баһа беридиғанлиқини билдүрди. Қәйсәр өзһун әпәндиму һашим қурбанниң оттура асияда өзигә хас рәсим сизиш услуби билән тонулған рәссам икәнликини тәкитлиди. 

Һашим қурбан әпәнди һазирғичә русийә федератсийәси, өзбекистан, венгирийә, әрәб бирләшмә хәлипилики қатарлиқ көплигән дөләтләрдә рәсим көргәзмиси ечип, сизма сәнәт саһәсидә бәлгилик тәсир пәйда қилған вә рәсимлири кишиләрниң алқишиға еришкән. 

Рәссам һашим қурбан 1957-йили өзбекистанниң ташкәнт шәһиридә бир уйғур аилисидә дуняға кәлгән. У 1961-йилидин башлап қазақистанда яшап кәлмәктә икән. У 1981-йили қазақистандики н. В. Гогол сәнәт мәктипини пүттүргәндин кейин, 1984-йилидин тартип мәзкур мәктәптә оқутқучилиқ қилған. Рәссам һашим қурбанниң әсәрлири 1982-йилидин тартип көргәзмиләргә қоюлушқа башланған болуп, у 2005-йили қазақистанниң «илһам мукапати» ға еришкән. Униң әсәрлири һазир америка қошма штатлири, японийә, германийә, фирансийә, шиветсийә вә шиветсийә қатарлиқ дөләтләрниң музейлирида сақланмақта икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт