Оттура асия уйғур рәссамлириниң әсәрлири юқири қизиқишларға еришмәктә

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2018-09-05
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Қазақистан, қирғизистан, өзбекистан һәтта русийә федәратсийәсидә бир топ уйғур рәссамлири өз иҗадийәтлирини давамлаштуруп келиватқан болуп, санкитпетербургдики атақлиқ уйғур рәссами азад мәмәдиноф, өзбекистандики тонулған рәссам леким ибрайимоф, қирғизистандики сабит бабаҗаноф вә қазақистандики бир гуруппа рәссамларниң иҗадийәтлири рәссамлиқ сәнити саһәсидә изчил етирап қилишқа еришип кәлмәктә иди. Йеқиндин буян йеңи әвлад рәссамларму өз иҗадийәтлирини җанландуруватқан болуп, әнә шуларниң бири қазақистанда тонулған рәссам әркин зулпиқарофтур.

4-Сентәбир күни алмута шәһиридики әбилхан қастейеф намидики дөләт сәнәт музейида тонулған рәссам, қазақистан рәссамлар иттипақиниң әзаси әркин зулпиқарофниң йәккә көргәзмиси ечилди. Униңға һәр хил милләт вәкиллири, рәссамлар, зиялийлар, юрт-җамаәтчилик, яшлар қатнашти.

Көргәзминиң ечилиш мурасимини ачқан әбилхан қастейеф намидики дөләт сәнәт музейиниң мудири гүлмирә шалабайева әркин зулпиқароф иҗадийитиниң қазақистандики тәсвирий сәнәт мухлислириға яхши тонуш икәнликини тәкитләп, барлиқ меһманларни көргәзминиң ечилиши билән тәбриклиди.

Сөзгә чиққан қазақистан баш бинакарлиқ-қурулуш академийәсиниң профессори, бинакарлиқ пәнлириниң доктори алим сабитоф, сәнәтшунаслиқ пәнлириниң доктор кандидати халима турисбекова, «дуня арт» һазирқи заман сәнәт галерейәсиниң (көргәзмиханисиниң) мудири һакимҗан гулийеф вә башқилар әркин зулпиқарофниң қазақистан тәсвирий сәнитиниң тәрәққиятидики ролиға юқири баһа берип, униңға йәнә чоң утуқлар тилиди.

Радийомиз зияритини қобул қилған рәссам, қазақистан баш бинакарлиқ -қурулуш академийәсиниң профессори әркин зулпиқароф өзиниң рәссам болушиға икки шәхсниң, йәни биртуғқан акилири өзбекистанниң хәлқ рәссами медәт қаһһароф вә күрәш зулпиқарофниң сәвәб болғанлиқини һәм уларниң иҗадийитиниң қаттиқ тәсир қилғанлиқини оттуриға қойди. У йәнә дадиси, атақлиқ язғучи мәсүмҗан зулпиқарофниң иҗадийитидики тарихий мавзуниң тәсир көрсәткәнликини билдүрүп, мундақ деди: «мениң ‹мирас' дәп аталған рәсимим бар. Мән униңда әҗдадлиримизниң қәдимий өтмүшини көрситишкә тириштим. ‹Оғузлар' намлиқ рәсимимдә тоққуз оғуз уйғур қәбилисиниң бирикип, қәдимий мәмликәт бәрпа қилғанлиқи тәсвирләнгән. Мени көпрәк тәңричилик мәдәнийити, исламғичә, буддизмғичә болған дәврләр мәдәнийити қизиқтуриду. Мән буддизм вә ислам дәврлиригиму көп қизиқимән, чүнки бу уйғур мәдәнийитиниң әң чоң дәврлири.»

Көргәзмидә рәссамниң 70 йеқин әмгики қоюлған болуп, уларниң мавзу даириси кәңдур. Қазақистан уйғур рәссамлириниң пикричә, әркин зулпиқароф өзиниң һәм таланти, һәм услуби җәһәттин башқилардин пәрқлинип туридикән. Зияритимизниң қобул қилған рәссам, қазақистанниң хизмәт көрсәткән әрбаби әхмәтҗан әһәт мундақ деди: «зулпиқарофлар иҗадийәтчиләр аилиси. Дадиси мәсүмҗан зулпиқароф атақлиқ язғучи. Күрәш талантлиқ китаб рәссами вә графикичи. Әркин заманиви рәссам. Униң сүрәтлиридә чоңқур пәлсәпиви ойлар бар. Уйғур хәлқиниң өтмүш дәвридин елинған пикирләр. Шуниңға асаслинип, заманиви, абстрактлиқ сүрәтләрни ясиған. У рәң, бояқлириниң хилму-хиллиқи, композитсийә тәрәптин болсун интайин пухта рәссам. Мундақ услубта ясаватқан рәссамлар уйғурлар арисида аз. Бу сүрәтләрни явропа, америка музейлирида қоюшқа болиду, чүнки шуларниң тәсвирий сәнитигә охшаш кетиду.»

Йәнә бир рәссам, қазақистанниң хизмәт көрсәткән әрбаби һашим қурбанофниң ейтишичә, әркин зулпиқарофниң таланти башқиму йөнилишләрдә ярқин көрүнүп кәлмәктикән. У мундақ деди: «әркин пәқәт рәссамла әмәс, у һәм лайиһилигүчи рәссам. У қазақистандики әслигә кәлтүрүш илмий-тәтқиқат мәркизини башқуруп, қазақистандики чоң музейларниң буюмлирини ясап чиққан. Әркин алмута шәһиридики көплигән ресторан, меһманхана, сода мәркәзлириниң ички вә сиртқи көрүнүшлириниң апторлириниң бири. У буниңдин ташқири қазақистан баш бинакарлиқ институтида муәллим болуп ишләйду.»

«Дуня арт» һазирқи заман сәнәт галлерейәсиниң мудири, сәнәтшунаслиқ пәнлириниң кандидат доктори һакимҗан гулийефниң ейтишичә, һазирқи вақитта қазақистанлиқ уйғур рәссамлири сепиниң бир қисмини совет дәвридә йетилгән абдукерим иса, руслан йүсүпоф, һашим қурбаноф, күрәш зулпиқароф, өркәш һәсәноф қатарлиқ тонулған рәссамлар игилисә, иккинчи қисмини муһәббәт һетахунова, венера ваҗитова, муниса гулийева, нузугум самийева, гүзәл закирова қатарлиқ яш, тиришчан рәссамлар тәшкил қилидикән. 20 Гә йеқин рәссамниң һәммиси «дуня арт» галерейәси әтрапиға топланған.

Һакимҗан гулийеф алмута шәһиридә рәссамларниң өз әсәрлирини тонуштуруш үчүн барлиқ имканийәтләрниң яритилғанлиқини, өзи башқуруватқан коллектипниң бу йөнилиштә актип ишләватқанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: «мана әтә қазақистан рәссамлар иттипақи бинасида рәссамларниң көргәзмиси ечилмақчи. Шу йәрдиму уйғур рәссамлири өз әмгәклирини қойди. ‹Дуня арт' галлерейәсиниң уюштуруши билән чоң ишлар әмәлгә ешиватиду. 2017- Вә 2018-йиллири уйғур тиятири заллирида көргәзмә уюштурдуқ. 2017-Йили бир топ уйғур рәссамлири уюштурған көргәзмә билән биллә мениң ‹мәркизий асияда уйғур мой қәләм вә графикисиниң тиклиниши вә тәрәққий етиши'дегән чоң илмий әмгиким тонуштурулди.»

Һакимҗан гулийеф қазақистан рәссамлириниң башқа қошна мәмликәтләр, шу җүмлидин уйғур ели билән болған алақилири һәққидә тохтилип, мундақ деди: «вәтәндики рәссамлар билән һеч қандақ алақимиз йоқ. Бурун ғази әмәт бир нәччә қетим келип, учришиш өткүзди. Башқа рәссамлар кәлмиди. Әмди у яққа бир топ рәссамлиримизни бир лайиһә бойичә чақирған. Бирақ мәсилә йешилмәй қалди. Бизниңму күчимиз йәтмиди. Биз у яққа баралмидуқ. Бирақ өзбекистандин өмәр мәңсүроф, леким ибраһимоф, қирғизистандин тәләт миррәһимофқа охшаш рәссамлар берип, өз әсәрлирини бир һәптә көргәзмидә қоюпту.»

У узун йиллардин буян өзбекистан вә қирғизистандики уйғур рәссамлири билән алақиниң сақлинип кәлгәнликини билдүрүп, мундақ деди: «мәсилән, бултур ноябир ейида өмәр мәңсүроф дегән рәссамниң 70 йиллиқ тәвәллути болди. Шуниңға бизниң рәссамлар ташкәнткә берип, униң көргәзмисигә қатнаштуқ. Униң ‹қәдимий туранниң шанлиқ өтмүши' намлиқ шәхсий көргәзмиси ечилған иди. Қирғизистан билән бурун алақимиз бар иди. Кейинки вақитта аримиздики мунасивәт анчә яхши болмай қалди. Мәсилән, икки йил бурун сабит бабаҗаноф алмутада қастейеф музейида өзиниң шәхсий көргәзмисини ачти. Улар бу яққа келиватиду. Биз болсақ баралмайватимиз.»

Һакимҗан гулийеф башқа мәмликәтләрдики уйғур рәссамлири билән өз ара тәҗрибә алмаштуруш һәмдә аридики мәдәний алақиләрни техиму күчәйтиш үчүн барлиқ ишларни қилишқа тиришиватқанлиқини илгири сүрди. У қазақистанда уйғур рәссамлириниң йеңи бир әвладиниң тәрбийилинип чиқиватқанлиқини, шулардин чоң үмидләр күтүватқанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт