Даңлиқ нахшичи вә композитор мәһмут сулайманниң туюқсиз вапати уйғурларни қайғуға салди

Мухбиримиз меһрибан
2020-11-24
Share
mexmut-sulayman-karton.jpg Әл сөйгән нахшичи, композитор мәһмут сулайман вапатиға атап ишләнгән картон.
Yettesu

Бирнәччә күндин буян фәйсбок қатарлиқ иҗтимаий алақә мунбәрлиридә, әл сөйгән нахшичи вә композитор мәһмут сулайманниң 22-ноябир үрүмчидә 52 йешида йүрәк кесили билән вапат болғанлиқ хәвири, мәрһумниң вақитсиз вапатиға болған қайғу-ипадиләнгән тәзийәнамиләр, мәрһумниң хатирә сүрәтлири вә һаят чеғида ейтқан нахшилири кәң тарқалди.

Мәһмут сулайманға: «у көплигән яш нахшичи вә музикантларни тәрбийәлигән һәмдә уларға кәсип вә әхлақий җәһәттин үлгә болған сәнәткар иди» дегән баһалар берилди.

Мәрһум мәһмут сулайман 1968-йил қәшқәр шәһиридә туғулған, 1981-йил уйғур дияридики сәнәт институтиниң уссул кәспидә оқуған, 1985-йил оқуш пүттүрүп қәшқәр сәнәт өмәктә уссулчи болуп ишлигәч музика иҗадийити билән шуғулланған. 1990-Йили «ривайәт» музика әтритини қурған вә «ривайәт», «салам достлар», «юлтузум» қатарлиқ үналғу лентилирини чиқирип даң қазанған. 2000-Йиллардин кейинки нахшилиридин «мәйлиму», «мәҗнунтал», «гүли рәна», «әркәк», «кәлмәмсән баһар», «бу чүш әмәс», «үч кечә» қатарлиқ нахшилири уйғур хәлқи әң сөйүп аңлайдиған нахшиларға айланғаниди.

Мәхмут сулайман бирқанчә йил бурун, үрүмчидә мухбирларниң зияритини қобул қилғинида, өз иҗадийити һәққидә тохтилип, 90-йилларда чиқарған үн лентилириниң сетилиш миқдариниң шу чағдила 500 миңдин ашқанлиқини билдүргән.

2019-Йили явропада уйғур сәнәткарлириниң өзлүкидин тәшкиллиниши билән қурулған «уйғур явропа ансанбили» ниң қурғучиси мухтәр җанбаз әпәнди вә мәзкур өмәктики әзһәр әнвәр әпәндиләр илгири уйғур елидики чеғида мәхмут сулайман әпәнди билән кәсипдаш вә шагиртлиқ мунасивәтлиридә болған сәнәткарлардур.

Улар иҗтимаий таратқуларға йоллиған инкаслирида мәрһумниң өлүмигә болған қайғусини ипадиләш билән бирликтә, мәхмут сулайманниң кәспий таланти вә кишилик әхлақиға болған йүксәк баһалирини язған. Бүгүн бу иккийлән радийомиз зияритини қобул қилип мәхмут сулайман һәққидики тәсиратлирини баян қилди.

Нөвәттә шиветсийәдә яшаватқан мухтәр абдукерим җанбаз әпәндиниң әслишичә, у мәрһум мәхмут сулайман 1997-йили уйғур аптоном районлуқ сәнәт өмикигә йөткилип кәлгәндин кейин униң билән тонушқан вә кәспий җәһәттә нахшичи абдуреһим һейт қатарлиқ устазлардин бирликтә тәлим алған шуниңдәк йеқин һәмкарлиқ мунасивитидә болған.

Мухтәр әпәндиниң қаришичә, мәхмут сулайманниң нахша-музика иҗадийитидики кәспий таланти, өз нахшилириға болған мәсулийити уни уйғур хәлқи сөйидиған нахшичиға айландурған болса, униң кишилик әхлақи, кәмтәр, тиришчан роһи уни кәсипдашлири арисида һөрмәт вә қайиллиққа ериштүргән.

Мәхмут сулайман 2005-йил шаңхәй музика университетиға имтиһан берип өткән. Униң шаңхәйдә өткән бирқанчә йиллиқ оқуш һаяти униң уйғур хәлқи арисида кәң тарқалған бир түркүм даңлиқ нахшилириниң дуняға кәлгән мәзгили болған. Бу мәзгилдә йәни 2006-йили униң «сеғинмидиңму?» дегән м т в пластинкиси нәшр қилинған.

Әйни йиллири мәхмут сулайман билән охшаш мәзгилдә шаңхәйдә оқуған әзһәр әнвәр әпәнди өзиниң, мәхмут сулаймандин музика саһәсидә тәлим алған шагиртлардин бири икәнликини билдүрүп, «устази» дәп билгән мәхмут сулайман һәққидә өз тәсиратлирини төвәндикидәк баян қилди.

Мәхмут сулайман өзиниң таланти вә йетилгән сәнәткар болуш сүпити билән, 2012-2013-йиллири «йипәк йоли садаси» программисида йетәкчи устаз, баһалиғучи, 2020-йили 10-айда йеңидин йолға қоюлған «мән нахшичи» программисида өзиниң яңрақ авази, тәсирлик нахшилири билән уйғурлар қәлбидә өчмәс изларни қалдурған. Әмма униң нахша ейтиш маһарити вайиға йәткән, музика иҗадий маһарити юқири пәллигә чиққан, техиму көплигән иҗадий мевиләрни өз хәлқигә тәқдим қилидиған мәзгилидә туюқсиз қозғалған йүрәк кесили билән вапат болғанлиқи һәққидики хәвәр униң туюқсиз вә вақитсиз өлүмигә болған һәр хил гуманий қарашларни барлиққа кәлтүрди.

Түркийәдики «уйғур академийәси» мәсуллиридин аблимит қарахан әпәнди мәрһумниң туюқсиз вапати һәққидә өз пәризини оттуриға қойди.

Униң қаришичә мәхмут сулайманниң туюқсиз қозғалған йүрәк кесили сәвәбидин өлүп кәткәнлики тилға елиниватқан болсиму, әмма нөвәттә уйғур районида йүз бериватқан еғир зулум вә бесим мәхмут сулаймандәк уйғур сәнәткарлириға әң еғир роһи зәрбиләрни елип кәлмәктикән.

Аблимит қарахан әпәнди сөзидә, мәхмут сулайманниң вақитсиз өлүминиң хитайниң уйғур диярида йүргүзүватқан тәқиб вә қорқунчлуқ сияситиниң қайси дәриҗидә еғирлиқиниму әкс әттүрүп беридиғанлиқини билдүрди.

Мәрһумниң ахирәтликини узитишқа аит сүрәтләрдин ашкарилинишичә, мәрһумниң җиназа намизиға қатнашқанлар толиму аз болуп, униң җиназисиға дастихандәк бир нәрсә йепип қоюлған. Көзәткүчиләрниң қаришичә, бу мәнзириләрдин җамаәтниң кәң уйғур хәлқи тәрипидин сөйүшкә еришкән мәзкур сәнәткарниң мейитини өз қаидиси бойичә узитип, өз лайиқида, көплигән адәмләрниң қатнишиши билән дәпнә қилалмиғанлиқи көрүнүп туридикән. Бу һәқтә торда пикир баян қилғанларниң билдүрүшичә, әң ечинишлиқ йери, хәлқ өзи яхши көргән бу сәнәткарни дағдуға билән узитип қоялмиғанниң үстигә, униңға ашкара дуа-тиләклириниму билдүрәлмигән.

Мәхмут сулайман әпәндиниң әң йеқинқи мәзгилдә ейтқан нахшилиридин «бу чүш әмәс» намлиқ нахшисидиму еғир роһи бесим ичидики һаят тема қилинғаниди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт