Тәрбийәлиниватқанлар үстидин айрим дохтурханиларда саламәтлик тәкшүрүши елип берилмақта

Мухбиримиз гүлчеһрә
2017-10-16
Share
shayar-yepiq-terbiyelesh-orni.jpg Уйғур районидики тәрбийәләш мәркәзлириниң бири. 2016-Йили яз, шаяр.
Oqurmen teminligen

Инкаслардин мәлум болушичә, хитай һөкүмитиниң уйғур елиниң һәр қайси җайлирида қурған тәрбийәләп өзгәртиш мәркәзлиригә қамалғанлар; чәтәлгә чиқип киргән яки пәрзәнтлири чәтәлдә оқуватқанлар, нәччә йил бурун тәблиғ аңлиған, диний мәзмундики буюмларни сақлиғанлар вә ислами йүрүш-туруши қатарлиқ һечқандақ бир җинайәт түсини алмиған сәвәбләрдин мәҗбурий елип кетилгәнләр икән.

Даириләр ашкара һалда тәрбийәләп өзгәртиш синиплирини «идийә җәһәттә кесәлгә гириптар болған аммини балниста ятқузуп давалаш» пурсити дәп тәшвиқ қилип, мәсилиси бар дәп қаралған аммини давалаймиз, йемәк-ичмикини беримиз, әмгәккә салмаймиз, дегәндәк сәпсәтиләр билән сирт билән алақиси пүтүнләй үзүветилгән, ғәйрий рәсмий түрмигә охшаш йепиқ тәрбийәләш мәркәзлиригә йиғивалмақта.

Хитай һөкүмитиниң уйғур диярида елип бериватқан мәҗбурий йосундики «омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүш» һәрикити, болупму һәр бир шәхсниң қан вә DNA әвришкисини елип, шәхсий саламәтлик архипини турғузуши хәлқара җәмийәтниң күчлүк диққитини қозғиған болуп, көзәткүчиләр хитай һөкүмитиниң бу райондики мәлум бир милләтни нуқта қилип «саламәтлик тәкшүрүш» баһанисидә шәхсләрниң қан әвришкилири вә саламәтлик учурлирини топлиши кишиләрниң гуманини қозғайдиған бир һәрикәт, дәп қаримақта.

Йеқинда радийомизға кәлгән учурларға қариған тәрбийәләш мәркәзлиридә тәрбийәлиниватқан уйғурланиң саламәтлик архипини турғузуш үчүнму, даириләр айрим дохтурханиларни таллап бекиткән икән.

Даириләрниң тәрбийәләш мәркәзлиригә йиғивелинғанлар үстидин саламәтлик архипи турғузуш һәрикитини ениқлаш үчүн қәшқәрдики дохтурханилар билән алақиләштуқ.

Ахири қәшқәр даирилириниң йепиқ тәрбийәләш мәркәзлиридә туруватқанларниң саламәтликини тәкшүрүш һоқуқини, «йүән доң» кәспий чәклик ширкити дохтурханисиға бәргәнлики ениқланди. Мәзкур дохтурхана бир венҗулуқ хитай тәрипидин 2010-йилидин кейин қурулған дохтурхана икән.

Мәзкур дохтурханиға қаратқан телефонимизни алған бир уйғур сестра тәрбийәләватқанларниң саламәтлик омумий әһвалини тәкшүрүшкә мушу дохтурханиниң һөкүмәт тәрипидин бәлгиләп берилгәнликини вә архиплирини һөкүмәтниң елип кетидиғанлиқини ейтти.

Йеқинда радийомизға келиватқан бәзи толуқ болмиған учур вә мәлуматлардин бу хил тәрбийәләш мәркәзлиригә қамалғиниға 6 айдин ашқан болсиму, техичә қоюп берилмигәнлири һәтта өгиниш вә мәсилини тапшуруш басқучлирида җаза кесилип удул түрмиләргә елип кетилгәндин сирт йәнә, сақ-саламәт кирип кетип, һәр хил кесәллик билән өлүп кетип, тәрбийәләш мәркизидин мейити чиққан әһвалларниңму барлиқи мәлум болмақта.

Йеқинда радиомизға бири учур йәткүзүп, қәшқәр қоған йезисидин тәрбийәләшкә елип кетилгән раман һаҗим дегән бир өй-мүлүк содигириниң, тәрбийәләш мәркизидин бир қанчә ай бурун туюқсиз мушу дохтурханиға елип келингәндин кейин өлүп кәткәнликини мәлум қилған иди. Биз бу толуқсиз учурни дәлилләшкә тириштуқ, «йүәндоң дохтурханиси» дики бу сестра мәзкур дохтурханида тәрбийәләш мәркәзлиридин елип келингәндин кейин өлүп кәткәнләрниң барлиқини йошурмиған болсиму, әмма бу һәқтә ениқ мәлумат билмәйдиғанлиқини ейтти.

Қоған йезисидики тәрбийәләш мәркәзлиридә туруватқанларниң саламәтлик архипини турғузуш әһвали һәққидә ениқлаш елип бериш җәрянида биз йәнә қәшқәр қоған йезилиқ сақчи понкити билән алақиләштуқ.

Зияритимизни қобул қилған сақчиниң җаваблиридин, тәрбийәләш мәркәзлириниң һәммила йәрдә барлиқи, қоғандиму барлиқи вә тәрбийәләш мәркәзлири һәм тутуп туруш орунлиридики һәр қандақ киши үстидин саламәтлик тәкшүрүши елип бериливатқанлиқи қайта дәлилләнди. Әмма бу сақчи башқа әһваллар һәққидә тәпсилий мәлумат беришни рәт қилди.

Биз қәшқәрдин башқа җайлардиму тәрбийәләшкә елип кетилгәнләр охшаш саламәтлик тәкшүрүштин өтүватамду? дегән соал үстидә башқа җайларғиму телефон қилип ениқлаш елип бардуқ, енқлашлиримиз давамида хотән вилайити лоп наһийәлик хәлқ дохтурханисидин мәлумат алдуқ.

Лоп наһийәлик хәлқ дохтурханиси мәлум бөлүмидин телефонни алған бир уйғур сестра, һөкүмәт даирилириниң мәзкур дохтурханини мәхсус тәрбийәлиниватқанларниң саламәтликини тәкшүридиған дохтурхана қилип бекиткәнликини дәлиллиди. Бу сестраниң ейтишичә нормалда сағлам бир адәмниң пүтүн бәдән тәкшүртүшигә 165 сом кетидиған болуп, пүтүн наһийәдики тәрбийәләш мәркәзлиридә тәрбийәлиниватқанлар бу дохтурханида һәқсиз тәкшүрүлидикән вә уларниң барлиқ қан әвришкә вә саламәтлик архплири һөкүмәт даирилиригә өткүзүп берилидикән.

Бу сестраниң ейтишичә йәнә тәрбийәлиниватқанлар ичидә түрлүк кесәлгә гириптар болғанларниңму бар болуп, әмма давалаш чиқимини бимарлар өзлири үстигә алидикән.

Хитай һөкүмити өткән йили 9-айдин буян уйғур аптоном районида «омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүш» һәрикити қозғап, биринчи қетимда җәмий 17 милйон 500 миң аһалиниң шәхсий саламәтлик архипини турғузған.

Иккинчи қетимлиқ «омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүш» һәрикитини бу йил 2-айда башлиған иди. «Шинҗаң гезити» ниң бу һәқтики хәвиридә көрситилишичә, «иккинчи қетимлиқ «омумий хәлқ саламәтлик тәкшүрүш» һәрикитиниң асаслиқ нишани җәнубтики 3 вилайәт бир областқа қаритилған болуп, саламәтлики тәкшүрүлгән 4 милйон киши ичидә җәнубтин тәкшүрүлгәнләр 3 милйон 200 миң кишини тәшкил қилидикән.

Хитай һөкүмити уйғур районида уйғурларниң саламәтлик архипини турғузуш вә DNA әвришкилирини йиғиш мәсилисидики хәлқара тәшкилатларниң диққитини қозғаватқан әң чоң мәсилиләрниң бири, униң очуқ-ашкара болмаслиқидур.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт