Qazaqistanliq péshqedem Uyghur ma'aripchi we muzika yétekchisi eziz turdiyéf alemdin ötti

Muxbirimiz gülchéhre
2020-03-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Qazaqistanliq péshqedem Uyghur ma'aripchi we muzika yétekchisi merhum eziz turdiyéf ependi.
Qazaqistanliq péshqedem Uyghur ma'aripchi we muzika yétekchisi merhum eziz turdiyéf ependi.
Photo: RFA

Qazaqistanning emgekchi qazaq nahiyisi bayséyit yéza Uyghur mektipining dem élishqa chiqqan 40 yilliq péshqedem oqutquchisi, yéqinqi yillardin buyan "Yettesu Uyghur muzika mektipi" de muzika yétekchisi bolup, Uyghur ösmürlirini yétishtürüp kéliwatqan muzika ustazi eziz turdiyéf ependi 2020-yili 20-mart küni 78-yéshida wapat bolghan.

Eziz turdiyéf qazaqistanning Uyghurlar eng zich olturaqlashqan almuta wilayiti bayséyit yézisida 1942 yili 10-ayda tughulghan. U qazaqistanning Uyghur ma'aripi saheside 40 yil oqutquchiliq qilip ishliginige qarimay, pénsiyige chiqqandin kéyin, yeni 2016-yili séntebirdin bashlap en'gilyediki agaxan fondining hawalisi bilen bayséyitta qurulghan "Yettisu muzika mektipi" ning oqutush xizmetlirige yétekchilik qilghan. U yashinip qalghinigha qarimay yash shagirtlirigha qattiq telep qoyup, estayidil terbiyilep kéliwatqan idi. Uning 20-mart küni késel sewebi bilen wapat bolushi qazaqistandiki Uyghurlarni musibetke chömdürgen.

Merhum ustaz eziz turdiyéw köp qirliq sazende we muzika ijayetchisi bolup, u dutar, tembür, satar qatarliq türlük Uyghur chalghulirigha mahir sazende we muqam ustisi idi. U bir ömür qazaqistandiki Uyghur ma'aripi, medeniyet we ijtima'iy hayatida muhim rol oynap kelgen idi. U özi tughulup ösken méhri issiq yurtigha bolghan chongqur muhebbitini yéshi 70 tin ashqanda orundighan "Bayséyit" namliq ijadiy naxshisi bilen ipade qilghan idi.

Radiyomiz "Yettesu Uyghur muzika mektipi" yéngi qurulghan chaghda, yeni 2016-yili noyabirda eziz akini ziyaret qilghan idi. Shu waqitta u terbiyeleshke bashlighan notilar Uyghur en'eniwi sazlirini emdila öginishke kirishken idi.

Halbuki, ikki yilgha yetmigen waqitta eziz akining bu oqughuchilargha ijtihat bilen muzika ögitishi, bolupmu yerlik Uyghur xelqining muzika pediliri we ahangliri hemde Uyghur muqamlirini zérikmey ögitishi netijiside bu notilar tunji bergen konsértida netije körsetken idi. Ular shundin kéyinki konsértlarda Uyghur muqamlirini resmiy sazendilerdin qélishmighudek derijide bimalal orundap, bayséyittiki jama'etni qayil qilghan idi. Ular yene bu netijiliri bilen agaxan fondining bayséyit yézisida qurghan muzika mektipining dawam étishige bolghan ümidini ashurghan hemde bu mektepning kéyinki oqush yillirigha meblegh ajritishigha türtke bolghan idi.

"Yettesu Uyghur muzika mektipi" ning oqutquchiliridin biri bolghan zakir murat mu'ellim péshqedem sen'et oqutquchisi eziz ependining warislirining biri bolup, u ustazining wapatining öz yurti we Uyghur muzika ma'aripi üchün toldurghusiz bir yoqitish bolghanliqini ilgiri sürdi.

Bayséyit Uyghur mektipining sabiq mudiri döletof abdumuhemmet ustaz eziz turdiyéwning Uyghur ma'aripigha qoshqan töhpisini chongqur hörmet bilen eslep, "Ustaz eziz aka yurtimizning pexri idi," dédi.

Igilinishiche, eziz aka ishligen bashlan'ghuch, ottura mekteplerning muzika oqushluqi yalghuz Uyghur mektepliri üchünla emes, belki qazaq mekteplerningmu muhim oqutush matériyali süpitide qollinip kélin'gen iken.

Londondiki musteqil tetqiqatchi eziz eysa ependi we Uyghur muzika tetqiqatchisi doktor rachel xarris xanimlar "Yettesu Uyghur muzika mektipi" ning qurulushigha biwasite küch chiqarghan kishiler hésablinidu. Eziz eysa ependi "Yettisu muzika mektipi" namidiki sen'et terbiye programmisi bashlan'ghandin buyan uning netijilik dawam étishide merhum eziz turdiyéfning zor küch chiqarghan ustaz ikenlikini eslep ötti.

Toluq bet