Корона вируси сәвәбидин қазақистан уйғурлири сахавәтлик ишларни елип бармақта

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020.04.17
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qazaqistan-uyghur-virus-saxawet.jpg Алмута шәһири науризбай наһийәсиниң баш йигит беши йүсүпҗан турдимәмәтоф уюштурған хәйр-сахавәт ишлиридин көрүнүш. 2020-Йил 14-апрел.
RFA/Oyghan

Мәлумки, буниңдин бир ай илгири қазақистан президенти корона вирусиниң дуняға тарқилиши сәвәбидин мәмликәт территорийәсидә пәвқуладдә һаләт елан қилғаниди. Шуниңдин кейин пүткүл әлдә бихәтәрлик чарилири көрүлүшкә башлап, вәзийәт техиму мурәккәплишип, нурсултан, алмута, чимкәнт қатарлиқ шәһәрләрдә карантин тәртипи орнитилди. Пәвқуладдә һаләт елан қилинған дәсләпки күнләрдила мәмликәт бойичә җумһурийәтлик “биз биргәмиз” һәрикити кәң қанат яйди. “нур-отан” партийәсиниң қоллап-қуввәтлиши билән башланған мәзкур һәрикәт даирисидә аһалә арисида теббий маска тарқитиш, көп балилиқ вә әһвали начар аилиләргә, шундақла кесәл билән юқумланғанларниң аилилиригә маддий ярдәм көрситишкә охшаш сахавәтлик ишлар йүргүзүлмәктә. Мундақ ишлар уйғурлар зич олтурақлашқан районлардиму һәр хил усулларда елип берилип, униңға җәмийәтлик бирләшмиләр, тиҗарәтчиләр, яшлар җәлп қилинған.

Биз алмута вилайитиниң уйғур наһийәсигә қарашлиқ чонҗа йезисида орунлашқан наһийәлик уйғур мәдәнийәт мәркизи билән алақиләштуқ. Зияритимизни қобул қилған мәдәнийәт мәркизи йенидики ханим-қизлар кеңишиниң әзаси гүлминәм тохтайева ханим мундақ деди: “бүгүнки күндә дуня йүзидә еғир әһвал йүз бериватқини һәммимизгә аян. Әл беши, теббий хизмәтчиләр қатарида бизниң наһийә башчилириму бар мумкинчиликни ясаватиду. Җүмлидин мәркәз рәиси уйғун ака арзийефниң тәшәббуси билән наһийә хәлқигә 4 миң данә теббий маска тикилип, йигит башлири арқилиқ тарқитип бериливатиду. Елимиз бешиға чүшкән еғир күнни йеңиш үчүн үлүш қошушни тохтатмаймиз.”

Игилишимизчә, йеқинда йәнә уйғур наһийәси яшлири тиҗарәтчиләр билән бирликтә вә бир гуруппа яшларниң һамийлиқида “шәпқәтлик йәттису” һәрикити уюштуруп, ярдәмгә моһтаҗ аилиләргә, мәҗһруһларға озуқ-түлүк вә башқиму һаҗәтлик нәрсиләр топлап, ярдәм қилған.

Уйғурлар зич олтурақлашқан наһийәләрниң йәнә бир талғир наһийәсидиму йигит башлириниң уюштуруши билән хәйрхаһлиқ ишлири давам қилмақта. Биз талғир наһийәлик баш йигит беши өктәбир қурбаниязоф билән алақиләшкинимиздә, у мундақ деди: “һәммимизгә яхши мәлум, хитайдин чиққан корона вируси дуняға тарқап, көплигән әлләрдә карантин елан қилинди. Бу вирус қазақистанғиму келип, пүткүл хәлқни, шу җүмлидин, биз, уйғурларниму қаттиқ әндишигә салди. Көплигән яшлиримизниң иши шәһәрдә болғанлиқтин, улар ишлиридин айрилди. Вәзийәт һәқиқәтәнму еғир. Шуниң үчүн наһийәмизниң йигит башлири өзара мәслиһәт қилип, ‛биз биргәмиз‚ һәрикитини қоллап-қуввәтлидуқ. Шуниң билән талғир наһийәлик һакимийәт вә йеза һакимлири билән бирликтә накаларға, көп балилиқ аилиләргә, атисиз қалған аилиләргә озуқ-түлүк билән ярдәм қилдуқ. Сәвәби һазир аһалиниң көпи ишсиз қелип, болупму йемәк-ичмәккә моһтаҗ болуватиду. Бүгүнки еғир вәзийәттә һәммимиз биргә болсақ, бу кесәлниму тез йеңимиз. Мундақ ярдәм қилиш һәрикәтлири мошуниң биләнла тохтап қалмайду, дәп ойлаймән.”

Игилинишичә, корона вирусиниң кәң даиридә тарқилиш сәвәбидин уйғурлар зич олтурақлашқан алмута вилайитиниң талғир, әмгәкчиқазақ, уйғур вә панфилоф наһийәлиридиму карантин тәртипи елан қилинип, йол йүрүшлири қәтий чәкләнгәникән. Һазир наһийәләр вә йезилар ара берип-келишләр мәхсус һәрбий қисимлар вә сақчилар тәрипидин қаттиқ контрол астиға елинған.

Җумһурийәтлик уйғур етно-мәдәнийәт мәркизиниң алмута шәһәрлик шөбиси рәисиниң орунбасари, “металл пром груп” ширкитиниң баш мудири долқунтай абдухелил әпәндиниң пикричә, алмута шәһири алмали наһийәсиниң һакимийәти һәм “нур-отан” партийәси билән бирликтә болупму көп балилиқ аилиләрни, мәҗруһ инсанларни вә тапавити төвән аилиләрни маддий қоллаш мәқситидә хәйрхаһлиқ ишлирини елип барғанлиқини тәкитләп, мундақ деди: “биринчидин, 300 адәмгә 12 килограмдин ун, гүрүч, май, гөш тарқаттуқ. 3-4 Ширкәт бирлишип, 5 миң маскини мәдәнийәт мәркизи намидин тараттуқ. Мәркәз намидин йәнә 170 адәмгә йәнә шундақ йемәк-ичмәк тәйярлап, областтин келип ишләватқан дохтурларға һәм уларниң аилилиригә тараттуқ. Бу уйғур хәлқиниң қолиниң очуқлуқини, бешимизға еғир күн чүшкәндә қарап турмайдиғанлиқини көрситиду. Мундақ ейтқанда, бу бизниң пуқралиқ бурчимиз.”

Алмута шәһири вә вилайитидә пәвқуладдә һаләт һәм карантин қаидилирини сақлаш һәм хәлқниң бихәтәрликини тәминләш мәқситидә җай-җайларға мәхсус постлар қоюлуп, уларда һакимийәт, һоқуқ қоғдаш вә вирусқа қарши туруш хизмәтлириниң хадимлири вәзипә атқурмақта. Йеқинда алмута шәһириниң науризбай наһийәсидә әнә шундақ вәзипә атқуруватқанларни иссиқ тамақ билән тәминләш һәрикити елип берилди. Бу һәрикәтни науризбай наһийәсиниң баш йигит беши йүсүпҗан турдимәмәтоф башқурған йигит башлири һәм юрт-җамаәтчилик уюштурған.

Қалқаман мәһәллисидә яшаватқан йүсүпҗан турдимәмәтоф бу тәшәббусни көпчиликниң қоллап-қуввәтлигәнликини оттуриға қоюп, мундақ деди: “бизниң мәһәллидә мәшрәп әһли вә йигит башлириниң ватсап гурупписи бар, уларму шундақ қилайли деди. Һакимийәтму яхши иш икән дәп қоллиди. Улар төт пост бар, һәр биридә 15 адәмдин бар деди. Биз 60 қача тамақ тәйярлап тарқаттуқ. Униңдин башқа мәһәллимиздә ярдәмгә моһтаҗ аилиләрму бар, уларғиму тараттуқ. Һакимийәтму бу яхши иш икән дәп, махтиди.”

Мәтбуатлардин мәлум болушичә, мундақ ярдәмләр қазақистан мәмликити тәрипидинму берилидиған болуп, бу һәқтә мәмликәт президенти тапшуруқ бәргәниди. Униңда ейтилишичә, мундақ ярдәмләрни биринчи, иккинчи вә үчинчи дәриҗилик мәҗруһ кишиләргә, мәҗруһ балиларға вә рәсмий түрдә ишсиз дәп тизимланған шәхсләргә бериш қараштурулған болуп, бу тизимға 800 миңдин ошуқ адәм елинған икән. Һазир җай-җайларда бу йөнилиштә ишлар елип берилмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт