Istanbuldiki Uyghurlar xitay konsulxanisi aldida namayish élip bardi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2018-10-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Istanbuldiki Uyghurlar xitay konsulxanisi aldida qilghan namayishidin körünüsh. 2018-Yili 1-öktebir, türkiye.
Istanbuldiki Uyghurlar xitay konsulxanisi aldida qilghan namayishidin körünüsh. 2018-Yili 1-öktebir, türkiye.
RFA/Arslan

1-Öktebir küni, yeni xitay kommunist hakimiyitining qurulghan künini xitay kommunist hökümitining Uyghurlar diyarini ishghaliyet astigha alghan "Matem küni" süpitide hésablaydighan istanbuldiki sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining uyushturushi bilen istanbuldiki Uyghurlar xitay konsulxanisi aldida namayish élip bérildi. Namayishqa istanbulda yashawatqan Uyghurlardin er -ayal bolup 2000 din artuq kishining qatnashqanliqi ilgiri sürüldi.

Namayish chüshti waqti sa'et 12:00 de bashlan'ghan bolup namayishchilar qollirida ay yultuzluq kök bayraq we her xil sho'arlar yézilghan lozunka we taxtilarni kötürgen halda tarabiye déngiz boyidin xitay konsulxanisi derwazisi aldighiche yürüsh qildi.

Xitay konsulxanisi istanbulning sariyerdiki tar bir kochigha jaylashqan bolup, namayishchilarning köplükidin ular bir-biri bilen qistiliship dégüdek mangdi.

Namayishchilar birdek "Ishghalchi qizil xitay sherqiy türkistandin chiqip ket!", "Heq-hoquq, adalet türkistan'gha höriyet", "Mezlumlar bu yerde insan heqliri qeyerde?", "Türkiye uxlima, qérindashliringgha ige chiq!", "Shinjang emes sherqiy türkistan", dégendek sho'arlarni towlidi.

Bir qisim namayishchilar, xitayning yighiliwélish lagérliridiki uruq-tughqanlirining resimlirini kötürüp chiqqan bolup, resimlerge"Akam qeyerde, yoldishim qeyerde? anam-dadam qeyerde?" dégendek xetler yézilghan.
Namayishqa türkiyediki dughan xewer agéntliqi, ixlas xewer agéntliqi, türkiye radiyo- téléwiziye qanili, ti wi 5 qanili qatarliq téléwiziye qanallirining muxbirliri kelgen bolup, ular bu heqte xewerler tarqatti. Namayish jeryanida namayishchilargha wakaliten sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi hidayetulla oghuzxan bayanat oqudi.

Hidayetulla oghuzxan 1-öktebirning Uyghurlar üchün qara matem küni ikenlikini ipadilep mundaq dédi: "1949-Yili 1- öktebir küni sherqiy türkistanliqlarning xitay döliti teripidin öz wetenliride asaretke mehkum bolup yashashqa mejburlan'ghan qara künning bashlinishidur".

Hidayetulla oghuzxan Uyghurlarning hazirqi ehwali toghrisida toxtilip mundaq dédi: "Yéqinqi ikki yildin buyan resmiy reqemlerge asaslan'ghanda 1 milyon, toluq bolmighan melumatlargha asaslan'ghanda 3 milyon Uyghur qérindashlirimiz xitayning terbiyelesh merkizi namdiki jaza lagérigha qamaldi. Qoshmaq tughqanchiliq nami astida xitay xadimliri erliri lagérgha qamalghan a'ilining öylirige orunlashturulup, bu a'ililer ular bilen birlikte yashashqa mejburlandi. Yash qizlirimiz xitaylar bilen toy qilishqa mejburlandi. Chet'ellerdiki Uyghurlarning sherqiy türkistandiki uruq-tughqanliri bilen alaqe qilish, téléfonda körüshüshining imkaniyiti qalmidi. Téléfonda alaqe qilghanlar shu haman türmige qamalmaqta. Türmige we yaki jaza lagérigha qamalghanlarning aqiwitidin xewer yoq, néme bolghanliqini bilelmeymiz".

Hidayetulla oghuzxan sözide yene xitayning Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan qattiq qolluq basturush siyasetlirige islam dunyasining sükütte turghanliqini tenqid qildi we türkiye jumhuriyiti we dölet re'isi erdoghanni Uyghurlargha köngül bölüshke chaqirdi.

Biz namayish toghrisida pikir-qarashlirini élish üchün namayishqa qatnashqan bir qisim Uyghurlar bilen söhbet élip barduq.

Toluq bet