Шиветсийәдики уйғурларниң көчмәнлик һаяти һәққидики баянлири

Ихтиярий мухбиримиз еһсан
2016-01-26
Елхәт
Пикир
Share
Принт
5-Июл қирғинчилиқини әсләп кәң көләмлик елип берилған намайиштин көрүнүш. 2015-Йили 5-июл, шиветсийә.
5-Июл қирғинчилиқини әсләп кәң көләмлик елип берилған намайиштин көрүнүш. 2015-Йили 5-июл, шиветсийә.
RFA/Éhsan

Шиветсийәгә һәр хил сәвәбләр түпәйлидин көчмән болуп кәлгән уйғурлар оттура асия вә уйғур дияридин кәлгән болуп, шиветсийәдики уйғур маарип уюшмисиниң статистикисида шиветсийәдә 3000 дин артуқ уйғур яшайдиғанлиқи илгири сүрүлгән.

Уйғур дияридин шиветсийәгә көчмән болуп кәлгән уйғурларниң көп қисми иккинчи бир дөләт арқилиқ бу мәмликәткә келип панаһлиқ тиләп орунлашқан иди.

Таһир насир әпәнди 2005-йили шиветсийәгә көчмән болуп кәлгән болуп, өзиниң көчмән болғанлиқ вәқәликини аңлатти. У, уйғур диярдин 2000-йили тағ йоли арқилиқ қечип чиқип, непалда бирләшкән дөләтләр тәшкилатидин панаһлиқ тилигәнликини, непалда уйғур балилардин 3 нәпири хитай даирилири тәрипидин елип кетилгәндин кейин, әнсирәп, һиндистанға йөткәлгәнликини вә һиндистанда 3йил туруп андин панаһлиқи қобул болуп, шиветсийәгә йәрләшкәнликини билдүрди.

Таһир насирдәк охшаш қисмәтни бешидин өткүзгән абдулла әһәд әпәнди өзиниң панаһлиқ тиләшкә сәвәб болған вәқәликини баян қилди.

Униң ейтишичә, у алди билән пакистанға оқушқа чиққан вә кейин бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң пакистандики орнидин панаһлиқ тиләп шиветсийәгә келип йәрләшкән.

Улар шиветсийәгә кәлгәндин кейин бир тәрәптин швед тилини яхши өгинип, һәр саһәләргә хизмәт қилиш вә өзлириниң игиликини тикләш һәмдә муқим кәсипләрдә хизмәт қилиш имканийитигә игә болған.

Таһир насир әпәнди зияритимиз давамида өзниң хизмәт вә турмуш әһвалини баян қилди. У, шиветсийәгә кәлгәндин кейин, швед тилини пишшиқ игиләштин башқа йәнә, йүк аптомобил һәйдәш, такси һәйдәш қатарлиқ кәсипләрни өгинип, хизмәт ишләп кәлмәктә.

Шиветсийәдә паалийәт қиливатқан уйғур комитетиниң рәиси абдушүкүр самсақ әпәндиму, өзиниң шиветсийәгә йәрләшкәндин кейин тиришип оқуп нурғун кәсипләрдә тәрбийиләнгән болсиму, ахирқи таллишиниң аптобус шопури болғанлиқини баян қилди.

Шиветсийәгә уйғурлар тарқақ йәрләшкән болуп, шиветсийәниң пайтәхти ситокһолм, йотоборий шәһири, йәвлә шәһири қатарлиқ үч районида көп санда уйғурлар мәркәзлишип яшимақта.

Ситокһолмни мәркәз қилған һалда җамаәтлишиш, тәшкилатлишиш җәһәтләрдә дәсләпки кәлгән вақитлири билән һазирқи вақтини селиштурған абдулла әһәт шу вақитни әсләп мундақ деди: «биз кәлгән вақитларда, шиветсийәдә парух садиқ ака қурған шәрқий түркистан мәдәнийәт җәмийити билән күрәш күсән қурған уйғур комитети тәшкилати бар иди. Шундақ болсиму у вақитларда уйғурлар тарқақ һаләттә яшаватқан болғачқа паалийәтләргә тәсир қилғанлиқини һес қилдуқ.»

Абдушүкүр әпәнди өзи кәлгән вақиттики тәшкилатларниң қиливатқан хизмәтлирини әсләш билән биргә, һазирқи вақитта җәмийәтләрниң өз-ара бир-бириниң бошлуқини толдурғанлиқини баян қилип мундақ деди: «мән кәлгәндин кейин шәрқий түркистан мәдәнийәт җәмийити билән уйғур комитети бирләшти, һазирға қәдәр бу җәмийәтләрдә көп кишиләр мәсул болди, һазир мән мәсуллуқни давамлаштуруп елип бериватимән, сиясий җәһәтләрдә тәшкилатлар билән һәмкарлишип ишләш билән биргә, әтрапимиздики уйғур балиларни ана тил, тарих қатарлиқ пәнләрдә тәрбийиләшни елип бериватимиз.»

Шиветсийәдә һаятини йеңичә башлиған уйғурлар бир тәрәптин тилини пишшиқ игиләш, кәспи җәһәттә тәрбийилинип йетишип бир кәсипни пишшиқ билиш һәмдә шу кәсиптә мустәқил хизмәт қилип турмушини һөкүмәткә тайинип қалмай қамдаш билән биллә йәнә, җамаәтлишип яшап, тәшкилат ишлириға актип аваз қошуп, маддий-мәниви җәһәттин тәшкилатларға ярдәм қилип кәлмәктә.

Буниңдин башқа йәнә, уйғур җамаити өз пәрзәнтлирини өз кимликини сақлап, ана-тилини қоғдап, аилидә ишлитишигә капаләтлик қилип, диний билимләрни игиләшни чиң тутуп кәлмәктә.

Таһир насир әпәнди нөвәттә шиветсийәдики уйғурлар йолуқуватқан әң көрүнәрлик қийинчилиқ һәққидә пикрини баян қилди.

Абдулла әһәт әпәнди өзи нөвәттә әң чоң қийинчилиқ дәп һес қилидиған ишлар һәққидә тохталди. У, өзлириниң вәтинигә вә у йәрдики уруқ-туғқанлириға болған сеғинишиниң наһайити күчийиватқанлиқини билдүрди.

Шиветсийә уйғур комитети рәиси абдушүкүр әпәнди болса өз-ара иттипақлиқни вә бирликни күчәйтип, әвладларни өз тили, мәдәнийити, миллий кимлики вә өрп-адәтлири бойичә тәрбийиләп, уйғур җамаитиниң ишлирини техиму яхши елип беришниң муһимлиқини тәкитлиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт