Тайланд мусапирлар лагеридики уйғурлар: һалал тамақ йейәләйдиған болдуқ

Мухбиримиз гүлчеһрә
2020-05-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Мухбиримиз җүмә тайландтики мәлум тутуп туруш орнида өзини «түрүк пуқраси» дәп атиған кишини зиярәт қилди. 2015-Йили 12-апрел.
Мухбиримиз җүмә тайландтики мәлум тутуп туруш орнида өзини «түрүк пуқраси» дәп атиған кишини зиярәт қилди. 2015-Йили 12-апрел.
RFA

2014-2015-Йиллири һәр түрлүк йоллар вә сәвәбләр билән тайландқа қанунсиз киргән уйғурлардин ахирқи 50 нәччә нәпири һазирғичә мәсилиси һәл болмай, тайландтики охшимиған мусапирлар лагерлирида турмақта. Гәрчә уларниң мәсилиси уйғур тәшкилатлириниң васитиси билән хәлқара җамаәткә мәлум болуп, хитайға қайтурулушниң алди елинған болсиму, тайландтики бу уйғурларниң йеқинқи мәзгилләрдә арқа-арқидин мураҗиәтнамә елан қилиши билән бу уйғурларниң 7 йилдин буян лагердики начар шараит вә тәһдитләр сәвәблик җисманий вә роһий җәһәтләрдин еғир вәзийәтләрдә қалғанлиқи, бәзиләрниң узақ мәзгиллик чүшкүнлүк вә үмидсизлик ичидә бир қанчә қетим қечишқа урунуп тутулуп қалғанлиқиму мәлум иди.

Радийомиз бу йил 3-айда бу мусапир уйғурларниң мураҗиәтнамисини тапшуруп алған идуқ, униңда тайландтики һәр қайси тутуп туруш лагерлири вә түрмиләрдә туруватқан уйғурларниң шараитлириниң омумйүзлүк һалда интайин начарлиқи, болупму узун муддәт зәй түрмә, нәм һава, начар озуқлуқ қатарлиқ сәвәбләр билән уларниң көплириниң һәр хил кесәлликләргә гириптар болған болсиму давалиниш имканийитиниң йоқлуқи шикайәт қилинған. Улар өзлириниң ятақ шараитиниң қиста-қистаң, тазилиқ шараитлириниң интайин начар болғандин сирт һәтта һалал тамақму йейиш имканийити йоқлуқидәк бир қатар қийин әһваллириниму баян қилғаниди. Уларниң йезишичә, уларниң шу хил начар шараитларға бәрдашлиқ берәлмигән бәзилириниң қечишқа урунуп тутулуп қалғанлиқидәк әһвалларму йүз бәргән.

Биз бу мураҗиәтнамидә ейтилған әһваллар һәққидә дуня уйғур қурултийи вә хәлқара кишилик һоқуқ көзитиш тәшкилатлирини айрим айрим зиярәт қилғанда, улар бирдәк тайландтики уйғурларниң мәсилисигә көңүл бөлүп келиватқанлиқини, өзлириниң тайланд даирилири билән уйғур мусапирлириниң вәзийити һәққидә мәхсус сөзлишип, уларниң әһвалини яхшилаш, бихәтәрликигә капаләтлик қилиш, давалиниш вә озуқлуқ мәсилилиридә өзгириш ясашқа тиришиватқанлиқлирини билдүргәниди.

Болупму уйғур мусапирлири мәсилисигә изчил көңүл бөлүп келиватқан хәлқаралиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлиридин бири, кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң асия ишлири директори софи ричардсон бу уйғурлар үчүн мәхсус тәкшүргүчи әвәтидиғанлиқидин мәлумат бәргәниди.

Йеқинда тайландтики уйғурлардин алған учурлиримизға қариғанда, рамзан башланған күнләрдә тайланд баңкоктики мусапирлар мәркизиниң мудирлири бу уйғурлардин бир қанчиси билән көрүшүп, уларниң техичә һәл болмайватқан вә әң җиддий һәл қилишқа тегишлик мәсилилири һәққидә әһвал игилигән. Улар билән көрүшкән мусапир уйғурлар «әң болмиғанда һалал тамақ йейишимизгә, давалинишимизға капаләтлик қилсаңлар» дегәндәк тәләплирини баян қилишқан. Дәрвәқә аз күндин кейин бу мусапир уйғурлар туруватқан лагерларда һалал тамақ берилишкә башлиған. Бу, узундин буян тамақ мәсилисидә қийнилип келиватқан уйғурларни хушал қилған.

Бу мусапир уйғурлардин бири, һәтта тутуп туруш лагери мәсуллириниң уларға «башқиларниң силәрни зиярәт қилип кетишигә йол қойимиз» дегәнликини, тутуп туруш лагеридики шараит вә муамилиниң иҗабий тәрәпкә қарап йүзлинишиниң уларға зор үмид беғишлиғанлиқини ейтти.

Тайландтики уйғур мусапирлириниң вәзийити вә әһваллири һәққидә америка ташқи ишлар министирлиқиниң вашингтондики уйғур кишилик һоқуқ қурулуши қатарлиқ тәшкилатлар билән алақилишип мәлумат елип келиватқанлиқи мәлум. Көзәткүчиләр илгири радийомизға, бу уйғурлар һазирчә уйғур тәшкилатлири вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң көзитиши астида болсиму техичә пүтүнләй хәтәрдин қутулуп қалди дегили болмайдиғанлиқини тәкитләп кәлмәктә.

Тайланд бир тәрәптин хитайниң бесимиға бой бәрмәй уларни хитайға қайтурмиған болсиму йәнә бир тәрәптин охшашла хәлқара кишилик һоқуқ саһәси вә американиң бесимиғиму бой бәрмәй уларни әркинликкә чиқармай кәлмәктә.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт