Dunyawiy iqtisadiy krizistin xitay özi yalghuz qutulup kétishi mumkin emes

Xitay hökümiti 2 ‏ - ayning 1 ‏ - küni 'birinchi nomurluq höjjet' chiqardi. Bu höjjetning mezmunigha qarighanda, xitay hökümiti hazir özini yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizisning tesiridin qutuldurush üchün yézilarni muhim nuqta qilghan.
Muxbirimiz weli
2009-02-03
Share
Dollar-Sale-305 Xitayning melum pul muamile dukinidiki körgezmige tizilip qoyulghan amérika dolliri.
AFP Photo

Chén shiwén: birinchi nomurluq höjjet yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizisqa taqabil turidu

Shinxu'a agéntliqining bayan qilishiche, xitay hökümitining yéza xizmiti rehberlik guruppisining bashliqi chén shiwén bu heqte élan qilghan bayanatida éytishiche, xitayning 'birinchi nomurluq höjjiti' yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizisqa taqabil turidu. Déhqanlarning kirimini ashurup, yézilarda ashliq ishlepchiqirish weziyitini muqim qilidu.

Chén shiwénning qarishiche, yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizisning tesiride, xitayda yéza igilik mehsulatlirining bahasi töwenlep ketken. Yézilardin sheherlerge kélip medikarchiliq qiliwatqan 130 milyon déhqan hazir bu iqtisadiy krizisning tesiride ishsizliqqa yüzlen'gen. Bularning bir qismi hazir yézilargha qaytishqa bashlighan. Emdi hökümet déhqanlargha qoshumche yardem puli bérish arqiliq déhqanlarning ishlepchiqirish aktipchanliqini qozghaydu.

Xitayda hazir yüz bériwatqan keng kölemlik nopus köchüsh

Amérika awazining bayan qilishiche, béyjingdiki déhqanlarning hoquqini qoghdash teshkilatining mes'uli jang jzhchangning köz qarishi xitay da'irilirining bu köz qarishigha oxshimaydu. Uning qarishiche, xitayda 30 yilliq ishk échish - islahat jeryanida, chet'el shirketliri we chet'eller bilen shérikleshken shirketler xitayning iqtisadiy menbesining %80 ni teshkil qilatti.

Hazirqi yer shari xaraktérlik iqtisadiy krizista, bu shirketler intayin chong tesirge uchrighanliqtin, bu shirketlerdiki déhqan ishchilarning kirimi töwenlidi, hetta bir qismi pütünley ishsiz qaldi. Mushu kishiler hazir milyon - milyonlap yézigha qaytishqa bashlidi. Burun bu déhqan ishchilar hökümetning béjini tölise we yerlik hökümetlerning alwang - séliqlirini tapshursila bolatti. Hazir ularning qolida pul yoq. Xitayda yüz bériwatqan bundaq keng kölemlik nopus köchüsh hazir her derijilik hökümetlerni qéyin ehwalgha chüshürüp qoymaqta.

Emdi zawutlargha toxtam kelmise, yene keng kölemlik ishsizliq dolquni peyda bolidu

Shénjéndiki jem'iyet ehwalini közitish ornining bashliqi lyu keymingning qarishiche, eger zawutlargha mushu ikkinchi ay we üchinchi ay ichide amérika, yawropa we yapon bazarliridin yene toxtam kelmise, sheherlerde yene bir qétim keng kölemlik ishsizliq dolquni peyda bolushi mumkin.

Eger hökümet gépide turmisa, yézilarda qattiq qarshiliqqa uchraydu

Jungxu'a qizlar instituti qanun fakultétining proféssori lyu mingxuyning qarishiche, déhqan yerdin ayrilsila, hökümetning belgilimisi buyiche, déhqan dep qaralmaydu, sheherde bolsa sheher nopusigha élinishi, yézida tursa uninggha yardem puli bérilishi kérek. Eger hökümet emdi gépide turmisa, hazir yézigha éqiwatqan ishchilar qattiq qarshiliq körsitishi mumkin.

Xitayda iqtisadning örlishi %6.7 Ge chüshüp qaldi

Roytrs agéntliqining bügün sén'gapordin bayan qilishiche, xelq'ara pul - mu'amile fond jem'iyitining bashliqi domink straws kahn ependi bügün özining shöbilirige, asiya iqtisadining hazir xelq'araliq pul - mu'amile krizisning qattiq zerbisige uchrawatqanliqini, kéler yili qaytidin janlinish éhtimalliqi bolsimu, emma bundaq qaytidin janlandurushni asiya döletliri özi yalghuz orunliyalmaydighanliqini bildürdi.

Kahn ependining bayan qilishiche, mushu heptide, dunya iqtisadining aldinqi qatarida kétiwatqan yaponiye, jenubiy koriyilerdimu éksport miqdari azlap ketti. Dunya iqtisadi hazir ötken yilning 11‏ - éyidiki %4.9 Nimu saqlap qalalmay töwenlewatidu. Hazirqi ehwalgha asasen éytqanda, bu yil dunya iqtisadi aran %2.7 Ösüshi mumkin.

Kahn ependining bayan qilishiche, asiyada iqtisadi küchlük dölet dep qarilidighan yaponiyidin qalsila, xitay ikkinchi orunda turidighan dölet. Hazir xitayda iqtisadning örlishi bulturqi %9 din töwenlep %6.7 Ge chüshüp qaldi. Shundaqtimu, xitay bu yil %8 ge yetküzüshni nishanlimaqta. Emma xitayning bu nishani hazir riqabetke duch kéliwatidu.

Kahn ependining qarishiche, xitay eger özining bazargha bolghan éhtiyajini qozghatmisa, amérika, yawropalargha éksport qilishqila béqinidighan en'enisi buyiche ish qiliwerse, bashqa döletler téxiche iqtisadiy krizis ichide turuwatqan ehwal astida, bu dunyawiy iqtisadiy krizistin özini yalghuz qutuldurup qélishi mumkin emes.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet