Uyghur yéziliridiki muhit bulghinishi déhqanlarda naraziliq peyda qilmaqta

Uyghur rayonida xitay hökümiti teripidin élip bériliwatqan yer tewreshke chidamliq öy sélish qurulushi sewebidin pilansiz quruluwatqan xumdanlar zor muhit bulghinish peyda qilghan.
Muxbirimiz irade
2011.06.03
muhit-bulghunush.jpg Zawut-karxanilardin chiqqan is-tütekte bulghan'ghan sheher muhiti. 2008-Yili 21-dékabir. Qumul.
AFP

Uyghur rayonluq hökümet Uyghur rayon yéziliridiki mana mushu xil bulghinishlarni tüzesh üchün 300 milyon meblegh salidighanliqini élan qilghan idi.

Uyghurlarning inkaslirigha qarighanda xitay hökümitining Uyghur yéziliridiki pilansiz qurulushliri déhqanlarda belgilik naraziliq peyda qiliwatqan iken.

Uyghur xelqi ezeldin tebi'etni söyüp, uni asrap kelgen xelq. Gül tikip, méwilik bagh yasash, olturghan hoyla-aramlirini yéshilliqqa pürkep seremjanlashturush Uyghurlarning milliy en'enisining ayrilmas bir qismi. Emma hazir türlük sewebler tüpeyli Uyghur élidiki muhit bulghinish ehwali herqaysi chong sheherler we qanas, sayramgha oxshash tebi'iy rayonlardin éship, yéza-qishlaqlardimu éghirliship barmaqta. Bizning igilishimizche, yézilarda xitay da'iriliri teripidin yolgha qoyulghan “Yer tewreshke chidamliq öy qurulushi”, “Emin öy qurulushi” qatarliq qurulush pilanliri, shundaqla halqima tereqqiyat siyasitidin paydilinip ichkiridin kelgen meblegh salghuchilarning jay-jaylarda bashlinip ketken zawut-karxana qurulushliri jümlidin bu qurulushlargha xish teyyarlaydighan xumdanlar Uyghur yéziliridiki muhit bulghinishigha seweb boluwatqan asasliq amil.

Bügün shinxu'a agéntliqining xewiridin qarighanda, xitay merkizi hökümiti we Uyghur rayonluq hökümet birlikte Uyghur élidiki yéza-qishlaqlarning muhit ehwalini tüzesh üchün 300 milyon yüen meblegh salidighanliqini élan qilghan. Xewerde, pilan boyiche, qeshqer, aqsu, xotendiki adem zich, muhiti nachar jaylar we ili, altay, chöchektiki tebi'iy qoghdilidighan rayonlar asas qilin'ghan halda muhitni tüzesh xizmiti ishlinidu, déyilgen. Emma chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchiler Uyghur yéziliridiki muhit bulghinish mesilisining xitay hökümitining Uyghur élide yürgüzüwatqan siyasiti bilen biwasite baghlinishliq ikenlikini ilgiri sürmekte.

Amérikidiki Uyghur pa'aliyetchisi ilshat hesen ependi Uyghur élidiki muhit bulghinishini xitay hökümitining Uyghur élige xitay köchmen yötkesh siyasiti bilen biwasite munasiwetlik dégen köz qarashta.

Ilshat hesen ependi yene, Uyghur élidiki muhit mesilisini tilgha alghuchilarningmu xitay hökümitining bésimigha uchraydighanliqini, shunga siyaset özgermigüche buning yalghuz meblegh sélish bilenla ongshalmaydighanliqini éytti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.