Uyghur élidin inkas: 'da'iriler 4 ni éniqlash arqiliq bizni qorqutuwatidu emma biz perwasiz'

Igiligen uchurlardin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonida dawamlishiwatqan "tötni éniqlash, tötni igilesh" xizmiti Uyghurlargha qaritilghan. Uyghur élidin radi'omiz ziyaritini qobul qilghan Uyghurlarning éytishiche, hazir élip bériliwatqan "4 ni éniqlash herikiti" we kündin - kün'ge köpeytiliwatqan saqchi we xelq eskerlirige nisbeten Uyghurlar perwa qilmaydighan bolup qalghan.
Muxbirimiz mihriban
2010-09-17
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, 2010 -  yili 3 - iyul, "5 - iyul weqesi" harpisida ürümchi kochiliridiki xitay saqchilirining charlash etretliridin bir körünüsh.
Süret, 2010 - yili 3 - iyul, "5 - iyul weqesi" harpisida ürümchi kochiliridiki xitay saqchilirining charlash etretliridin bir körünüsh.
AFP Photo

Qeshqer hökümet torining 15 - séntebirdiki xewiride, bu heriketning meqsiti bayan qilin'ghan. Uningda, "bu qétimliq herikette, bu xizmetke teyinlen'gen kadirlar her bir a'ilining omumi ehwalini igilesh, hemmini chüshinish, hemmini tekshürüsh, hemmini éniqlash, hemmini igileshtin ibaret xizmet ünümdarliqini 100%ke yetküzüsh" telipi otturigha qoyulghan.

Uyghur élidin ziyaritimizni qobul qilghan, hazirche ismini ashkarilashni xalimighan bir yéza kadiri, bu qétimliq tekshürüshte kadirlarning mes'uliyet tüzümi konkrét belgilen'genlikini, yézilarda kent mehelle kochilar boyiche déhqan a'ililirining "tötni éniqlash, tötni igilesh xizmiti"ge mes'ul bolghan kadirlargha teqsim qilinip, bu kadirlargha déhqanlarning konkrét ehwalini igilesh wezipisi tapshurulghanliqini bildürdi.

Bu yéza kadiri yene, bu qétimliq tekshürüsh xizmitining qaratmiliqi heqqide toxtaldi. U sözide bu qétimqi tekshürüshte, ilgiri siyasiy xataliqlar bilen jazalan'ghanlar, türmide yétip chiqqanlar, bultur ürümchide yüz bergen "5 - iyul ürümchi weqesi" ge oxshash weqelerge qatnashqanlar hem yaqa yurtlarda uruq - tughqan baliliri barlarning nuqtiliq tekshürüsh obyékti qilinip, tekshürüsh jeryanida her bir a'ilining ehwalidin yazma xatire qaldurulup, bular arxip sheklide yéziliq hökümette saqlinidighanliqini bayan qildi.

Ikki oghli siyasiy jinayet bilen eyiblinip, ayrim - ayrim halda 10 yilliq hem 3 yilliq qamaq jazasigha höküm qilin'ghan bir xanim ziyaritimizni qobul qildi. U söhbet jeryanida, ularning a'ilisining shu yézidiki hökümet diqqet qilidighan alahide a'ililerdin bolghini üchün, yézigha chüshken xizmet etritining aldi bilen ularning a'ilisini tekshürüsh éhtimalliqi barliqini, emma hazirche "tötni éniqlash, tötni igilesh xizmiti" ge mes'ul kadirlarning téxi ularning öyige tekshürüsh üchün kirmigenlikini bildürdi.

Pénsiyige chiqqan melum bir Uyghur ziyaliysi, yézilarda élip bériliwatqan "tötni éniqlash, tötni igilesh xizmiti" ning bultur "5 - iyul ürümchi weqesi" din kéyinla bashlan'ghanliqini, hazir bu ishqa teqsim qilin'ghan yéza kadirlirining öymu - öy kirip her bir a'ilining a'ile tarixinimu öz ichige alghan halda, shu a'ilidiki barliq a'ile ezalirigha hem ularning yiraqtiki uruq -tughqanlirigha munasiwetlik barliq uchurlarni igilep, jedwel toldurup, retlen'gen matériyallarni yéziliq hökümetke tapshuruwatqanliqini bildürdi.

Uningdin yézidiki déhqanlarning bu xil tekshürüsh xizmitige bolghan inkasining qandaqliqini sorighinimizda, u, hazir déhqanlarning bu xil tekshürüshlerge perwasiz mu'amile qilidighanliqini, chünki bultur "5 - iyul ürümchi weqesi"din kéyin, weziyet barghanche chingip, naraziliq bildürgenler qattiq jazalan'ghini üchün, hazir kishilerde hökümet élip bériwatqan herqandaq heriketke nisbeten perwasiz boluwélish xahishi küchiyiwatqanliqini ilgiri sürdi.
 
U, nöwettiki qattiq nazaret astidiki Uyghur weziyiti hem Uyghurlarning bu xil weziyetke bolghan perwasiz halitini ipadilep sözini munu jümliler bilen ayaghlashturdi.

"Shundaq hazir eslidiki kinishkisi bar saqchilar köpeytilip, saqchixanilar kücheytildi. Uningdin bashqa xelq eskerliri dep atalghan bir türküm kishilerge qoral tarqitip bérip, ularni kocha - koy, mehellilerni qoghdashqa orunlashturdi. Hazir kéche sa'et 9 - din kéyin, saqchi mashiniliri signal bérip, muqimliqni saqlaymiz dep kéchiche charlash élip baridu. Emma Uyghurlar bu ishlargha perwasiz boluwalduq. Hökümet muqimliqni saqlaymiz dep öz ishi bilen aldirash, bizmu bu ishlargha perwasiz!"

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Toluq bet