Қой көзләрдә өчмәс ана образи

Сәһнидә, екранларда " меһрибан ана " образини тәбиий, вайиға йәткүзүп яритип, уйғурларниң көңүл сәһнисидиму мәңгүлүк ана болуп орнап кәткән, һөрмәткә сазавәр, талантлиқ актйор, даңлиқ сәнәткар зунунқиз елахун 2010 йили 28 - июл кесәл сәвәби билән, 74 йешида үрүмчидә вапат болди.
Мухбиримиз гүлчиһрә
2010.07.28

Мәрһумә зунунқиз елахун уйғур тиятирчилиқи, киночилиқи, сәнәт саһәсидики пешқәдәм устазлардин иди. Бир өмүр хәлқи үчүн хизмәт қилиш җәрянида көп җәбир чәккән, әҗир қилған шундақла уйғур хәлқигә өчмәс образларни қалдуруп кәткән бу сәнәткарниң вапатиға қайғу билдүримиз. Шундақла нөвәттә, мухбиримиз гүлчеһрәниң тонуштуруши билән, уйғурларниң қәлб төридин " ана " сүпитидә орун алған мәрһумә зунунқиз елахунниң сәнәт беғидики әҗир мевилирини әсләп өтәйли :

Өмриниң баһар яз һәм қишлирида, сәнәт беғида охшашла мевә берип кәлгән сәнәткар зунунқиз елахун, яшлиқида "сәнәм ", камаләткә толғинида "чинмудән ", яшанғанда " ана" ға охшаш ролларда, бир қанчә әвлад уйғурларға охшимиған өчмәс образларни қалдуруп кәтти.

1936 - Йили - 6 айда ғулҗида туғулған зунунқиз елахун, - 1951 йили хушнава булбулдәк авази билән,уйғур елидә тунҗи қурулған шинҗаң нахша - усул өмикигә қобул қилиниду. У уйғур сәнитини кәспләштүргән әң дәсләпки пешқәдәм сәнәткарларниң бири.

Зунунқиз нахшини яхши ейтипла қалмай рол елиштики тәбиий таланти билән шу йилларда дәсләп дираммилаштурулған " ғерип - сәнәм", "ғунчәм", " қизил чирақ ", " күрәш йоли ", " гүлниса" қатарлиқ драма вә опираларда асаслиқ ролларға чиқип, һәр бир образни хаслиққа игә қилип яритип, пишқан сәһнә артисиға айланған. У дирама артиси болупла қалмай йәнә, уйғур киночилиқидиму дәсләп парлиған юлтузларниң бири. У - 1959 йили тәңритағ кино студийиси ишлигән " бостанлиқта тәнтәнә" киносида рол елип екран һаятини башлиған.

Әпсус, у сәнәт саһәсидә һәр тәрәптики қабилийәтлирини җари қилдуруп, тез илгириләватқан, аҗайип гүзәл ғайиләргә толған яшлиқида " мәдәнийәт зор инқилаби" дәк қара боранниң зәрбисигә учрайду, җәбри җапаларға муптила болған зунунқиз бу җәрянда өз кәспидин 10 дин артуқ айриветилгән болсиму, турмушта тавлинип, техиму пишиду, бәлким у әгри тоқайлиқ турмуш тәҗрибилирини сәһниләрдә рол елиш җәрянида өзләштүргәнлики үчүн, һәр хил кәчмишкә, характергә игә образларни, болупму җапа тартқан аяллар, аниларниң образлирини техиму мувәппәқийәтлик яриталиған болса керәк.

1980 - Йилларда униң нами әслигә кәлтүрүлүп,шинҗаң опера өмикигә қайтип кәлгәндин кейин, өзидин кейин йетилгән актийорлар билән" ғерип - сәнәм" операсида рол алиду, бу нөвәт у сәнәм әмәс, " ана" ролини елип сәһнидә қайта чақнайду. Бу униң сәһнидә тунҗи қетим аниниң образини яритиши иди.

Шуниңдин башлап, өзи сөйгән кәспигә киришкән бу сәнәткар йәнә чинмодән, ташвай, " сиз бизгә ишинәмсиз", " келинләр қозғилиңи " қатарлиқ көплигән дирамиларда юқири маһарәт билән асаслиқ ролларға чиқип тамашибинлар яқтуридиған даңдар артис болуп қалди.

Зунунқиз елахун яшанғансери тәҗрибә топлап, ахири унтулмас бир мәңгүлүк һөрмәткә игә образни яратти йәни униң сәмимий, меһрибан симаси қой көзләрдә типик "уйғур ана" болуп қетип қалди. Униң тонуш симаси анилар мәдһийиләнгән уйғур нахшилирида, драма, опера, итот, кино вә телевизийә тиятирлирида, муһими тамашибинларниң қәлбидә өчмәс излар қалдурди.

Униң кейинки һаятида йәни 1990 йиллардин башлап кино, теливизийә филимләрдә яратқан ана образлири интайин көп, уйғурлар ишлигән кино филимлиридин " кәчүр ана", "йираққа таралған қоңғурақ авази", " йирақ йезиға муһәббәт", " үчкән юлтуз", "тәңри гуваһ"," алимҗан болумсизму?" "сәрсан роһ", "көзүмдә лиқ яш " қатарлиқ нурғун кино, телевизийә филимлирида зунунқиз рол алған "ана" йиғлиғинида, тамашибинлар өзлирини туталмай йиғлайду, у шатланса тәң күлиду. Униң симасини екрандин көргәнла киши өз анисини ядиға алиду...

Уйғур хәлқи бүгүн мана бу, өзигә әң йеқин бир сәнәт пешваси зунунқиз елахундин айрилди, гәрчә у сөйгән тамашибинлири, хәлқидин видалашқан болсиму,меһри иллиқ бу" ана" ниң симаси йүтмәйду, ядлиниду.

юқиридики улиништин бу прогирамминиң тәпсилатини аңлиғайсиләр.
Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.