"5-Féwral ghulja weqisi" ge chétilip 18 yil yétip chiqqan abdusalam rozi yene 18 yilliq késiwétilgen

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-02-05
Share
Yighiwélish lagérida ménge yuyush telim-terbiyesi éliwatqanlar.
Social Media

Melum bolushiche, ghuljada 1997 ‏-yilidiki "5‏-Féwral weqesi" ge chétilip tutulghan we késilgenler jaza mudditini tügitip bolghan bolsimu, 2017‏-yiligha kelgende omumiyyüzlük tutulup qaytdin késiwétilgen. Mana bulardin biri ghulja nahiyesining xudayaryüzi baziri qotantam kentidiki abdusalam rozi bolup, u ghulja nahiyesidiki "Partiye mektep terbiyelesh merkizi" de bir yilche yatqandin kéyin, ötmüshtiki atalmish "Jinayiti" üchün yene 18 yilliq késiwétilgen.

Jem'iyet xewerliridin melum bolushiche, Uyghur rayonida 2017‏-yili lagérlar qurulup, sabiq mehbuslar qaytdin tutulushqa bashlighanda, ghuljida 1997‏-yilidiki "5‏-Féwral weqesi" ge chétilghanlar gerche jaza muddetlirini toluq ötep bolghan bolsimu, lékin qaytdin tutqun qilin'ghan. Bu ehwal 2017‏-yili yazda ghulja nahiyesidiki bir lagérgha téléfon qilghan waqtimizda, lagérdiki nazeretchi xadimlar teripidin ashkarilan'ghan. Shu chaghda mezkur xadimning déyishiche, tutqunlarning gholluq bir qismi sabiq mehbuslar, tutqunlar we gumandarlar bolup, u nazaret qiliwatqan kishiler arsida atalmish "Jinayiti nisbeten éghirraq bolghanlar" din biri abdusalam rozi isimlik sabiq mehbus iken. Diyilishiche, u ghulja weqesige chétilip 1998‏-yili 18 yilliq késiwétilgen we jaza mudditini ürümchidiki 1‏-türmide toluq tügitip chiqqan bolsimu, 2017‏-yiligha kelgende bir türküm dost we sepdashliri bilen birlikte qaytidin tutulghan. Biz yene shu chaghdiki ziyaritimizde bu lagérda "5‏-Féwral ghulja weqesi" ge chétilghan sabiq mehbuslardin kimler barliqini sorighan iduq, mes'ul xadim özi mes'ul guruppida 10 nechche kishi barliqini éytqan idi.

Ashkarilinishiche, mezkur sabiq mehbuslar bu lagérda özlirining ötmüshtiki atalmish "Jinayiti", yeni meshrep oynighanliqi, namayishqa qatnashqan yaki qatnashqanlarni qollighanliqi üchün qaytidin ipade bildürgen, ulargha pushayman bayanatliri yazdurulghan. Shu küni téléfonimizni qobul qilghan nazaretchi xadim bilen sözlishish jeraynida "5‏-Féwral ghulja weqese" mehbusliridin abdusalam rozining mezkur nazaretchi bilen qilishqan bir qanche éghiz sözini anglighan bolsaqmu, emma uni ziyaret qilish pursitimiz bolmighan idi. Shu chaghda yene abdusalam atalmish ders élish üchün kirip ketken zaldin tutqunlarning qesemname sadaliri anglinip qalghan idi. Nazaretchi xadim sabiq 5‏-féwral tutqunlirining lagérdiki bashqa tutqunlar bilen birlikte, her küni etigende ders bashlashtin awwal kolléktip halda xitay dölitige sadaqet bildürüp, qesemname oquydighanliqini bayan qilghan idi.

Yene ilgiriki xewerlirimizdin melum bolushiche, sabiq mehbuslarni qaytdin jazlash dolquni eslide 2014‏-ili may éyida atalmish "Diniy esebiylikke qarshi turush herkiti" ning bir parchisi süptide bashlan'ghan bolup, shu chaghda jaza mudditini tügitip chiqqandin kéyinmu yene xitaygha qarshi heriket qilish éhtimalliqi bar dep qaralghan, toluq özgermigenliki perez qilin'ghan kishiler qaytidin tutulghan we késilgen. Mesilen, mekit we peyziwattiki bir qétimliq ammiwiy sotta köp sanda sabiq mehbuslar qaytidin késiwétilgen. 2017‏-Yili lagér tutquni bashlan'ghanda bolsa sabiq mehbuslarning herqandiqi, yeni "Özgerdi" yaki "Özgermidi" dep qaralghan bolsun, oxshashla tutqun qilin'ghan.

Melumki, lagér tutqunida 1970-, 1980-, 1990‏-yilliri tughulghanlar, "Xeterlik ewlad" dep qarilip tutulghanlar tutqunlar sanining gholluq bir qisimini teshkilligen. 5‏-Féwral weqe'isge qétilghanlar asasliqi 1970‏-yillarda tughulghanlar bolghachqa bu qétimqi lagér tutqunida 5‏-féwralgha qatniship aman qalghanlar emes, mezkur weqe we dewr shahidliri, yeni ularning zamandashlirimu asasen dégüdek tutulghan. Buning netijiside sabiq 5 ‏-féwral mehbusliri, tutqunliri we gumandarlirining héchqaysisi qamaqning sirtida qalalmighan.

2019 ‏-Yilining axiri lagérdikiler türküm-türkümlep késiwétilishke bashlighanda, sabiq "5 ‏-Féwral" mehbusliri éghir késilgenler qataridin orun alghan.

Bügünki éniqlishimizdin melum bolushiche, qayta késilgenlerdin sabiq "5‏-Féwral" mehbusi abduslam rozi yene 18 yilliq qamaqqa höküm qilin'ghan. U nöwette shixo türmiside jaza mudditini ötimekte.

Melum bolushiche, abdusalam rozi 1998‏-yili tunji qétim 18 yilliq késiwétilginide 22 yash, 2019‏-yili qayta késiwétilgende 43 yash bolup, uning yéqinqi 23 yilliq hayatining bir yilila qamaqtin xali ötken. Bu sewebtin uninggha öylinish we ewlad qaldurush pursiti bolghan-bolmighanliqi melum emes.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet