Qeshqerning yanbulaq, mekitning tümental "Terbiyelesh merkezliri" ning hélimu mangduruluwatqanliqi delillendi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-09-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Peyziwat nahiyesidiki "Terbiyelesh lagéri" gha özgertiwétilgen 2-bashlan'ghuch mektepning aldida turghan Uyghurlar. 2018-Yili 31-awghust.
Peyziwat nahiyesidiki "Terbiyelesh lagéri" gha özgertiwétilgen 2-bashlan'ghuch mektepning aldida turghan Uyghurlar. 2018-Yili 31-awghust.
AP

Uyghur rayonining re'isi shöhret zakir ötken yili béyjingda axbaratqa qilghan sözide atalmish terbiyelesh merkezliridikilerning 90% ning oqush püttürüp bolghanliqini bayan qilghan؛ uningdin kéyin xitay merkizi hökümet xadimlirimu, Uyghur rayonida lagérlarning pütünley taqilip bolghanliqini ilgiri sürgenidi. Muxbirimizning eng yéqinda élip barghan téléfon ziyaretliri dawamida qeshqer shehirining yanbulaq terbiyilesh merkizi we mekit nahiyesining tümental terbiyilesh merkizining hélihem mangduruluwatqanliqi yerlik xadimlar teripidin delillendi. Melum bolushiche yanbulaqta on mingdin yuqiri, tümentalda 1500din yuqiri atalmish oqughuchi hélihem xitay tili ögenmekte.

Xitay da'iriliri Uyghur rayonida yighiwélish lagérlirining mewjutluqini deslepte inkar qilghan we axiri uni "Kespiy terbiyelesh mektepliri" dégen nam bilen étirap qilghanidi. Xitay xelq'ara jama'et pikrining bésimi netijiside kéyinki mezgillerde bu atalmish kursantlarning oqush püttürüp bolghanliqini élan qilghan we bir qisim sün'iy sehnilerni hazirlap taqalghan mektepler süpitide xelq'ara axbarat organlirigha körsetkenidi. Bu mekteplerning taqalghanliqi heqqide Uyghur rayonining re'isi shöhret zakirgha oxshash yuqiri derijilik emeldarlar katta sorunlarda bayanatlarni bergen bolsimu؛ biraq chet'ellerdiki Uyghurlarning héchqaysi ghayib uruq-tughqanliri heqqide héchqandaq uchurgha érishmigen. Netijide muhajirettiki Uyghur pa'aliyetchiliri "Méning uruq-tughqanlirimdin téxiche xewer yoq" namida heshteg tarqitip, özlirining yighiwélish lagérlirigha qarshi axbarat herikitini dawamlashturghanidi.

Yéqinda qeshqerge qarita élip barghan téléfon ziyaretlirimiz dawamida qeshqer döletbaghdiki bir kent kadiri qeshqer shehiridiki eng katta lagérlardin biri bolghan yanbulaq terbiyelesh merkizining hélihem mangduruluwatqanliqini delillidi. Bu lagérgha yéqinda öz kentidiki ezalirini yoqlap barghanliqi we ular bilen ékranda söhbet ötküzgenlikini tilgha alghan bu xadim, bu lagérda 3 qewetlik 20 nechche bina barliqini eskertti. Uning déyishiche, az dégende on mingdin artuq kishi lagér formilirini kiyip xitay dölet tilini ögenmekte.

Bu xadim yene özi téxi bérip baqmighan؛ emma mewjutluqidin xewiri bolghan qeshqer ayrodrom lagériningmu hélihem mangduruluwatqanliqini eskertti. Ilgiri guwahchilar qeshqer ayrodromdiki lagérda zawut-fabrikilar barliqi, u lagérdikilerning dölet tili öginishtin bashqa, mejburiy ishqa sélinidighanliqini melum qilghanidi.

Mekit nahiyesige qarita élip barghan éniqlashlirimiz dawamida, mekitning tümental lagériningmu hélihem mangduruluwatqanliqi delillendi. Bu yézidiki bir kent kadirining ashkarilishiche, tümental lagéri tümental yéziliq hökmet bilen tam qoshna bolup, uningda az dégende 1500 che kishi atalmish terbiye körmekte.

Bu merkez yéngidin qurulghanda bu yerge yalghuz tümental yézisi emes, mekitning bashqa jayliridinmu adem ekélin'genlikini bayan qilghan bu xadim, öz tewelikidiki bir qisim ezalarning bir mezgil bu lagérda turghandin kéyin mekitning kona kadirlar idarisi binasini baza qilghan lagérgha yötkep kétilgenlikini ashkarilidi.

U yene tümental lagérida nazaretchilik qiliwatqan hüsenjan isimlik bir kishining téléfon uchurini teminligen bolsimu, mezkur xadim qayta-qayta urghan téléfonimizni qobul qilmidi.

Ilgiri lagérdikilerning 3 yildin kéyinki aqiwiti heqqide pikir bayan qilghan washin'gtondiki siyasiy közetküchi ilshat hesen ependi, xitayning lagérlarni taqiduq déginining pütünley yalghan ikenlikini, emeliyette lagérlarning burunqigha qarighanda sani azayghan emma kölimining zorayghanliqi we bashqurush eslihe hem tüzümlirining téximu sistémilashqanliqini otturigha qoyghanidi. Amérikadiki "BuzzFeed" axbaratimu xitayning beydu xeritisidiki xireleshtürülgen orunlar üstide tekshürüsh we tetqiqat élip bérip Uyghur rayonida nöwette az dégende 315 orunda lagér barliqini delillep chiqqanidi.

Toluq bet