Хитай дәпнә идарә хадимлири: “үрүмчи булақтағ районидики уйғур қәбристанлиқи көчүрүлиду”

Мухбиримиз меһрибан
2020-05-28
Share
bulaqtagh-rayonidiki-qewristanliq-mazar-uqturush.jpg Үрүмчи булақтағ(шимиго) райони хәлқ ишлири идариси чиқарған “қәбристанлиқни җиддий көчүрүш” тоғрисидики уқтуруши.
Oqurmen teminligen

Бирқанчә күндин буян хитайдики иҗтимаий таратқуларда “үрүмчи булақтағ(шимиго) районидики қәбристанлиқни көчүрүш тоғрисида җиддий уқтуруши” намлиқ бир учур тарқалди.

2020-Йили 22-май күни елан қилинған мәзкур уқтурушқа үрүмчи шәһири булақтағ районлуқ хәлқ ишлири идариси, өй қурулуш идариси, йәр башқуруш ишханиси қатарлиқ 3 орунниң тамғиси бесилған. Уқтурушта үрүмчи шәһири булақтағ районлуқ 7-тоқумичилиқ районидики қәбристанлиқниң йеқинда көчүрүлидиғанлиқи, шуңа қәбрә игилириниң уқтуруш чиқирилған күндин башлап 6-айниң 10-күнигә қәдәр тизимға алдуруши тәләп қилинған. Уқтурушта йәнә бәлгиләнгән мөһләт ичидә келип тизимға алдурулмиған қәбриләрниң игисиз қәбриләр қатарида бир тәрәп қилинидиғанлиқи әскәртилгән.

Радийомиз үрүмчи булақтағ районлуқ хәлқ ишлири идариси, дәпнә ишлири идариси қатарлиқ җайларға телефон қилип ениқлаш елип барди. Бу җәрянда мәҗбурий көчүрүш бекитилгән қәбристанлиқниң үрүмчи булақтағ районидики уйғур қәбристанлиқи икәнлики, нөвәттә булақтағ районлуқ хәлқ ишлири идариси хадимлириниң қәбрә игилирини тизимлашни җиддий түрдә елип бериватқанлиқи мәлум болди.

Уқтурушта қалдурулған алақилишиш номурлириға асасән үрүмчи вақти 27-май әтигәндә шимигу районлуқ хәлқ ишлири идарисигә телефон қилдуқ.

Телефонни алған хитай хадим қәбриләрни йөткәш уқтурушниң бирқанчә күн илгири үрүмчи шәһәрлик һөкүмәтниң орунлаштуруши билән чиқирилғанлиқини, нөвәттә қәбриләрни рәсмий қезип йөткәш техи башланмиған болсиму, әмма қәбрә игилирини тизимлаш хизмитиниң елип бериливатқанлиқини, үрүмчидин башқа җайдикиләрниң үрүмчидики туғқанлириға һавалә қилиш арқилиқ тизимлатса болидиғанлиқини билдүрди.

Биз униңдин бу қәбриләрни немә үчүн йөткәш зөрүр болуп қалғанлиқини сориғинимизда у җаваб беришни рәт қилип телефонни қоювәтти.

Телефонимиз ахирида булақтағ районлуқ дәпнә ишлири идариси мусулманлар дәпнә ишлирини башқуруш ишханисиға уланди.

Телефонни алған уйғур хадим қәбристанлиқниң булақтағдики уйғур қәбристанлиқи икәнлики, тизимлаш башланған бир һәптидин буян қәбрә игилири болған уйғурларниң қәбристанлиққа дәпнә қилинған ата-бовилири вә қериндашлириниң қәбрә тешидики бәлгиләрни сүрәткә тартип әкилиш арқилиқ җиддий тизимлитиватқанлиқи, тизимлашниң 5-айниң ахири тамамлинидиғанлиқи, 6-айниң 10-күнидин башлап қәбриләрниң рәсмий көчүрүлидиғанлиқини билдүрди.

Биз бу хадимдин қәбристанлиқниң немә сәвәбтин көчүрүлидиғанлиқи, қәйәргә көчүрүлидиғанлиқи, қәбристанлиқ көчүрүлгәндин кейин бу җайға қандақ қурулуш селинидиғанлиқи, қәбрә игилириниң бу хил йөткәшкә нисбәтән наразилиқ инкасида болған-болмиғанлиқини соридуқ.

Хизмәтчи хадим бу соалларға наразилиқ билән җаваб берип, мәзкур қәбристанлиқниң үрүмчи шәһәрлик һөкүмәтниң буйруқи билән ай-өткәл(бадаван) дики мусулманлар қәбристанлиқиға көчүрүш қарар қилинғанлиқи, бу җайға қандақ қурулуш чүшидиғанлиқини һазирчә билмәйдиғанлиқи, қәбрә көчүрүш һөкүмәтниң орунлаштуруши билән бир туташ елип берилғанлиқи үчүн өзиниң бундақ инчикә соалларға җаваб берәлмәйдиғанлиқини, қәбрә игилири бу ишқа нарази болған әһвалдиму қәбристанлиқниң мәҗбурий көчүрүлидиғанлиқини билдүрди.

Чәтәлләрдики уйғурлардин үрүмчиниң булақтағ районида туғулуп-өскән, 2015-йилиғичә аилиси билән мәзкур районда яшиған, әмма исмини ашкарилашни халимайдиған бирәйләнниң билдүрүшичә, үрүмчи булақтағ 7-тоқумичилиқ районидики қәбристанлиқ булақтағ, бадаван қатарлиқ районларда олтурушлуқ уйғурлар дәпнә қилинидиған мусулманларниң чоң қәбристанлиқи икән. Униң билдүрүшичә, 2014-йилидин башлап һөкүмәт даирилири “бу қәбристанлиқ барғанчә кеңийип, үрүмчи шәһәрлик һөкүмәт идариләргә йеқинлишип кәтти” дегәндәк баһаниләр билән уйғурларниң мәзкур қәбристанлиқтин давамлиқ йәрлик сетивелишиға чәк қойған икән.

Вәзийәт анализчилириниң қаришичә, хитай һөкүмити йиллардин буян уйғурларниң қәбристанлиқиға һәр хил чәклимиләрни қоюш, қәбриләрни йоқитиш қатарлиқ һәр хил усуллар арқилиқ уйғурларниң ана юртидики излирини өчүрүш мәқситигә йетишкә урунмақтикән.

Хитай даирилириниң уйғурларниң тарихтики мәшһур затлириниң мазарлири вә уйғурларниң ата-бовилириниң қәбристанлиқини мәҗбури көчүрүш ишлири бундин илгириму көп қетим йүз бәргән иди. Йеқинқи икки-үч йил ичидә хитай даирилири уйғур дияриниң җәнуп-шималидики уйғурларниң җамаәт қәбристанлиқлирини өзгәртип қуруш намида қәбрә тешидики айәт, ай-юлтуз қатарлиқ исламий бәлгиләрни мәҗбурий өчүргүзүш, қәбрә тешида пәқәт номур тахтилиринила қалдуруш, қәбриләрни қәвәтлик қилип өзгәртиш, һәтта давамлиқ мейит қоюлуватқан қәбристанлиқларни мәҗбурий йөткәп йоқитиш, бу җайларни хитайниң ширкәтлиригә өткүзүп берип, саяһәт вә истираһәт бағчилириға айландуруш қатарлиқ қурулушларни җиддий түрдә елип барған. Бу әһваллар чәтәлләрдики уйғурлар вә уйғур мәсилисигә қизиқидиған көзәткүчиләрниң җиддий диққитини қозғимақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт