Хитай һөкүмити рошән аббасниң иреландийәдики паалийәтлирини чәкләш мәқситигә йетәлмигән

Мюнхендин ихтиярий мухбиримиз әкрәм тәйярлиди
2023.12.09
kishilik-hoquq-xitapnamisi-elan-qilinghanliqining-75-yilliqini-xatirilesh-murasimida-1024 Уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас кишилик һоқуқ хитабнамиси елан қилинғанлиқиниң 75 йиллиқини хатириләш мурасимида сөзләватиду. 2023-Йили 6-декабир, дублин
RFA/Ekrem

Уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас ханимниң 4-декабир башланған иреландийәдики бир һәптилик паалийити 8-декабир ахирлашқан. У 5-декабир иреландийә ташқи ишлар министирлиқи хадимлири билән учришиш , иреландийә мәтбуатлириниң зиярәтлирини қобул қилиш, дублин университетида нутуқ сөзләш қатарлиқ паалийәтләрдә болғаниди. 6-Декабир у иреландийәдики “алдинқи сәп қоғдиғучилири ” намлиқ кишилик һоқуқ тәшкилати, “иреландийә кишилик һоқуқ вә баравәрлик комитети”, “иреландийә сода вә кишилик һоқуқ бирләшмиси”, “дублин шәһәрләр ара динлар мунбири” қатарлиқ һөкүмәт органлирида нутуқлар сөзләп, уйғур ирқий қирғинчилиқи тоғрисида әтраплиқ мәлуматлар бәргән.

Уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас иреландийәдики “алдинқи сәп қоғдиғучилири” намлиқ кишилик һоқуқ тәшкилатида чүшкән хатирә сүрәт. 2023-Йили 6-декабир, дублин
Уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас иреландийәдики “алдинқи сәп қоғдиғучилири” намлиқ кишилик һоқуқ тәшкилатида чүшкән хатирә сүрәт. 2023-Йили 6-декабир, дублин
RFA/Ekrem

 Рошән аббас ханимниң 7-декабирдики муһим паалийәтлиридин бири, кишилик һоқуқ хитабнамиси елан қилинғанлиқиниң 75 йиллиқини хатириләш мунасивити билән 7 дөләтниң дублиндики әлчиханилири бирлишип өткүзгән чоң паалийәт болған. Бу паалийәткә испанийә, биразилийә, кенийә, японийә, литва, украина вә американиң дублиндики әлчиханилири ортақ саһибханилиқ қилған. Паалийәткә көплигән дөләтләрниң әлчилири, явропа иттипақиниң бәзи рәһбәрлири вә парламент әзалириму қатнашқан.

 Мәзкур паалийәттә сөзгә тәклип қилинған рошән аббас ханим мундақ дегән: “хитай коммунистик партийәси нәччә он йиллардин буян уйғурлар үстидики зулумлирини давамлаштуруп кәлди. 2016-Йилиға кәлгәндә бу зулум тәрәққий қилип, ирқимиз, кимликимиз, мәдәнийитимиздики пәрқләр вә тәбиий байлиқлиримиз сәвәблик бизни йоқитиш нишаниға алди. Уларниң җинайәтлири һәқиқәтән көп, санап түгәткили болмайду. Бирқанчисини мисалға алсақ, кәң көләмдә қанунсиз тутқун қилиш, җаза лагерлириға қамап меңә ююш, қийин-қистаққа елиш, басқунчилиқ қилиш, еғир түрмә җазалириға дучар қилиш, омумйүзлүк назарәт қилиш, балиларни ата-анилиридин айрип ташлаш, тутқунларниң ички әзалирини сөкүп елип сетиш, җәсәт көйдүрүш қатарлиқлар бүгүнму давамлашмақта. Уйғур аяллириниң вуҗуди ирқий қирғинчилиқниң җәң мәйданиға айланди. Улар мәҗбурий туғмаслиққа, мәҗбурий бала чүшүрүшкә, хитай әрлири билән той қилишқа зорланди. Бир қисим уйғурлар олтурақлашқан районларда туғут нисбити 0 пирсәнткә чүшүп қалди”.

 Рошән аббас ханим бу нутуқида, хитай һакимийитиниң ғайәт зор миқдарда мәбләғ аҗритип ғәрб дунясиға қарита йолға қоюватқан сахта тәшвиқат уруши һәққидә тохталғандин сирт, өзиниң иреландийәгә кәлгәндин буянқи бәзи тәсиратлириниму баян қилип өткән. У өзиниң иреландийә ахбарат васитилириниң зияритини қобул қилишиға хитай әлчиханисиниң тосқунлуқ қилишқа урунғанлиқини вә хитай әлчиханисиниң уйғурларниң нөвәттики вәзийити һәққидә сахта учурларни тарқитип, униң сөзлирини ялғанға чиқиришқа тиришқанлиқини кечикип билгәнликини тилға алған.

Оңдин солға уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас билән түркийә баш әлчиси һакан олҗай, 2023-йили 6-декабир, дублин
Оңдин солға уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас билән түркийә баш әлчиси һакан олҗай, 2023-йили 6-декабир, дублин
RFA/Ekrem

 Дәрвәқә, рошән ханимниң дублиндики паалийәтлири унчә тинч өтмигән. Хитай әлчиханиси дәсләптә ахбарат саһәсини рошән аббасни зиярәт қилиштин тосуп қелишқа урунуп, уларға уйғурларға даир сахта реаллиқларни баян қилип хәт язған болса, арқидинла дублин университетида өткүзүлидиған “хитайниң уйғурларни бастуруши вә 10 йиллиқ қаттиқ зәрбә бериш һәрикитигә қарита дуняниң инкаси” намлиқ йиғинни әмәлдин қалдурушқа тиришқан, әмма мәқситигә йитәлмигән. “иреландийә вақти гезити” 6-декабир елан қилған “уйғур паалийәтчиси дублин университетидики куңзи институтини тақашни тәләп қилди” намлиқ хәвәргә асасланғанда, рошән ханимниң бу йәрдики паалийәтлири оңушлуқ давамлашқан вә иреландийәликләр арисида бәлгилик тәсир қозғиған.

 Бүгүн бу һәқтә иреландийә пайтәхти дублиндин зияритимизни қобул қилған рошән аббас ханим, хитай һөкүмитиниң бу оюнлиридин кечикип хәвәр тапқанлиқини, хитайниң дублин университетиға қаттиқ бесим ишлитип, бу паалийәтни әмәлдин қалдурушни тәләп қилғанлиқини әскәртти.

Оңдин солға уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас билән литваниң иреландийәдики баш әлчиси мариюс гудинас (мариҗус гудйнас), 2023-йили 6-декабир, дублин
Оңдин солға уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас билән литваниң иреландийәдики баш әлчиси мариюс гудинас (мариҗус гудйнас), 2023-йили 6-декабир, дублин
RFA/Ekrem

 7 Дөләтниң дублиндики әлчиханилири бирлишип өткүзгән кишилик һоқуқ хитабнамиси елан қилинғанлиқиниң 75 йиллиқини хатириләш мурасимиға қатнашқан литваниң иреландийәдики баш әлчиси мариюс гудинас әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилғанда, хитай, русийә, иран қатарлиқ мустәбит дөләтләрниң тәһдитлиригә қарши кишилик һоқуқ, демократийә вә әркинликни қоғдаш үчүн мәзмут туруш лазимлиқини тилға елип мундақ деди: “биз бүгүн кишилик һоқуқ хитабнамиси елан қилинғанлиқиниң 75 йиллиқини хатириләш мурасимиға қатнишиватимиз. Әркинлик, сөзләшкә әрзийдиған тема. Әмма биз демократийә дәвридә яшаватқан бу күнләрдә, дуняниң нурғунлиған җайлиридики диктатор һакимийәтләрниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири билән шуғуллиниватқанлиқиға даир хәвәрләрни, доклатларни көрүватимиз. Биз езиливатқан уйғурларни өз ичигә алған хитайда болсун яки дуняниң башқа җайлирида болсун, кишилик һәқ-һоқуқлири дәпсәндә қилиниватқан инсанларниң әркинликини қоғдаш үчүн қәтий күрәш қилишни давамлаштурушимиз лазим. Бүгүнки бу мурасимниң әһмийити дәл мушуниңда”.

Оңдин солға мисирниң баш әлчиси моһамәт сарват сәлим билән уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас. 2023-Йили 6-декабир, дублин
Оңдин солға мисирниң баш әлчиси моһамәт сарват сәлим билән уйғур һәрикити тәшкилатиниң рәиси рошән аббас. 2023-Йили 6-декабир, дублин
RFA/Ekrem

 Рошән аббас ханимниң бәргән мәлуматлириға асасланғанда, дуняниң һәрқайси җайлиридики кишилик һоқуқ үчүн алдинқи сәптә күрәш қилип, һаяти тәһдитләргә йолуқуватқан паалийәтчиләрни қоғдашни ғайә қилған “алдинқи сәп қоғдиғучилири ” намлиқ кишилик һоқуқ тәшкилати, адәм әткәсчиликигә қарши күрәш қиливатқан “иреландийә кишилик һоқуқ вә баравәрлик комитети”, иқтисадий мәнпәәт үчүн кишилик һоқуқни дәпсәндә қилишқа қарши туридиған “иреландийә сода вә кишилик һоқуқ бирләшмиси” һәмдә хиристиянлар вә мусулманларниң етиқад әркинликини қоғдашни ғайә қилған “дублин шәһәрләр ара динлар мунбири” қатарлиқ һөкүмәт органлири рошән аббас ханимниң алдимиздики айларда дублинға қайтидин бир келишни, уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқни техиму көп иреландийәликләргә билдүрүш үчүн, өзлириниң йәниму кәң паалийәт сорунлирини һазирлап беришни халайдиғанлиқлирини билдүрүшкән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.