Шиветсийәниң H&M кийим-кечәк ширкити хитай ширкәтлири билән түзгән сода келишимни бикар қилғанлиқини елан қилди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2020-09-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
H&M Кийим ширкитиң İистанбул мармара форумдики шөбә дукиниң көрүнүши. 2020-Йили 23-сентәбир, түркийә.
H&M Кийим ширкитиң İистанбул мармара форумдики шөбә дукиниң көрүнүши. 2020-Йили 23-сентәбир, түркийә.
RFA/Arslan

Шветсийәниң дуняға даңлиқ H&M кийим-кечәк ширкити, хитай даирилириниң уйғурларни мәҗбурий әмгәккә селиватқанлиқини әйиблиди вә пахта сетивелишни тохтатқанлиқини вә сода келишимләрни бикар қилғанлиқини елан қилди.

Euronews Хәвәр агентлиқиниң 18-сентәбир күнидики хәвиридә билдүрүшичә, хитайниң, уйғур дияридики уйғур қатарлиқ милләтләрни бастуруш вә мәҗбури әмгәккә селиши сәвәбидин H&M кийим ширкити хитайниң йип ишләп чиқириш ширкити Huafu Fashion билән түзгән тохтам вә сода келишимлирини бикар қилғанлиқини елан қилди.

H&M Кийим-кечәк ширкитиниң башлиқи  елан қилған баянатида, уйғур районидики һеч бир тоқумичилиқ ширкити билән келишим йоқлуқини билдүрди вә буниңдин кейин хитайниң әң чоң пахта ишләп чиқириш мәркизи болған уйғур дияридин пахта сетивалмайдиғанлиқини елан қилди.

Австралийә истратегийәлик сиясәт институтиниң май ейида елан қилған доклатида билдүрүшичә, хитайниң 2017-2019-йиллар арисида 80 миңдин артуқ уйғурни завут-фабрикиларда ишлитиш үчүн мәҗбури әвәткәнлики оттуриға чиққаниди. Австралийә истратегийәлик сиясәт институти доклатида, шиветсийәниң H&M кийим-кечәк ширкити  хитайниң рәңлик йип ишләп чиқириш ширкити - Huafu Fashion билән болған мунасивити сәвәбидин уйғурларни мәҗбурий ишқа селип уларниң әмгәк күчидин пайдилиниватқан ширкәтләрниң бири дәп көрситилгәниди. Доклатта йәнә уйғурларниң кишилик һоқуқлири дәпсәндә қилиниватқанлиқи вә зулумға учираватқанлиқи тәкитләнгән .

Бу хәвәр түркийә мәтбуатлиридә кәң тарқитилди вә бәзи телевизийә қаналлириму бу һәқтә хәвәр тарқитип түркийәниң уйғурлар мәсилисигә сүкүт қиливатқанлиқини тәнқид қилди.

TGRT Телевизийә қанили бу һәқтә программа тарқатти вә H&M кийим-кечәк ширкитиниң қарарини махиташ билән биргә түркийәни уйғурлар мәсилисигә сүкүт қилиш билән тәнқид қилди.

TGRT Телевизийә қанили хәвәр программисиниң риясәтчиси әкрәм ачикәл сөзини мундақ башлиди: «хитай тоғрисида сөз ечилди. Шуниң үчүн мән буниңға мунасивәтлик бир ишни оттуриға қойимән. Шәрқий түркистан ичимиздә қаниған бир яра, йәни уйғур түрклири һәқиқәтән қирғинчилиққа учраватиду, һеч ким унутмисун, биз әсли у йәрдин кәлдуқ, оттура асия вә түркистанни һеч ким унутмисун, хитайниң иқтисадий күчидинму яки у йәрдин көпләп мәһсулат импорт қилғанлиқи сәвәбидинму таң бир түрлүк позитсийә билдүрәлмәйватимиз. Сүкүт қиливатимиз, вәтәнпәрвәрлик вә милләтпәрвәрлик җәһәттә биз сөзлишимиз керәкти бирақ аваз шветсийәдин кәлди».

TGRT Телевизийә қанили риясәтчиси әкрәм ачикәл, H&M кийим-ширкитини бу қарари билән дуняға үлгә болғанликини тәкитлиди вә найик вә адидас қатарлиқ дуняға мәшһур маркиларниңму охшаш шәкилдә хитай билән болған сода келишмлирини бикар қилиш нөвити кәлгәнликини ипадилиди.

Әкрәм ачикәл программида «биз бу һәқтә немә иш қиливатимиз?» дәп соал қойди вә тәнә арилаш ипадиси билән «биз бәлки пулға бәкрәк һерисмән боп кәткән охшаймиз вә яки хитайдин көпләп импорт қиливатқан мәһсулатлар сәвәбидин авазимиз чиқмайватиду», деди.

Биз бу һәқтә көз-қарашлирини елиш үчүн шветсийә уйғур маарип уюшмисиниң баянатчиси ниҗат турғун әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

Ниҗат турғун әпәнди H&M кийим-ширкитиниң хитай билән болған сода келишимлирини бикар қилғанлиқ қарариниң яхши бесилған бир қәдәм икәнликини билдүрди.

Ниҗат турғун әпәнди, H&M кийим-ширкитиниң дөләт һалқиған хәлқаралиқ чоң бир ширкәт икәнликини вә бу ширкәтниң башлиқи дунядики 10 чоң байниң бири һесаблинидиғанлиқини, шуниң үчүн бу ширкәтниң алған қарараи хәлқарада чоң тәсир көрситиду дәп қарайдиғанлиқини билдүрди.

Австралийә истратегийәлик сиясәт институтиниң май ейида уйғурлар тоғрисидики елан қилған доклатида 81 хәлқаралиқ ширкәтниң хитай билән сода келишим түзүп содилишиватқанлиқи вә бу ширкәтләрниң уйғурларни мәҗбурий ишқа селип уларниң әмгәк күчидин пайдилиниватқан хитай ширкәтлири билән сода келишими түзүп хитайниң пахта вә башқа мәһсулатлирини еливатқанлиқини елан қилғаниди.

Ниҗат турғун әпәнди, H&M кийим-ширкитиниң хитай билән болған сода келишимини бикар қилған тунҗи ширкәт әмәсликини вә ахирқисиму болмайдиғанлиқини, буниңдин илгириму бир қанчә ширкәтниң сода келишимни бикар қилғанлиқини билдүрди вә австралийә истратегийәлик сиясәт институтиниң уйғурлар тоғрисидики елан қилған доклатида тилға елинған 81 хәлқаралиқ ширкәтниң хитай даирилириниң уйғурларға зулум қиливатқанлиқи вә уларни мәҗбури ишқа селиватқанлиқидин  ибарәт қилмишлири тоғрисида тәкшүрүш елип беришқа башлиғанлиқини, тәкшүрүш нәтиҗисидә  бу  қилмишлар испатлинип оттуриға чиқса  мәзкур 81 ширкәтниңму бир-бирләп хитай билән болған сода келишмлирини бикар қилиш еһтимали барлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт