Хитай тәшвиқати үчүн тепирлаватқан бәзи чәт әллик мухбирлар наразилиққа учримақта

Вашингтондин мухбиримиз шадийә тәйярлиди
2024.04.05
Fernando-Munoz-Bernal CGTN Телевизийә қанилиниң даимлиқ мухбири фернандо муноз бернал (Fernando Munoz Bernal) зиярәтни қобул қилип сөзләватқан көрүнүш.
X/@AndyBxxx/Screenshot

Йеқиндин буян хитайниң кәтминини чепиватқан хитайниң актип тор тәшвиқатчиси мухбир фернандо муноз бернал(Fernando Munoz Bernal) ниң иҗтимаий таратқулардики хитай тәшвиқатини яқлайдиған урунушлири йәниму әвҗигә чиқмақта. Вәһаләнки, буниң мисали сүпитидә чәт әллик мутәхәссисләрниң униңға рәддийә бәргән инкаслириға қарита X суписида йоллиған “бу йәрдә ирқий қирғинчилиқ йоқ, шуңа әгәр бу пакитсиз әйибләшләрни сотқа тапшуруш тоғра кәлсә, һәқиқәт болмиғанлиқтин сот тәрипидин рәт қилиниду.” дегән билҗирлашлиридур.

Әслидә хитайниң дөләт игидарчилиқидики чәт әлгә қаритилған тәшвиқат васитиси болған CGTN телевизийә қанилиниң даимлиқ мухбири фернандониң, өткән айда X суписида һәмбәһирлигән “шинҗаңға саяһәткә бармаң!” намлиқ мавзудики “ирқий қирғинчилиқ саяһити” дәп хәштәг қоюлған видийосиға қарши уйғур вәзийитини йеқиндин көзитип келиватқан рос-хулман технологийә институтиниң дотсенти тимусий грос инкас қайтурғаниди. Дәрвәқә, тимусий гросниң “у бу йәрдә, уйғурларниң кавап йейиши вә уссул ойнишидин башқа һечнәрсини көрмигән.” дәп кинайә қилған сөзлири X суписида өзини “ChinaTeacher1” дәп атиған колумбийәлик блогер фернандоға хитайниң думбиқини чалидиған йәнә бир пурсәт яритип бәргән. У бу қетим, 3 минуттин артуқ ишләнгән мәхсус видийони һәмбәһирләп, уйғур елидә һечқандақ ирқий қирғинчилиқ, мәҗбурий әмгәк вә уйғур тилини чәкләш қилмишлириниң болмиғанлиқини ейтқан. Шуниң билән биргә йәнә, өзиниң пикригә рәддийә бәргүчиләрниң пакитсиз әйиблигәнликини вә уларниң өзини сотқа сунсиму, сот тәрипидин сотчиниң вақтини исрап қилидиған әмәлийәтни чиқиш қилмиған әйибләшләр дәп қарилип, һәргизму писәнткә елинмайдиғанлиқи һәққидә давраң салған.

Тимусий грос бу һәқтә X суписида, “бу бәкму күлкилик, пәқәт бир қетимла қаршилиқ билдүргән бу һесабат, төһмәт қилиш дәваси билән мени тәһдиткә учратти.” дәп инкас қайтурған. Тимусий грос радийомизниң мәхсус зияритини қобул қилип, уйғур ирқий қирғинчилиқини пүтүнләй инкар қилип, хитайниң тәшвиқатиға һәмнәпәс болуватқанлар һәққидә мунуларни деди:

“қандақла болуштин қәтий нәзәр, әндий (Andy) вә фернандо мунозға охшаш кишиләрниң хитайниң бу хилдики саяһәт тәшвиқатлирини наһайити авазлиқ қоллиши әлвәттә һәйран қаларлиқ иш әмәс. Наһайити ениқки, улар бу хил йол билән хәлқара җәмийәттә уйғур ирқий қирғинчилиқиға болған гуманни ашурушқа урунуватиду. Вәһаләнки шундақ ейтишқа болидуки, уйғур елидики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики һәргизму инкар қилғили болмайдиған һәқиқәттур. Әҗәблинәрлик туюлмайдиған йәнә бир тәрипи шуки, улар мушу хилдики ишларнила қилишқа чамиси йетиду. Йәни, улар пәқәтла хитай компартийәсиниң сиясийитигә бой сунушнила билиду. Чүнки улар, хитай компартийәсиниң биваситә контроллуқидики аммиви тәшвиқат қоралидур.”

У йәнә йеқиндин бери хитайниң думбиқини челиватқан бу хилдики тәшвиқат вә тор тәшвиқатчиларға қандақ позитсийәдә болуш тоғрулуқ өз қаришини ипадиләп мундақ деди:

“әлвәттә, кишиләр уларниң язма-изаһатини оқуйду, шундақла униңға қарита үмидсизлиниш, бизар болуш, һәтта мәлум дәриҗидики аччиқлиниш туйғусини пәйда қилиду. Һәтта мәлум, һазир ‛шинхуа агентлиқи‚ яки ‛хитай күндилик гезити‚ дәк ахбарат васитилиридики мақалиләрдиму уйғур елидикиләрниң бәхтияр-баяшат вә хушал яшаватқанлиқи йезиливатиду. Һалбуки, буларни бир тәрәп қилишниң әң яхши усули йәни башқичә қилип ейтқанда, уларниң язмилирини оқуш керәк. Әмма, униңға көз йүгүртүп қоюшла купайә. Чүнки уларға әстайидиллиқ билән муамилә қилинмаслиқи керәк.”

Бу һәқтики сөһбитимизгә дахил болған америкадики хитай анализчи ху пең әпәнди радийомиз зияритини қобул қилип пикир баян қилди. Униң билдүрүшичә, йеқинқи йиллардин буян хитай компартийәсиниң зор мәбләғ аҗритиши билән хитайниң дөләт ичи вә чәтәлләрдә уйғур ирқий қирғинчилиқини инкар қилидиған чәтәллик ахбарат таратқучилар вә шуниңдәк ахбарат таратқу васитилири барғансери көпийиватқан икән. Ху пең әпәнди инкасида, хитайниң күчлүк арқа терикигә тайинип уларниң тәшвиқатиға һәмнәпәс болуватқан чәтәлдики тор тәшвиқатлириға қарита наһайити сәгәк болуш керәкликини әскәртип мундақ деди:

“ғәрб дөләтлиридә кишиләр адәттә пикир баян қилиш җәһәттә чәклимигә учримайду. Шу сәвәбтин хитай буниңдин пайдилинип, өзиниң тәшвиқатини күчәйтиватиду. Хитай даирилири интернет вә иҗтимаий алақә васитилиридики түрлүк йоллар билән нурғун тордашларни җәлп қилип, ‛шинҗаң һәққидә яхши һекайиләрни йезиш‚ қа урунуватиду. Һалбуки, нөвәттә уларниң һәр йәрдә һәр хил усул билән тарқитиватқан хитай тәшвиқат учурлирини һәммә киши раст-ялған дәп айрип, униң келиш мәнбәси вә сәвәбини ениқлап йүрмәйду. Шуңа, биз чәтәлләрдә яшаватқан кишиләр бу мәсилигә җиддий қарап, хитайниң мустәмликә сияситигә қарши наразилиқимизни билдүрүшимиз, һәқиқәтни ашкарилишимиз зөрүр. Мениңчә биз тәрҗимә сепимизни күчәйтип, хитайниң қәбиһ қилмишлирини ашкарилайдиған вә испатлайдиған доклат-мақалиләрниң һәммисини инглиз тилиға тәрҗимә қилип, техиму көп ғәрб оқурмәнләргә тарқитишқа күч чиқиришимиз керәк. Биз һәқиқәтниң авазини сиртқи дуняға қанчә көп аңлатқандила, андин хитай компартийәсиниң ялғанчилиқи вә тәшвиқат суйиқәстлирини битчит қилалаймиз.”

Ху пең әпәнди сөзидә йәнә, өткән һәптә хитайниң канададики баш әлчисиниңму канададики бир йәрлик гезиттә “гүзәл шинҗаң яхши җай” сәрләвһилик мақалә елан қилғанлиқи һәққидә тохтилип өтти. Униң қаришичә, бу кәмдин-кәм учрайдиған һадисә болуп, хитай бу васитиләр арқилиқ өзиниң сахтилиқлирини устилиқ билән йәниму кеңәйтиватқанлиқидин дерәк беридикән.

Хитайниң актип тор тәшвиқатчиси фернандониң X суписида тарқатқан видийосиниң ахирқи көрүнүшидә, бу видийони ишләшкә қатнашқучиларниң тизимлики көрситилгән. Дәрвәқә, уйғур ирқий қирғинчилиқини инкар қилидиған вә униңға рәддийә бәргүчиләргә қарши пакитсиз төһмәт дәп тәйярланған бу мәхсус видийолуқ пирограмминиң филим ишлигүчисидин тартип, мухбир, син кириштүргүчи һәтта хәт киргүзгүчиләрниң һәммиси шүбһисизки, хитайлардин тәшкил тапқаникән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.