Uyghur yash ressamlarning “Öy” témisidiki resimliride julalan'ghan “Uyghurluq rohi”

Washin'gtondin muxbirimiz nur'iman teyyarlidi
2024.01.30
yash-ressam-tagh-menzirisi-1-lik

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside birinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-tagh-menzirisi-2-lik

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside ikkinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-tagh-menzirisi-3-lik

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside üchinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-tagh-menzirisi-1

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-uyghur-yigit-qiz

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-tupraqqa-sighmighan-armanlar

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-oydiki-yemeklik

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-oydiki-bir-kun

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-mening-oyum

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-mening-ziminim

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-ana-weten

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-ana-yurttiki-oy

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-uyghur-ayal

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

yash-ressam-tagh-menzirisi-2

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim. 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

0-QeshqerdeBahar

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim.(Qeshqerde bahar). 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

00-erkinlik-erkinyashash

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim(erkinlik we erkin yashash). 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

000-bir-tughqan

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqisige qatnashturulghan resim.(Bir tughqan). 2024-Yili yanwar. Instagram/uyghurcollective

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi 2019-yilidin bashlap, her yilining axirida resim sizish musabiqisi ötküzüp kéliwatqan bolup, 2023-yilliq resim sizish musabiqisi yéqinda axirlashqan.

Melum bolushiche, mezkur musabiqe 2023-yili 19-noyabir élan qélin'ghan bolup, musabiqige eser yollash 25-dékabir axirlashqan. Mezkur resim musabiqisining bash témisi “Öy” dep békitilgen bolup, musabiqige dunyaning her qaysi jayliridin Uyghurlargha munasiwetlik jem'iy 30 parchigha yéqin eser yollan'ghan. Eser qobul qilish axirlashqandin kéyin, eserler “Uyghur kolléktipi” ning ijtima'iy taratqulirida körürmenler bilen yüz körüshtürülgen, emma bélet tashlash resmy halda bu yil 13-yanwardin 15-yanwarghiche élip bérilghan. Musabiqige qatnashturulghan eserler körürmenlerning torda bélet tashlishi we bahalighuchilar estayidil qarap chiqishi bilen üch eserning mukapatqa érishkenliki, bu yil 17-yanwar élan qilin'ghan.

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside birinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside birinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
Instagram/uyghurcollective

Élan qilin'ghan melumatlarda bildürülüshiche, türkiyelik 17 yashliq qiz kübra sewinch sizghan “Bir tughqan” namliq eser birinchilikke, amérikaliq 16 yashliq Uyghur qiz adine sabir sizghan “Erkinlik we erkin yashash” namliq eser ikkinchilikke, amérikaliq joy bostwék (Joy Bostwick) xanim sizghan “Qeshqerde bahar” namliq eser üchinchilikke érishken.

Mezkur musabiqige bashtin-axir yétekchilik qilghan we bahalighuchi bolghan ressam malik orda turdush ependi yuqirida tilgha élin'ghan üch eserge mundaq baha bergen: “‛bir tughqan‚ namliq eser nepis sizilghan. Resimde güller, kiyimler we ana-bala obrazimu nahayiti yaxshi ipadilen'gen. ‛erkinlik we erkin yashash‚ namliq eserde ikki jay jipsilashturulup, bizge baghlinishning menisi körsitip bérilgen. Bolupmu dérize sirtidiki erkinlik ilahi bilen öy ichidiki küchlük Uyghurche puraq, bizni oylanduridu. ‛qeshqerdiki bahar‚ namliq eserdiki illiq rengler bizni öyge qaytish sepirige yétekleydu. Bu musabiqining bash témisida éytilghandek öyni, yurtni, yeni biz chong bolghan jayni eslitidu.”

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside ikkinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside ikkinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
Instagram/uyghurcollective

Mezkur musabiqide türkiyelik kübra sewinch chédir öyning aldida balisini quchaqlap turghan etlessiman kimxab ton kiygen bir anining resimini musabiqige qatnashturghan. Uning éytishiche, u bu resimde türk dunyasigha a'it simwollardin paydilan'ghan. U mezkur musabiqe heqqidiki hés-tuyghulirini biz bilen ortaqlashti: “Men dadam seweblik Uyghurlar bilen tonushtum, sherqiy türkistanni tonudum. 2019-Yili dadam bir namayishqa barghanidi, öyge sherqiy türkistanning ay-yultuzluq kök bayriqini élip keptu. Shuningdin buyan öyimizde kök bayraq ésiqliq turmaqta. U kök bayraqni körgenséri mende ashu yiraqlardiki qérindashlirimiz üchün bir ish qilish istiki oyghandi. Türk dunyasigha a'it inistégram betlirige diqqet qilattim. Mushu bettiki resim musabiqisi diqqitimni tartti. Bu musabiqe Uyghurlargha, sherqiy türkistan'gha munasiwetlik bolghanliqidin, men üchün bek menilik tuyuldi. Uyghurlargha qilin'ghan zulum manga qilin'ghan bilen oxshash idi. Bir türk bolush süpitim bilen Uyghurlarning atiliri méningmu atam idi. Hazirghiche sizghan barliq resimlirimde bir mene bar. Men üchün tolimu menilik bolghan Uyghurlar témisida resim sizghanliqimdin bek memnun boldum.”

“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside üchinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
“Uyghur kolléktipi” (Uyghur Collective) nami bilen tonulghan Uyghur yashlar guruppisi uyushturghan resim sizish musabiqiside üchinchilikke érishken resim. 2024-Yili yanwar.
Instagram/uyghurcollective

Mezkur musabiqide “Erkinlik we erkin yashash” namliq esiri bilen ikkinchilikke érishken adine sabir özining esiri heqqide toxtilip mundaq dédi: “Men bu resim arqiliq özümning erkin dölitimge we Uyghur millitimning medeniyitige bolghan söygümni ipadilimekchi boldum.”

Mezkur musabiqide netijige érishken yuqiriqi eserlerdin bashqa kanadaliq 22 yashliq Uyghur qiz medine chira sizghan Uyghur qiz-yigitlerning töt parche resimi nahayiti qizghin alqishqa érishken. Medine bu heqte radiyomizgha söz qilip, özining bu eserliride Uyghurlarning bay we parlaq medeniyitini ipadiligenlikini bildürdi.

Qazaqistanliq Uyghur ressam gülnaz tursun xanim mezkur musabiqe heqqide radiyomizning ziyaritini qobul qilip, bu eserlerge nahayiti yuqiri baha berdi. U yashlardiki “Uyghurluq” tin pexirlinish héssiyatini özlirining ijadiyetliride eks ettürgenlikidin söyün'genlikini bildürdi.

Musabiqige qatnashturulghan eserler arisidiki türkiyede yashaydighan 17 yashliq medine eziz sizghan “Tupraqqa sighmighan armanlar” namliq eser sizilish usuli we eserning chüshendürülüshide yézilghan “Köchüp ketsengmu ger Uyghurum élip tiningni tupraq baghrigha, qalur ebed sendiki roh Uyghurning kochisida bolup zinnet bibaha” dégen misralar kishilerni chongqur oygha salghan.

U özining bu esiri heqqide toxtilip mundaq dédi: “Men bu resim arqiliq bu tupraqlarning menggü Uyghurlargha tewe ikenlikini, héchqandaq bir küchning bu heqiqetni özgertelmeydighanliqini ipadilep bermekchi boldum.”

“Uyghur kolléktipi” ning qurghuchisi munewwer abdulla mezkur musabiqe heqqide toxtilip mundaq dédi: “Méningche, muhajirettiki Uyghurlargha, bolupmu güzel-sen'et bilen shughullinidighanlargha yéterlik sehne yoq iken. Ottura sherq, afriqa heqqide nurghun sehniler bar bolsimu, emma ottura asiya, bolupmu Uyghurlargha munasiwetlik güzel-sen'et sehniliri yoq déyerlik iken. Shunga biz 2019-yili mushundaq bir musabiqini bashliduq. Bu musabiqige Uyghurlar we Uyghurlarning mesilisige, tarixigha we sen'itige qiziqidighanlar ‛Uyghurluq‚ni ipadileydighan eserlerni yollaydu.”

Gérmaniyediki Uyghur ressam merwayit hapiz xanim mezkur resim musabiqisi heqqide toxtilip, balilarni mushundaq weten söygüsi bilen yétishtürgen ata-anilarning rolining nahayiti muhimliqini tekitlidi. U yene balilardiki wetinige bolghan sighinishini ipadileydighan mushundaq sehnilerni yaratqan Uyghur jama'itidin söyün'genlikini bildürdi.

Munewwer abdullaning bildürüshiche, “Uyghur kolléktipi” 2019-yili qurulghan bolup, instégram, feysbuk, X qatarliq ijtima'iy taratqularda Uyghurlargha munasiwetlik melumatlarni in'gilizche hembehirlesh arqiliq chet elliklerge Uyghurlarni tonushturidiken. U yene kéyinki qétimliq musabiqining téximu teshkillik shekilde bu yilning axirida ularning ijtima'iy taratqulirida élan qilinidighanliqini, serxil eserler arqiliq muhajirettiki Uyghurlarning hayatini béyitishni dawamlashturidighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.