Hội nghị Trung ương 6 - Cải tổ giáo dục

Tiếp tục loạt bài Hội nghị Trung ương 6, bàn về cải tổ giáo dục, Mặc Lâm lấy ý kiến từ các vị giáo sư đang giảng dạy trong nước đóng góp cũng như gợi ý những điều cần thiết cho việc làm khó khăn mà Hội nghị đang bàn thảo.
Mặc Lâm, biên tập viên RFA
2012-10-03
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Các em học sinh tiểu học Hà Nội trong ngày khai trường 05/9/2012
Các em học sinh tiểu học Hà Nội trong ngày khai trường 05/9/2012
AFP photo

Đang lạc hướng

Trước tiên Giáo Sư Văn Như Cương, hiệu trưởng trường Trung học Lương Thế Vinh, cho biết ý kiến của ông trong cuộc cải tiến giáo dục lần này:

"Ý kiến của tôi, vấn đề quan trọng nhất của đổi mới giáo dục lần này là xác định rõ 3 câu hỏi : học để làm gì, học cái gì, và học như thế nào.

Nền giáo dục của chúng ta đang lạc hướng ở chỗ hiện nay ở Việt Nam là học để đi thi, để có bằng. Không phải học để hiểu, để làm việc tốt hơn. Vì thế người ta chỉ chú trọng bằng cấp chứ không chú trọng năng lực thực sự để làm việc. Đấy là điểm thứ nhất.

Vì học để làm gì sai lệch như thế cho nên học cái gì cũng là một vấn đề lớn. Hiện nay chương trình học quá nhiều những điều vô bổ không cần thiết cho những học sinh khu vực phổ thông. Học những cái cao siêu, những lý thuyết không đi đôi với thực hành, học những cái mà ta gọi là “hàn lâm” đấy.

Rồi cuối cùng học như thế nào thì cũng vì học để đi thi cho nên cách học là học lệnh, học tủ, học nhồi nhét, học thêm, học nếm, học một cách máy móc, thụ động. Như thế cần phải giải quyết để xây dựng nên những xã hội học tập mà trong đó mọi người khi nào cũng luôn luôn học tập nhưng không phải để kiếm mảnh bằng để thăng quan tiến chức, mà học tập là để làm việc tốt hơn. Nền giáo dục phải chuyển hướng theo cách đó, chứ không phải là học để lấy bằng, học để đi thi.

Đó là ý kiến của tôi trong tình hình giáo dục hiện nay nó đang đi chệch hướng và cần phải uốn nắn như thế nào."

Nhiều điều không ổn

Giáo dục phản ảnh đạo đức xã hội vì vậy khi nhìn sinh hoạt xã hội hiện nay người dân cảm thấy bất an vì quá nhiều tiêu cực xảy ra trong đời sống của họ. Giáo sư Hà Văn Thịnh hiện giảng dạy môn lịch sử tại Đại Học Huế cho biết:

"Nói chung, nếu không thay đổi thì tình hình sẽ bi đát lắm, cực kỳ bi đát. Ở đây, theo tôi, một là triết lý giáo dục sai, họ chỉ dạy những con người để đi thi, để vượt qua bằng cấp, rồi lấy bằng quốc tế, rồi thi tốt nghiệp, thi đại học, chứ không phải con người của cuộc đời. Không dạy trí năng, không dạy phẩm chất làm người, không dạy cách thích nghi cuộc sống.

Hai nữa, rất nhiều điều không ổn trong nền giáo dục này, chẳng hạn sự dối trá. Tôi ví dụ: lịch sử được biên soạn theo chính trị hóa nhưng sự thật đó là dối trá. Mà lịch sử đã dối trá thì tất cả những điều khác học sinh cũng dễ dối trá thôi. Làm sao học sinh tin được khi mà lịch sử không đúng, khi nào cũng thắng, khi nào cũng thành công, chẳng bao giờ thất bại chẳng bao giờ sai lầm. Điều đó sinh viên học sinh  không chấp nhận được.

Thứ ba nữa là người ta biến học sinh, thầy giáo, cô giáo thành những cái máy. Học sinh không dám phản biện, không dám nêu ra những gì bất đồng ý kiến với thầy, với cô mà phải theo sách giáo khoa. Bởi vì cứ nêu ra bất kỳ bất đồng nào cũng bị cho là “tư tưởng lệch lạc” mà nặng hơn một chút thì là “phản động”. Vì vậy mà không ai dám nói gì hết, không dám phản kháng gì cả. Một nền giáo dục mà không dám phản kháng thì chỉ có chết hay sao?

Theo cách nghĩ của tôi về giáo dục là phải cho sinh viên nghi ngờ, cho học sinh – sinh viên nghi ngờ trước khi nó công nhận điều thầy giáo hay điều mà sách giáo khoa nói."

Thiếu phương tiện giảng dạy

Về mục tiêu đào tạo và phát triển công nghệ cũng được Tổng bí thư nhắc tới nhưng thực tế cho thấy Việt Nam không có những kế hoạch nghiên cứu theo yêu cầu chung của thế giới, đặc biệt là từ các trường đại học cũng như các viện khoa học khắp nước. GSTS-KH Nguyễn Thế Hùng, giảng dạy tại Đại học Bách khoa Đà Nẵng cho biết:

"Đào tạo khoa học công nghệ thì ở Việt Nam tôi dạy mấy chục năm nay mà chỉ đào tạo một loại kỹ sư, mà bây giờ kỹ sư muốn đáp ứng nghiên cứu thì không đáp ứng được. Ví dụ như tôi dạy bên ngành xây dựng là để đáp ứng vấn đề thiết kế thi công móng thì kỹ sư cũng không đáp ứng được.

Đó là nói các trường công lập, các trường tương đối lớn, chẳng hạn như bên khối kỹ thuật ở các trường Dại Học Bách Khoa Đà Nẵng, rồi Đại Học Bách Khoa Hà Nội, Đại Học Bách Khoa TP.HCM. Còn các trường đại học tư mà một số trường tôi biết thì do đầu vào kém quá, họ dạy những ngành kỹ thuật mà thiếu các phương tiện vật chất. Thầy cũng rất là thiếu và phải thỉnh giảng từ các trường công tới dạy. Phòng thí nghiệm cũng không có, cho nên cuối cùng chất lượng cũng không có. Như vậy bối cảnh hiện nay trong vấn đề đào tạo không thể nào cạnh tranh được."

Phải đổi mới toàn diện

Giáo Sư Chu Hảo, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ, cho biết ý kiến của ông về phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng xác định là lúc này phải đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo. GS Chu Hảo nhận xét về quyết tâm này như sau:

"Nếu nhận thức rằng nền giáo dục của Việt Nam đã bước vào khủng hoảng từ hơn mười năm nay, và càng ngày càng trầm trọng hơn thì thực sự phải tiến hành một cuộc cải cách triệt để chứ không phải chỉ là đổi mới. Tôi nghĩ là để làm một cuộc cải cách thì hết sức khó khăn. Việt Nam đã có 3 cuộc cải cách giáo dục từ xưa tới nay nhưng cuộc cải cách cuối cùng tức cuộc cải cách thứ ba đến nay vẫn chưa có một tổng kết nào để xem xem cuộc cải cách ấy nó thực hiện được đến đâu, nó còn vấp những cái gì. Tiếc thay bên ngành giáo dục chưa làm được việc đó. Việc nền giáo dục cứ càng ngày càng xuống cấp ở nhiều khía cạnh khác nhau thì ai cũng thấy, xã hội nhận thấy rất rõ.

Tuy nhiên có những người trong chính quyền phụ trách trực tiếp ngành giáo dục thì cố tình né tránh sự cải cách. Bởi vì nếu chấp nhận cải cách có nghĩa là phải thừa nhận rằng giáo dục có khủng hoảng.

Để tiến hành được những cải cách thì việc trước hết phải làm, và khó làm chứ không phải dễ, là phải đánh giá được một cách đồng thuận xem thực chất nền giáo dục Việt Nam yếu kém ở chỗ nào. Muốn làm như thế thì theo ý kiến chúng tôi đề nghị là phải có một cuộc tổng điều tra về giáo dục để cho những số liệu đấy được đánh giá một cách hết sức khách quan, chính xác, phân tích một cách rất là kỹ lưỡng thì lúc bấy giờ mới có thể xác định rất rõ nền giáo dục đó bất cập nhất ở khâu nào và cần phải làm cái gì trước cái gì sau.

Phải sau khi có một được một đồng thuận trong việc đánh giá cái đã, chứ bây giờ chưa đồng thuận. Ý kiến của xã hội dân sự, của các nhà khoa học và của các nhân sĩ thì nói một đàng nhưng mà những ý kiến chính thống thì nói một nẻo khác. Thành ra khó khăn nhất chính là ở chỗ đánh giá cho thật khách quan. Sau khi có đánh giá rồi mới thành lập một ủy ban cái cách giáo dục quốc gia và giao cho cái ủy ban đó cái nhiệm vụ soạn thảo đề án cải cách."

Theo dòng thời sự:

Ý kiến (2)
Share

Vo danh

Cách đây mấy năm, tôi có nghe câu nói của một người: "Nếu ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có hiểu biết thì tự cắn lưỡi mà chết". Khi nghe câu nói đó tôi thấy sững sờ nhưng nay nếu ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chưa biết thì đã có Quanlambao và Nhân dân chỉ cho ông biết là phải nộp lại tài sản cho Tổ quốc rồi sau đó tự tìm một con đường để tạ lỗi với Nhân dân.

07/10/2012 08:01

Anamít

nơi gửi Anam

Cải tổ giáo dục? chuyện đùa! Vì sao? vì đảng chỉ muốn ngươì dân như thế thôi mà. Cho rằng đảng không biết, ngu dốt trong giáo dục là sai. Phải cần hiểu là đảng chỉ muốn công dân Việt Nam có trình độ văn hóa theo ý đãng mà thôi, ngu càng tốt. Chứ nếu dạy cho chúng khôn lên thì làm sao mà cai trị chúng được? không lẽ cho công an đi bắt giam hết những ai cầm bút sao? Cho nên cách tốt nhất là chỉ để cho chúng say mê với sex, game và nhậu nhẹt là xong chuyện.

04/10/2012 12:18

Xem toàn trang