Ước mơ thành hiện thực
Mô hình tủ sách làng quê dựa trên việc thiết lập các tủ sách cho những dòng họ sinh sống ở miền đồng bằng và trung du phía Bắc- Trung Bộ.
Người đề xướng, anh Nguyễn Quang Thạch, một thanh niên ngoài 30, sinh trưởng tại xã Sơn Lệ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, nói về ý tưởng này:
"Tôi ôm ấp ý tưởng này từ năm 1997, mong muốn nông thôn có sách đọc để nâng cao nhận thức của người dân nói chung. Vì hoàn cảnh kinh tế, đến năm 2007 tôi mới bắt đầu bỏ tiền túi kích hoạt mô hình này, dựa trên văn hoá dòng họ để thực hiện tủ sách, chứ không phải tủ sách để phục vụ văn hoá dòng họ."
“
Tôi ôm ấp ý tưởng này từ năm 1997, mong muốn nông thôn có sách đọc để nâng cao nhận thức của người dân nói chung. Vì hoàn cảnh kinh tế, đến năm 2007 tôi mới bắt đầu bỏ tiền túi kích hoạt mô hình này
Anh Nguyễn Quang Thạch
Từ năm 2007 đến nay, anh Thạch đã xây dựng được 16 tủ sách cho 16 dòng họ ở rải rác 6 tỉnh khác nhau, phục vụ cộng đồng hoàn toàn miễn phí ở những xóm làng nông thôn xa xôi.
Trung bình mỗi tủ thu thập được trên trăm đầu sách, với nội dung phong phú, đa dạng, từ các loại sách văn học, lịch sử, địa lý, y học thường thức, sách về kỹ thuật chăn nuôi trồng trọt cho nông dân, đến sách tham khảo cho thanh thiếu niên, truyện tranh cho các em thiếu nhi, cùng các loại sách tổng hợp khác. Trong số này, có nhiều sách do chính anh Thạch tự bỏ tiền túi ra mua, có số do anh đi quyên góp từ các cá nhân, tổ chức; cũng có nơi tự nguyện ủng hộ sách và tiền cho tủ sách làng quê.
Hiệu quả cụ thể
Hiệu quả cụ thể từ những tủ sách làng quê đến nay ra sao? Anh Thạch không dấu được nỗi vui mừng:
"Thứ nhất đã có 5 dòng họ tự bỏ tiền ra đóng tủ sách. Thứ hai, có một số tủ tôi cho sách thì bây giờ họ đã góp thêm tiền để mua sách, con cháu trong họ cũng gửi sách về làm đầy tủ sách thêm. Đó là hai dấu hiệu đáng mừng."
Chúng tôi cũng có dịp hỏi thăm chính những độc giả được hưởng phúc lợi từ các tủ sách làng quê do anh Thạch khởi xướng.
Sách làng quê do ông Thạch phổ biến rất hay. Tôi thường đến đó mượn sách, rất nhiều sách giá trị. Có tủ sách này, bà con nông dân, những người cán bộ hưu trí như tôi có chỗ tìm đọc những sách về khoa học kỹ thuật, sách báo của người cao tuổi
Ông Nguyễn Khắc Lanh
Ông Nguyễn Khắc Lanh, cán bộ hưu trí ở xã Sơn Hoà, huyện miền núi Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, nơi đa số nông dân sinh sống bằng nghề trồng lúa, lạc, đậu, và chăn nuôi gia súc như dê, bò, hươu, cho biết cảm nghĩ của mình:
'Tủ sách làng quê do ông Thạch phổ biến rất hay. Tôi thường đến đó mượn sách, rất nhiều sách giá trị. Bà con mượn sách về nhà đọc chứ không có phòng đọc tại chỗ. Có tủ sách này, bà con nông dân, những người cán bộ hưu trí như tôi có chỗ tìm đọc những sách về khoa học kỹ thuật, sách báo của người cao tuổi. Các em học sinh mượn được sách tham khảo. Cho nên bây giờ có được tủ sách này, người ta ham mê đọc. Tôi rất ủng hộ và mong muốn ông Thạch sẽ giúp đỡ phát triển hơn nữa các tủ sách ở làng quê nông thôn phát triển.'
Một độc giả 15 tuổi ở huyện vùng cao thuộc tỉnh Thái Bình nói về tủ sách ngay tại địa phương em:
'Cháu là Nguyễn thị Nga. Tủ sách này cũng rất đông độc giả, gồm cả trẻ con, thanh niên, và các cụ nữa ạ. Ở đây có trên 100 đầu sách, với nội dung rất tốt từ truyện thiếu nhi, sách chính trị, sách về các môn học như toán, Anh văn, và nhiều sách văn học.
Trước khi có tủ sách, mọi người vì làm việc suốt ngày nên hầu như cũng không đọc sách. Từ khi có tủ sách, mọi người hào hứng hơn, thích đọc hơn, tinh thần thoải mái hơn. Em thấy mình học đựơc thêm rất nhiều kíên thức, hiểu biết rộng hơn. Em cảm thấy rất vui và em mong sẽ có nhiều sách tài trợ về các làng quê nghèo để các bạn cùng trang lứa với em đựơc đọc.'
Em Nguyễn Thị Hải Thùy, học sinh lớp 9, ở xã Sơn Lệ, huyện Hương Sơn, thuộc vùng cao của tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ:
‘Vì tủ sách gần nhà em nên hàng tuần em đến đó khoảng 10 lần. Người ta đến đó mượn nhiều, cả trẻ em và người lớn. Từ khi có tủ sách, mình biết đựơc nhiều hơn về xã hội. Ở quê em ít có điều kiện để mua sách nên khi đọc được những quyển sách này em thấy rất bổ ích. Người dân ít đọc sách, sau khi có tủ sách, người dân rất quan tâm và rất muốn đựơc đọc. Bà con xung quanh rất phấn khởi. Em mong tủ sách sẽ được nhân rộng nhiều để làng quê em cũng như những nơi khác ở vùng sâu-vùng xa đựơc đọc sách để biết nhiều hơn về cuộc sống.’
Khó khăn nhất của tôi bây giờ là lựơng sách không đáp ứng đủ nhu cầu người đọc. Khi đọc hết một lượt rồi không có sách mới để đọc nữa. Cho nên vẫn thiếu sách.
Anh Nguyễn Quang Thạch
Em Nguyễn Văn Linh, học sinh cấp 3 ở tỉnh Thái Bình, làm quen với ‘tủ sách làng quê’ hơn năm nay, nhận xét:
'Cảm nhận của em là tủ sách rất hữu ích, quý giá. Nó giúp nông dân ở đây biết cách trồng trọt-chăn nuôi hiệu quả hơn, còn chúng em biết nhiều về xã hội xung quanh hơn, nhưng chưa nhiều sách trung học cơ sở lắm. Cũng chưa nhiều người biết, chỉ quanh thôn xóm biết thôi ạ. Em muốn có thêm nhiều sách cho lứa tuổi thanh thiếu niên để phục vụ việc học tập của lớp phổ thông, trung học phổ thông, và tiểu học.'
Kế hoạch trong tương lai
Khi được hỏi về những dự định và mơ ước sắp tới, chủ nhân của ý tưởng ‘tủ sách làng quê’ Nguyễn Quang Thạch tâm tình:
"Tôi đang viết một dự án để xin làm việc này một cách chuyên nghiệp. Mỗi tháng tôi trích ra khoảng 30 đô la để góp phần tiếp tục nhân rộng mô hình này, cộng với số sách xin được và sự ủng hộ của một số người về mặt tài chính. Và khi lựơng sách về nông thôn nhiều thì những hệ quả tích cực sẽ xảy đến với đất nước này.
Khó khăn nhất của tôi bây giờ là lựơng sách không đáp ứng đủ nhu cầu người đọc. Khi đọc hết một lượt rồi không có sách mới để đọc nữa. Cho nên vẫn thiếu sách.
Tôi mong ước có nguồn lực để có thể theo đuổi việc này suốt cả đời. Cả cuộc đời của tôi kiếm sách cho nông dân, nông thôn Việt Nam về sau có căn cơ, bền vững. Nếu có tiền, tôi sẽ xây dựng một đội ngũ khuyến đọc ở nông thôn, tăng khả năng đọc, tăng văn hoá đọc cho cộng đồng.”
Mong sao ước nguyện của anh và mơ ước giản dị của bà con nông dân sớm trở thành hiện thực để những người thôn quê có cơ hội tiếp cận sách báo, tri thức nhiều hơn - một điều kiện cần để nâng cao và phát triển bộ mặt nông thôn Việt Nam văn minh-tiến bộ.