Vụ Nguyễn Việt Tiến: Mối tương quan giữa tính đảng và quyền hành pháp

Nguyên thứ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải Nguyễn Việt Tiến vừa bị tước bỏ tất cả các chức vụ trong hệ thống Đảng CSVN. Quyết định này được đưa ra chỉ vài tháng sau khi ông được khôi phục Đảng tịch mà ông đã bị lấy đi trước đó.
Thiện Giao, phóng viên đài RFA
2008-08-14
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Với hệ thống lãnh đạo độc đảng hiện nay tại Việt Nam, Trung ương đảng mà đứng đầu là Tổng bi thư Nông Đức Mạnh (phải), nắm mọi quyền quyết định từ chính sách, đường lối đến việc bộ nhiệm các chức vụ lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận, v.v...
Với hệ thống lãnh đạo độc đảng hiện nay tại Việt Nam, Trung ương đảng mà đứng đầu là Tổng bi thư Nông Đức Mạnh (phải), nắm mọi quyền quyết định từ chính sách, đường lối đến việc bộ nhiệm các chức vụ lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận, v.v...
AFP PHOTO

Vụ ông Tiến và 2 trường hợp khác, liên quan đến vị trí thứ trưởng hoặc tương đương hàm thứ trưởng có thể cho thấy tính quyết định của yếu tổ Đảng trong hệ thống Hành Pháp Việt Nam.

Ban Bí Thư nắm quyền sinh sát

Những can thiệp từ hệ thống Đảng, mà cụ thể là của Ban Bí Thư Trung Ương Đảng, vào 3 vị trí thứ trưởng hoặc tương đương thứ trưởng trong thời gian vừa qua, cho thấy tiếng nói quyết định của tính Đảng trong hệ thống khen thưởng, kỷ luật tại Việt Nam.

Và theo nhận định của giới quan sát, điều gây quan ngại hơn cả, là những quyết định của Ban Bí Thư đã can thiệp phần lớn, nếu không phải là toàn bộ, vào hệ thống Hành Pháp và Tư Pháp ở Việt Nam.

Hồi trung tuần tháng Sáu, Bộ Giáo Dục đưa ra một thông báo mà dư luận hiểu là một vị trí trong số các vị trí Thứ Trưởng của Bộ này sẽ được tuyển dụng công khai thông qua tiến trình đề cử.

Tuy nhiên, chỉ tiêu được đặt ra cho ứng cử viên và tiến trình chọn lọc đã được định hình rất rõ thông qua các tiêu chí chính trị. Đầu tiên, các ứng cử viên phải có bằng lý luận chính trị cao cấp.

Tiếp theo, danh sách các ứng cử viên phải được sự xem xét, thảo luận và biểu quyết của Ban Cán Sự Đảng. Và sau cùng, người quyết định, ngoài Thủ Tướng Chính Phủ còn có Ban Bí Thư và Ban Tổ Chức Trung Ương.

Thuần tuý về mặt Đảng, 3 lần xử lý với 3 cách khác nhau cho thấy Đảng không có sự nhất quán. Sự thiếu nhất quán này có thể đến từ các áp lực của nội bộ Đảng hoặc từ dư luận.

Một ký giả trong nước

Theo nhận định của giáo sư Phạm Phụ, người đã từng nhiều lần lên tiếng về thực trạng giáo dục Việt Nam, thì thủ tục tuyển thứ trưởng lần này chưa “tương thích” với qui trình lựa chọn cán bộ đã có từ lâu:

“Thực ra, báo chí ban đầu nói là “tuyển công chức.” Đây chưa phải là tuyển công chức, mà chính là “đề nghị, giới thiệu” thôi. Hai điều này hơi khác nhau. Do đó, ban đầu có người phấn khởi và kỳ vọng là do họ cho rằng đây là tuyển công chức. Tôi nghĩ là thủ tục này không tương thích với qui trình lựa chọn cán bộ xưa nay. Chắc là không dễ dàng đâu.”

Trước đó ít lâu, báo chí Việt Nam đã nói rất nhiều về việc bổ nhiệm ông Nguyễn Quốc Kỳ vào chức vụ Quyền Tổng Cục Trưởng Tổng Cục Du Lịch.

Theo Hiến pháp hiện hành, thì việc “Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các Thứ Trưởng và chức vụ tương đương” là “nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ Tướng.”

Tuy nhiên, vào thời điểm ấy, theo thông tin trên báo Việt Nam thì ông Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính Trị, Thường Trực Ban Bí Thư, đã đề nghị Bộ Văn Hoá - Thể Thao – Du Lịch hoãn việc công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ này về việc bổ nhiệm ông Nguyễn Quốc Kỳ vào chức vụ lãnh đạo Tổng Cục Du lịch.  

Chỉ riêng trong vụ tham nhũng-đánh bạc PMU18, đã từng có lúc đảng cho phép báo chí được tự do phanh phui, nhưng gần đây lại quyết định trừng phạt nhiều ký giả viết bài liên quan đến vụ này. RFA file photo
Chỉ riêng trong vụ tham nhũng-đánh bạc PMU18, đã từng có lúc đảng cho phép báo chí được tự do phanh phui, nhưng gần đây lại quyết định trừng phạt nhiều ký giả viết bài liên quan đến vụ này. RFA file photo RFA file photo
Theo Hiến Pháp, thì chỉ duy nhất Thủ Tướng chính phủ là người được quyền đưa ra quyết định này.

Đảng đứng trên tất cả

Qua tới vụ án và những quyết định của cơ quan Đảng đối với ông Nguyễn Việt Tiến, nguyên thứ trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải, thì tính chất quyết định của hệ thống Đảng được xem là rõ ràng hơn cả.

Từ khi vụ PMU 18 nổ ra, ông Tiến nhận được đến 3 quyết định của Đảng ở 3 thời điểm khác nhau, trong đó quyết định đi sau gần như phủ định hoàn toàn quyết định đi trước.

Một nhà báo cho rằng các quyết định ấy cho thấy sức ép của dư luận cũng như trong nội bộ Đảng:

“Thuần tuý về mặt Đảng, 3 lần xử lý với 3 cách khác nhau cho thấy Đảng không có sự nhất quán. Sự thiếu nhất quán này có thể đến từ các áp lực của nội bộ Đảng hoặc từ dư luận.”

Ông Nguyễn Việt Tiến từng bị tước sinh hoạt Đảng và khởi tố về ba tội trong vụ PMU 18. Đến tháng Ba vừa qua, Viện Kiểm Sát Tối Cao ra quyết định đình chỉ điều tra hai trong ba tội vừa kể, song vẫn xác định ông Tiến “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” nhưng miễn truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vì thuần tuý là đối sách nên các quyết định Đảng được đưa ra sau khi có rất nhiều ý kiến dư luận trong và cả ngoài Việt Nam, nghi ngờ về nỗ lực chống tham nhũng.

Nhà báo Việt Nam

Đến đầu tháng Năm, Ủy Ban Kiểm Tra của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng công bố quyết định khôi phục sinh hoạt Đảng cho ông Nguyễn Việt Tiến.

Nhưng đến ngày 12 tháng Tám vừa qua, Ban Bí Thư Trung Ương Đảng đã họp xét kỷ luật ông Nguyễn Việt Tiến. Kết quả buổi họp là cách chức tất cả các chức vụ Đảng của ông Tiến đồng thời “yêu cầu Thủ Tướng Chính Phủ cách chức Thứ Trưởng Bộ Giao Thông - Vận Tải đối với đảng viên bị kỷ luật này.”

Theo Quy Định số 23 ban hành năm 2006 của Bộ Chính trị, thì Đảng “Chỉ xem xét, khôi phục quyền đảng viên và tính tuổi đảng liên tục đối với những người bị đưa ra khỏi Đảng đã được cấp có thẩm quyền thẩm tra, xác minh, kết luận là bị oan và từ khi bị đưa ra khỏi Đảng đến nay không làm điều gì vi phạm.”

Nói cách khác, hình thức “khôi phục sinh hoạt Đảng” chỉ có thể chọn sử dụng đối với những Đảng viên từng bị xử lý oan!

Điều này chứng tỏ, việc ông Tiến được khôi phục sinh hoạt Đảng hồi tháng Năm chứng tỏ quan điểm của Đảng là ông Tiến bị xử lý oan. Nhưng rồi đến ngày 12 tháng Tám vừa qua, việc cách các chức trong Đảng của ông Tiến đặt câu hỏi là liệu cả 3 quyết định về sinh hoạt Đảng và chức vụ Đảng của ông này có mâu thuẫn với nhau hay không?

Theo nhận định của một nhà báo, thì trình tự thời gian của các quyết định sinh hoạt Đảng liên quan đến ông Tiến cho thấy đây là một “đối sách” được sử dụng tuỳ theo nhu cầu:

“Vì thuần tuý là đối sách nên những quyết định Đảng không diễn ra ngay lập tức sau khi Nguyễn Việt Tiến được trả tự do, mặc dầu thời điểm đó, việc đó đã được nêu lên rồi! Vì thuần tuý là đối sách nên các quyết định Đảng được đưa ra sau khi có rất nhiều ý kiến dư luận trong và cả ngoài Việt Nam, nghi ngờ về nỗ lực chống tham nhũng.”

Một chi tiết khác, cho thấy yếu tố quyết định của Đảng trong hệ thống Hành Pháp Việt Nam là, Ban Bí Thư, bên cạnh việc cách chức trong hệ thống Đảng của ông Tiến, còn yêu cầu Thủ tướng Chính phủ cách chức Thứ trưởng Bộ Giao Thông - Vận Tải của ông này, một chức vụ thuộc về quyền hạn của ngành Hành Pháp!

Hiến pháp Việt Nam quy định quyền lãnh đạo của Đảng, nhưng người ta thấy quyền lãnh đạo ấy đã vượt qua cả Hiến pháp, lại có lúc đảo ngụơc chính những quyết định của cơ quan đầu não của Đảng, là Bộ chính trị trung ương Đảng.   Ai có thể giải thích được những nghịch lý ấy?

Xem toàn trang