Hà Nội cho thử nghiệm nạo vét hồ Gươm

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa quyết định cho nạo vét thử 1,000 m2 tương đương 1/10 diện tích hồ Gươm để cải tạo môi trường hồ đang xuống cấp và tránh hiện trạng nước hồ cạn dần.
Việt Hà, phóng viên đài RFA
2009-10-31
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa
Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa
Photo courtesy of Wikipedia

Tại sao lại cần phải nạo vét hồ Gươm, và việc ấy có gây ảnh hưởng gì đối với hệ sinh thái hồ, đặc biệt là cụ rùa hàng trăm tuổi, biểu tượng của Hà Nội?

Đối với rất nhiều người Hà Nội, hồ Gươm vốn là biểu trưng văn hóa của cả nước, trung tâm của thủ đô. Mặt khác hồ Gươm cũng là địa danh lịch sử gắn liền với huyền thoại rùa thần trao kiếm cho vua Lê Lợi đánh tan quân Minh dành lại độc lập cho đất nước. Chính vì vậy bất cứ những thay đổi nào xảy ra đối với Hồ Gươm cũng thu hút được sự quan tâm của đông đảo người dân, các nhà khoa học. Và một trong những điều quan trọng đó đang sắp sửa xảy ra, đó là việc thành phố Hà Nội cho thử nghiệm nạo vét hồ Gươm dự định sẽ tiến hành vào đầu tháng 11 tới đây.

Sẽ biến thành bãi lầy

Hồ Gươm hay còn có tên gọi là hồ Hoàn Kiếm, đã có tuổi đời hàng trăm năm, và rộng khoảng 11 hecta rưỡi. Theo giáo sư Hà Đình Đức, người đã có nhiều năm tham gia tích cực vào các hoạt động nghiên cứu và bảo vệ hồ và rùa hồ Gươm, chủ nhiệm dự án, thì việc nạo vét lần này là cần thiết bởi vì nếu không nạo vét thì chỉ năm bảy chục năm nữa hồ Gươm sẽ biến thành bãi lầy. Ông giải thích:

Cho nên tôi trù tính không hút bùn thì cái hồ Gươm độ dăm bảy chục năm nữa cũng thành bãi lầy.

GS Hà Đình Đức

“Thực tế hồ là nơi tụ thủy tức là nơi đọng nước, tức là nơi các đường phân thủy hoặc dòng sông già cỗi chuyển dòng thành hồ. Nhưng mà hồ thì trước sau gì cũng thành đầm lầy, thành đất. Hồ Gươm thì những năm 60 của thế kỷ trước còn có hoạt động đua thuyền rồng, hàng chục cái thuyền rồng to lướt ván, ca nô to để kéo vận động viên lướt ván trên hồ chứng tỏ là lúc ấy nước sâu thì ca nô to mới chạy được. Nhưng hiện nay ở hồ chỗ sâu nhất chỉ có 1 mét tư, còn bình thường thì 1 mét một, hoặc 1 mét hai. Cho nên tôi trù tính không hút bùn thì cái hồ Gươm độ dăm bảy chục năm nữa cũng thành bãi lầy. Đó là quy luật tự nhiên, chứ chưa nói đến tác động con người.”

Ô nhiễm môi trường

Theo giáo sư Đức thì tác động của con người ở đây là do ý thức của một số người đem vứt rác rưởi, gạch vụn, đồ xây dựng xuống hồ. Tuy nhiên do việc bảo vệ hồ thời gian gần đây được tiến hành tương đối chặt chẽ hơn nên theo giáo sư Đức, vấn đề này không còn quá nghiêm trọng như trước kia.

Một nguyên nhân nữa cũng khiến các nhà khoa học ở Việt Nam nêu ý kiến về việc cho nạo vét hồ đó là để cải tạo môi trường hồ đang xuống cấp. Theo giáo sư Lưu Đức Hải, chủ nhiệm khoa môi trường, đại học Quốc gia Hà Nội thì lớp trầm tích đáy hồ có rất nhiều chất hữu cơ như rác, lá cây rụng, xác động vật chết. Khi các lớp này phân hủy nhiều thì sẽ lấy đi ô xi của tầng đáy hồ khiến môi trường đáy thiếu ô xi, tạo môi trường cho vi khuẩn kị khí xuất hiện. Vi khuẩn này tạo khí mê tan và khí hydro sunfur có mùi hôi thối. Đây cũng chính là vấn đề mà một số hồ ở Hà Nội đang gặp phải.

Nhìn thấy những vấn đề này, thủ đô Hà Nội trong hơn chục năm qua đã nhiều lần họp bàn và thậm chí tiến hành nạo vét thủ công một số khu vực hồ. Tuy nhiên chưa có lần nào Hà Nội tiến hành làm quy mô cả hồ và hầu như lần nào các giải pháp mà Hà Nội đưa ra đều gặp nhiều phản biện từ các nhà khoa học.

Hồi gần đây nhất là vào năm 2003, Hà Nội dự định nạo vét thủ công toàn bộ bùn đáy hồ, rồi bơm nước từ ngoài vào hồ. Kế hoạch này bị đông đảo các nhà khoa học phản bác. Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe, trường địa học khoa học tự nhiên nói việc nạo vét như vậy sẽ gây hại cho các loài thủy sinh, phù du và vi sinh vật. Việc nạo vét như vậy sẽ sục bùn lên và hòa tan vào nước những chất bẩn đã lắng cặn lâu nay.

Trong khi đó việc lấy nước từ các sông Hồng, Hồ Tây hay nước ngầm cũng bị các nhà khoa học cho là chưa đảm bảo vì có thể các nguồn nước này có chứa các chất kim loại nặng, sắt, phèn, vân vân và vì thế có thể gây hại cho hệ sinh vật đặc hữu của Hồ Gươm.

Do đó theo các nhà khoa học, việc nạo vét hồ Gươm mặc dù là cần thiết nhưng bất cứ phương pháp nào cũng cần phải được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo vẫn giữ được chủng tảo lục tạo màu xanh đặc hữu của hồ và đặc biệt là rùa hồ Gươm.

Phương pháp của GS Peter Wener

Năm 2005, sau nhiều lần đến Việt Nam, giáo sư Peter Wener của trường đại học Dresden, Đức đã có ý định cải tạo hồ Gươm bằng cách đặc biệt là sử dụng máy hút bùn nhỏ với công nghệ hiện đại để hút bùn trong lòng hồ. Theo cách này thì hồ Gươm sẽ được khoanh thành nhiều vùng nhỏ, giữa các vùng này có thể ngăn cách bằng lưới sắt. Lưới được hạ từ trên cao xuống, mở dần khi chạm đáy để lùa hết các loài thủy sinh ra ngoài lưới. Máy hút sẽ lặn sâu dưới lớp trầm tích của hồ để hút bùn từ bên dưới. Bùn theo đó sụt dần xuống mà các loài thủy sinh sẽ không bị hút ra ngoài. Toàn bộ bùn này theo đường ống được đưa lên bờ, ép thành bánh chở đi nơi khác.

Bây giờ mới làm thí điểm thôi, mới làm một diện tích rất nhỏ thôi. Phải xem công nghệ này có làm được không thì mới tính đến chuyện triển khai toàn bộ hồ.

GS Hà Đình Đức

Mỗi vùng sẽ được hút trong 3 tháng. Sau đó sẽ thực hiện tiếp ở một tiểu vùng khác của hồ. Cứ như vậy trong vòng 2 năm, sẽ hoàn tất toàn bộ hồ.

Theo các nhà khoa học thì ưu điểm của phương pháp này là không phải hút cạn nước hồ rồi mới nạo vét, khiến bề mặt đáy hồ sẽ rất ít bị khuấy trộn. Cách hút từ dưới lên cũng tránh gây đục nước và hạn chế hòa tan các chất độc hại.

Năm 2007, sau nhiều lần thuyết trình, ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã có công văn đồng ý cho thử nghiệm để chuẩn bị cải tạo hồ Gươm.

Sau đó phương pháp này được làm thử ở một thí điểm gọi là Ao cá Bác Hồ vào tháng 6 năm nay. Theo giáo sư Hà Đình Đức thì việc thử nghiệm ở ao cá này đã thành công. Và do vậy Hà Nội quyết định cho thử nghiệm một khoảng nhỏ là 1,000 m2 Hồ Gươm, bắt đầu vào tháng 11 tới. Và cũng vì tầm quan trọng của hồ, nên mặc dù phương án đã có làm thử thành công trước đó, nhưng Hà Nội vẫn thận trọng. Giáo sư Hà Đình Đức nói:

“Bây giờ mới làm thí điểm thôi, mới làm một diện tích rất nhỏ thôi. Phải xem công nghệ này có làm được không thì mới tính đến chuyện triển khai toàn bộ hồ.”

Theo dự tính chi phí nạo vét thử lần này thì phía Đức phải chi khoảng 1 triệu euro để nghiên cứu và chuyển máy móc sang Việt Nam, còn Hà Nội phải chi đối ứng là 1 tỷ 5 trăm 90 triệu đồng. Tuy nhiên kinh phí để làm toàn bộ hồ thì vẫn chưa được biết vì phải chờ sau khi làm thử và được Ủy ban chấp thuận thì phía các chuyên gia Đức và Việt Nam mới tiến hành tính toán cụ thể.

Ý kiến (4)
Share

Độc giả không muốn nêu tên

Vi tuong lai cho Ha noi toi ung ho cho cong trinh nao vet nay

01/11/2009 09:28

Độc giả không muốn nêu tên

Ho guom nam giua long thu do Ha noi rat dep, chang nhung gan lien voi truyen thuyet hoan kiem no la bieu tuong thieng lieng cua vietnam. Neu vet ho theo cong nghe moi thi qua ton kem, theo toi muon nao vet ho giam chi phi nhat la lam theocach cac thuyen hut cat o nam bo . ho dung dong co dau hoac dien hut bang may hut don gian va chuyen ong ra song HONG . qui tinh tra lai nuoc cung vay khong gay nhieu tac hai cho moi truong vi khoi luong chi vai tram khoi cho mot ngay.

31/10/2009 21:06

Độc giả không muốn nêu tên

Ho guom nam giua long thu do Ha noi rat dep, chang nhung gan lien voi truyen thuyet hoan kiem no la bieu tuong thieng lieng cua vietnam. Neu vet ho theo cong nghe moi thi qua ton kem, theo toi muon nao vet ho giam chi phi nhat la lam thoe cach cac thuyen hut cat o nam bo . ho dung dong co dau hoac dien hut bang may hut don gian va chuyen ong ra song HONG . qui tinh tra lai nuoc cung vay khong gay nhieu tac hai cho moi truong vi khoi luong chi vai tram khoi cho mot ngay.

31/10/2009 20:58

Độc giả không muốn nêu tên

Theo như tôi học hồi xưa thì 1000 m2 là 1/115 của hồ chớ không phải 1/10 hồ như đã đăng trong bản tin: Xin quí đài kiểm soát lại xem sao.Cám ơn quí đài.

31/10/2009 13:06

Xem toàn trang