Nhiều lạm dụng
Theo bài viết của Ian MacKinnon trên báo the Guardian phát hành tại Luân đôn, nguyên nhân chính khiến cho thỏa thuận không được tái tục là vì có sự lạm dụng, khiến nhiều trẻ sơ sinh Việt Nam bị bắt cóc, hay trộm, rồi bán lại cho các gia đình ở Hoa kỳ cũng như các quốc gia khác.
Điều này làm cho một chương trình mang tính nhân đạo trở thành một phương tiện để buôn người.
Thỏa thuận này được ký hai năm trước và đáng lẽ được gia hạn vào đầu tháng chín năm nay, nhưng chuyện không thành vì hai bên Mỹ Việt không giải quyết được bất đồng ý kiến về những gì xẩy ra liên quan đến việc cho và nhận con nuôi.
Không biết bao giờ thỏa thuận mới được tái tục, nhưng trứơc mắt, thì khỏang 1700 gia đình Mỹ đã nộp đơn xin con nuôi mà chưa được giải quyết hiện đang thất vọng não nề.
Từ Nhân đạo đến Buôn người
Theo kết quả một cuộc điều tra của tòa đại sứ Mỹ tại Việt Nam, được công bố hồi tháng tư năm nay, thì có khá nhiều cách để các viên chức địa phương tham nhũng bẻ cong luật lệ và lừa đảo nhiều gia đình nghèo, thất học, có trẻ sơ sinh để thu về những khỏan tiền bất chính kếch xù.
Trong thời gian sáu tháng, cuộc điều tra nghiên cứu trên 300 trường hợp đáng ngờ. Có khi nhà hộ sinh gửi thẳng trẻ sơ sinh đến các viện mồ côi để nơi này chuyển cho người nứơc ngòai, chỉ vì các bà mẹ không đủ tiền trả viện phí.
Các viên chức y tế trong nhiều trường hợp đã nhận hối lộ để tiến trình này được êm xuôi.
Có trường hợp một trẻ sơ sinh đang ở cùng với mẹ, nhưng đã bị bà ngọai chuyển cho người xin con nuôi mà chính bà mẹ không biết.
Bản báo cáo nói rằng tại năm địa phương, tòa đại sứ đã khám phá ra những cơ sở làm ăn không có giấy phép, không được kiểm sóat đã cho các bà mẹ sắp sinh con ăn ở miễn phí, để sở hữu trẻ sơ sinh ngay khi chúng vừa lọt lòng mẹ.
Trong những trường hợp ấy, bà mẹ bỏ con còn được tặng thêm tiền, có khi lên đến sáu triệu đồng. Rõ ràng là bà mẹ đã bán con.
Trong một cuộc trao đổi với biên tập viên Thanh Trúc của ban Việt ngữ, bà Angela Aggeler tuỳ viên báo chí của sứ quán Mỹ ở Hà Nội đã phát biểu như sau về kết quả cuộc điều tra vừa nói:
“Đây là kết quả hàng trăm đợt điều tra trong mấy tháng trời, nỗi bật là những trường hợp hết sức tồi tệ mà chính ông phó đại sứ Aloisi phải thốt lên rằng ông cảm thấy choáng váng. Những điều này đã được chúng tôi mang ra thảo luận với nhà chức trách Việt Nam và những cuộc nói chuyện vẫn tiếp diễn.”
Giải thích của quan chức VN
Từ Hà Nội, ông Vũ Đức Long, giám đốc cục con nuôi quốc tế thụôc bộ Tư Pháp Việt nam đã nói như sau, cũng trong một cuộc phỏng vấn do Thanh Trúc thực hiện:
"Sự vi phạm đó thì có xảy ra nơi này nơi khác, có chứ không phải là không có, tôi có thể khẳng định như thế. Nhưng nó phải đến mức trở thành như là một công nghệ thì mới nói rằng đó là cái không được. Còn tất cả những vụ việc mà toà đại sứ Mỹ nói giả dụ như những người phụ nữ đến Cục Con Nuôi rồi cái việc Cục Con Nuôi sang Hoa Kỳ để có những hành vi này khác… là hoàn toàn không có.
Chúng tôi đã yêu cầu các cơ quan chức năng Hoa Kỳ cung cấp tất cả những cái thông tin về đoàn Việt Nam sang Hoa Kỳ. Còn lại thì tôi hoan nghênh những cái việc nếu họ phát hiện cái này cái kia nếu có vi phạm các vị cứ báo cho chúng tôi thì chúng tôi trước hết là cám ơn, hai là phối hợp cùng các ngài xử lý đến nơi đến chốn những vi phạm này.”
Cuộc điều tra của tòa đại sứ Mỹ còn cho biết rằng, để đảm bảo tính hợp pháp của việc cho và nhận trẻ, ban điều hành các viện mồ côi đã làm giấy tờ giả để chứng minh rằng trẻ bị bỏ rơi. Tất nhiên họ làm được như thế là nhờ sự giúp đỡ của các viên chức địa phương tham ô.
Nhiều công ty tư nhân tại Hoa kỳ chuyên lo chuyện xin và nhận con nuôi nói là để có được giấy phép họat động tại Việt Nam, họ đã phải bao các viên chức Việt Nam đi du lịch Hoa kỳ. Bao có nghĩa là ngòai chi phí du lịch, còn có chi phí mua sắm và quà tặng nữa. Trong số các quà tặng, có xe hơi, đồ trang sức và có khi cả bất động sản nữa.
Được biết, năm ngóai, có 828 trẻ Việt Nam được cha mẹ nuôi người Mỹ nhận đem về nuôi trong khi số trẻ được đem sang Anh quốc là 10 cháu.