Dự án Bauxite ‘lớn’ hay ‘nhỏ’?

Ngày 26 tháng Năm vừa qua, các đại biểu Quốc Hội Việt Nam đã có phiên thảo luận liên quan đến đề tài bauxite. Lời lẽ tranh luận được giới quan sát cho là có khi “gay gắt” và “quyết liệt.”
Thiện Giao, phóng viên RFA
2009-05-27
Share
Vietnam-leaders-305.jpg Các nhà lãnh đạo Việt Nam (từ trái sang): Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh cùng bấm nút thông qua một nghị quyết trong phiên họp trù bị trước khi Quốc hội khóa 12 chính thức khai mạc kỳ họp thứ 5 hôm 20-5-2009 tại Hà Nội.
AFP PHOTO

Nhưng liu, cuc tranh lun gia nhng đi biu ca dân có th nh hưởng lên quyết đnh sau cùng hay không? Biên tp viên Thin Giao gii thiu các trích đon ti phiên tho lun này sau đây.

Đã có lúc, câu hi được nhc đi nhc li nhiu nht trong v bauxite là: “v bauxite” ln hay nh?

Có người nói: rt ln!

Có người bo: rt nh!

Có người trung dung: ln, hay nh, là theo nhu cu.

Chng thế, khi đi tướng Võ Nguyên Giáp viết bc thư đu tiên, yêu cu ngưng v bauxite, thì Th Tướng Chính Ph tr li gián tiếp thông qua truyn thông: “Khai thác bauxite là ch trương ln ca Đng và Nhà Nước.”

Đến khi có người hi, nếu ln, sao không mang ra Quc Hi, thì có câu tr li: Nó nh hơn tiêu chí ca Quc Hi!

Nếu không tính c cm d án, mà làm như trm đin Cà Mau, là tách tng d án đ nói là chưa đến s tin Quc Hi yêu cu đưa vào công trình trng đim quc gia, thì như thế là lách lut.

Đi biu Nguyn Minh Thuyết, Lng Sơn

‘Lớn’, ‘nhỏ’ để… lách luật?

Đến ngày 26 tháng Năm va qua, ti bui tho lun ca Quc Hi, thì đã có nhng đi biu nói thng: v bauxite quy mô đến đâu và đang được biến hóa thế nào.

Xin gii thiu mt vài trích đon trong phiên tho lun này.

Đi biu Nguyn Minh Thuyết ca Lng Sơn nói thng, không đưa ra Quc Hi là “lách lut.”

“Nếu không tính c cm d án, mà làm như trm đin Cà Mau, là tách tng d án đ nói là chưa đến s tin Quc Hi yêu cu đưa vào công trình trng đim quc gia, thì như thế là lách lut.”

Trong khi đó, đi biu Dương Trung Quc ca Đng Nai thì khng đnh “tư duy ca chính ph vn là đi phó.” Ông nói, “Bauxite là vn đ gây nhiu quan tâm, nhưng báo cáo chính thc ca Th Tướng Chính Ph ch lướt qua có vài dòng.” Và ri: “Kỳ hp Quc Hi din ra được 2 ngày, Chính Ph mi y quyn B Trưởng Thương Mi có văn bn gii trình theo ch đo B Chính Tr. Điu này cho thy, trong tư duy ca chính ph, đây vn là s đi phó hơn là nhn thc tm quan trng ca vn đ này.”

Ai chống, Ai bênh?

Các tranh lun gia nhng đi biu Quc Hi cho thy rõ: đi biu thuc Chính Ph hay các tnh Lâm Đng, Đc Nông, nơi có d án bauxite, thì ng h. Các đi biu khác, tc “thun túy Quc Hi,” thì phn đi vi nhiu mc đ khác nhau.

Chng hn, đi biu Lê Thanh Phong ca Lâm Đng khng đnh, Vit Nam có 1 t tn tr lượng bauxite. Lâm Đng “xác đnh đây là công trình trng đim ca Tnh,” và đến nay đã “thu hi 947 ha đt, 743 h b nh hưởng, đn bù 586 h, trong đó 100 h đng bào dân tc thiu s, s tin 150 t. Đã xây dng khu tái đnh cư cho 731 h, nhà cho 43 h dân tc ti ch ti Lc Thng.”

Ông Phong nói, ông phát biu đ “Quc Hi và nhân dân có thông tin và thông cm.”

China-workers-bauxite-250.jpg
Kỹ sư và công nhân Trung Quốc trên công trường khai thác bôxit ở Tân Rai. Photo courtesy of Tuoitre
Photo courtesy of Tuoitre
Trong khi dư lun đt ra mt phương trình, trong đó 2 vế kinh tế và môi trường gn cht vi nhau, thì đi biu Lê Thanh Phong đã có cách “cân bng” phương trình rt hiu qu: “Quan đim ca tnh là không vì vn đ môi trường mà không khai thác tim năng tài nguyên đa phương đ phát trin kinh tế, nhưng cũng không vì mc tiêu phát trin kinh tế, khai thác tim năng mà không đc bit quan tâm đến vn đ môi trường.”

Đi biu Điu K’ré ca Đc Nông cũng thuc vào nhóm ng h bauxite. Ông khng đnh rng d án bauxite đã được “thc hin trong nhiu năm, công khai, minh bch.”

“Trong báo cáo s 91 ngày 22 tháng Năm, năm 2009 ca Chính Ph, báo cáo cho đi biu Quc Hi khóa 12 v vic trin khai các d án bauxite là khá đy đ và chi tiết. Quá trình này đã được thc hin trong nhiu năm, công khai, minh bch, hoàn toàn phù hp ch trương ca Đng và pháp lut ca Nhà Nước.”

Vai trò của Quốc hội?

Trong khi đó, thì nhiu người biết rng, các lãnh đo Vit Nam nhiu ln ký kết vi nước ngoài các d án khai thác bauxite mà không ai được biết cho đến gn đây.

Chính các đi biu Quc Hi cũng nhiu ln khng đnh: h “không có thông tin.”

Đi biu Nguyn Minh Thuyết khng đnh, bauxite không h nh, mà là “mt đi d án, liên quan nhiu vùng, nhiu ngành, vi s tin rt ln.”

Ông dn chng: “theo quyết đnh 167 ca Chính Ph, d án này cho đến năm 2025 cn 190 đến 250 ngàn t đng đu tư.”

Chưa hết, “hàng lot cm m, cm nhà máy. Đc Nông có 4 nhà máy đánh s t 1 đến 4. Có rt nhiu công trình ph tr, như đường xe la 270 cây s, vi đ chênh là 700 mét, đa hình hết sc phc tp, quanh co, tiêu tn 3,1 t đô la.”

Mà đường xe la này, vn theo ông Thuyết: “rt chênh vênh” và nếu “được mi” chưa chc ông đã nhn li đi: “Tôi không biết như thế thì xe la s đi như thế nào. Ô tô thì có th đi được nhưng xe la thì tôi không biết s đi như thế nào. Nếu được mi đi đường xe la như thế, tôi không biết mình có đ dũng cm đ đi không. Nhưng tin thì rt tn.”

Nếu phát biu ca ông Nguyn Minh Thuyết được xem là mnh bo, thì phát biu ca s gia Dương Trung Quc được nhiu người cho là “quyết lit” và “gay gt.”

Ông Dương Trung Quc nhn mnh, “báo cáo chính ph ti mi kỳ hp Quc Hi phi là bc tranh toàn cnh đt nước gia 2 kỳ hp và đt trong tính liên tc ca thi gian,” và rng Vit Nam hin “không ch chng đ vi cơn bão suy gim ca nn kinh tế, ngoài Bin Đông đâu phi sóng yên bin lng.”

Quc Hi cn được Chính Ph cung cp đy đ thông tin đ thc hin s giám sát và to s đng thun ca nhân dân trên lãnh vc sng còn này. Bài hc lch s cho thy, ch mt sai sót ca chính ph, dân tc phi chu đng hu qu lâu dài.

Đại biểu Dương Trung Quốc, Đồng Nai

Ông nói:

“Chúng ta đang đng trước thách đ cho mt s nghip lâu dài, mà chiến lược là bo v ch quyn lãnh th, lãnh hi quc gia. Nhng đng thái đang din ra trên Bin Đông, trong đó có nhng vic Chính Ph phi làm, như tuyên b ca người phát ngôn B Ngoi Giao, như trình lên Liên Hip Quc đăng ký vùng bin ch quyn Vit Nam.

Vy mà chúng ta thy báo cáo ca chính ph chưa tương xng vi đ nóng ca tình hình thc tin. S nghip bo v ch quyn lãnh th có vai trò ngoi giao ca chính ph, có sc mnh quc phòng, và quan trng hơn hết là lòng yêu nước và tinh thn quyết t cho t quc quyết sinh ca người dân.

Do vy Quc Hi cn được Chính Ph cung cp đy đ thông tin đ thc hin s giám sát và to s đng thun ca nhân dân trên lãnh vc sng còn này. Bài hc lch s cho thy, ch mt sai sót ca chính ph, dân tc phi chu đng hu qu lâu dài.”

Đi biu Dương Trung Quc tiết l, đến nay đã có đến 3 bc thư mà đi tướng Võ Nguyên Giáp gi ra đ yêu cu ngưng d án bauxite. Bc th ba được gi “trùng vi ngày khai mc kỳ hp Quc Hi, gi các cơ quan lãnh đo và Quc Hi. Rt tiếc, cho đến thi đim này, rt ít đi biu Quc Hi biết ti.”

Các đi biu ng h bauxite khng đnh d án được thc hin “công khai, minh bch,” và công ty Chalico ca Trung Quc “trúng thu công khai.”

Mt nhà khoa hc ca chính Tp Đoàn Than – Khoáng Sn đã tng nói thng, “nếu đu thu mt cách minh bch, đúng lut, và vi tiêu chí là li ích ti đa lâu dài ca đt nước, ch không phi ca ch đu tư, thì không th có mt nhà thu Trung Quc nào có th thng thu trong bt c d án bauxite nào.”

Đi biu Dương Trung Quc đt li câu hi căn bn: “Ti sao Quc Hi li đng ngoài s vic?” “Quc Hi cn phi xem li chính vai trò ca mình.”

S gia này nói, nếu xét v mt tiêu chí đ không mang bauxite ra Quc Hi, thì ngày xưa “vn đ m rng Hà Ni, xây nhà Quc Hi” có xét đến hn mc hay không?

Có th, ông đi biu, s gia mun nhc li rng, ngày xưa, Quc Hi cũng đã tng tranh lun, nhưng cui cùng thì Hà Ni vn c được m rng.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang