Tình trạng thất thu vốn Nhà nước

Theo công bố của Kiểm tóan Nhà nước mới đây về kết quả kiểm tóan ngân sách 2007, tình trạng vốn nhà nước bị thất thu khi đầu tư cho các dự án là rất lớn.
Nhã Trân, phóng viên RFA
2009.07.31
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

NguyenQuangA-200.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển IDS ở Hà Nội. RFA file photo
RFA file photo
Nhã Trân hi chuyn Tiến sĩ Nguyn Quang A ca Vin Nghiên cu Phát trin IDS vcác vn đ liên quan. Trứơc hết Tiến sĩ Nguyn Quang A có nhn xét: 

TS Nguyễn Quang A: Tht s vn ca nhà nước hay nói chung là s hu nhà nước trong doanh nghip thì tôi nghĩ, rõ ràng là vn đ li ích. Đng cơ, khuyến khích đi vi chuyn ca người ch s hu và người đi din ch s hu tách xa ra, nên ông giám đc là đi din ch s hu ông làm kinh doanh, nhưng vì ông ta không phi là ông ch tht nên đng lc đ ông ta chăm lo cho li tc ca nó không cao.

Li thì ông tìm cách hưởng, còn thit hi thì đ cho ông ch, đy là chuyn mà tôi nghĩ rt là ph biến, không ch đi vi vn nhà nước mà đi vi vn ca các c đông nh, ca các công ty ln vi rt nhiu c đông và người điu hành, tc quyn điu hành và s hu tách ra thì chuyn đó luôn luôn xy ra.

Nguyên nhân

Nhã Trân:   K chi tiết thì nhng ri ro nào có th xy ra mt khi nhà nước cp vn cho các d án được giao cho doanh nghêp s hu, ngòai yếu t tâm lý đó? 

Đy là mt căn bnh ca nhng nước mi phát trin như Vit Nam, và nht là ca nhng chính quyn mà h nghĩ rng h phi điu hành vic sn xut kinh doanh, nhà nước phi đng ra điu hành vn đ sn xut, kinh doanh. 

TS Nguyễn Quang A

TS Nguyễn Quang A:  Tôi là nghĩ rng vn đ nó như là mt công ty rt là ln có hàng trăm ngàn c đông. Các c đông y giao tin cho mt ban điu hành công ty. Ban điu hành công ty có th cũng có c phn nhưng c phn rt nh, thì đi vi nhng công ty đi chúng ln như thế cũng như các công ty vn nhà nước mà thc s không biết đng sau nó là con người c th nào, ông ch c th nào cho nên đng lc giám sát ca ông ch vi người điu hành thì yếu. Đy là mt nguyên nhân rt quan trng.

Nhã Trân:  Có chuyên gia kinh tế nhn xét là vn nhà nước giao cho doanh nghip đựơc qun lý theo phương thc hành chính thay vì phương thc kinh doanh.  Điu đó to nên mâu thun trong vn đ s dng vn và có th khiến ngun vn đó không được đu tư mt cách có hiu qu.  Suy nghĩ ca Tiến sĩ thì thế nào?

TS Nguyễn Quang A:  Đy là mt căn bnh ca nhng nước mi phát trin như Vit Nam, và nht là ca nhng chính quyn mà h nghĩ rng h phi điu hành vic sn xut kinh doanh, nhà nước phi đng ra điu hành vn đ sn xut, kinh doanh. Dùng các tp đoàn, các công ty, các doanh nghip nhà nước như công c kinh tế ca mình. Đy là mt chuyn, mà tôi nghĩ không phi là hay.

Nhã Trân:  Theo TS thì vic cp tín dng mt cách d dãi cho doanh nghip trong các d án có là mt điu tiêu cc? 

TS Nguyễn Quang A:  nhng nước ti

PetroVietnam-305.jpg
Cơ chế vận hành của các Tổng công ty Quốc doanh như PetroVietnam phản ảnh những bất cập của "nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN" mà Việt Nam đang theo đuổi.
AFP PHOTO
ên tiến, khi mà lut pháp nghiêm minh, thì trách nhim ca người qun lý vi trách nhim ca người ch được phân vai rõ ràng. Ch có quyn giám sát ca mình cũng rt rõ ràng mà gây sc ép vi người qun lý, thì lúc đó vn đ quan h gia ch s hu vi người qun lý vn có vn đ ch không phi không, nhưng nó gim thiu đi, và lúc đó, vic qun lý vn s hu hiu hơn. Rt tiếc Vit Nam, môi trường pháp lý chưa được như vy.

Giải pháp?

Nhã Trân:  Trước tình trng tht thu rt ln ca vn nhà nước lâu nay, Tiến sĩ có ý kiến hay gii pháp nào đ chm dt hoc ít ra là gim bt s lãng phí ngân sách do vic cp vn cho doanh nghip?

TS Nguyễn Quang A:  Tôi nghĩ đi vi các doanh nghip nhà nước hay các tp đoàn, vn đ quan trng nht không phi là vn đ vn ca nhà nước hay không phi là vn ca nhà nước, mà là vn đ: các doanh nghip y có phi cnh tranh mt cách lành mnh vi nhau hay không, và có phi cnh tranh vi các doanh nghip tư nhân hay không. Còn đ h được đc quyn, đ h được có nhiu ưu ái thì hiu qu s dng ngun vn s không bao gi cao hết.

Đim th hai là ràng buc ngân sách ca nhng doanh nghip y luôn luôn mm. Ti sao? Bi vì cơ quan nhà nước cp tín dng cho nó d dãi, ưu ái cho nó nhiu th. Nếu nó gp khó khăn thì giơ tay ra cu tr.

Vn đ quan trng nht không phi là vn đ vn ca nhà nước hay không phi là vn ca nhà nước, mà là phi cnh tranh lành mnh. Còn đ h được đc quyn, đ h được có nhiu ưu ái thì hiu qu s dng ngun vn s không bao gi cao hết.

TS Nguyễn Quang A

Trong trường hp như thế, cái môi trường bên ngoài như thế, doanh nghip luôn luôn nghĩ là nếu làm không hiu qu cũng s có người giúp, nếu gp khó khăn cũng s có người giúp, nếu không tr được n thì nhà nước cũng s giúp và chính hai nhân t là không cnh tranh lành mnh và ràng buc mm là hai nguyên nhân chính làm cho các công ty, các doanh nghip ca nhà nước hot đng không hiu qu, mà đng vn ca nhà nước cũng không hiu qu. Ch tht s, không phi là vn đ ct lõi là vn ca nhà nước hay không phi ca nhà nước.

Đy là chuyn mà theo tôi nghĩ v mt tâm lý rt d hiu, rt là con người. Đ tránh nhng chuyn rt là con người và d hiu y, thì phi có nhng khung pháp lý rt cht ch. 

Trong nhng trường hp mà lut l chưa được nghiêm minh, phân vai chưa tht rõ ràng, trách nhim ca người qun lý chưa tht rõ ràng thì cách hay nht là phi tư nhân hóa đ cho người ch h b tin túi tht ca người ta ra, ca đau con xót, thì lúc y người ta s tiến hành vic giám sát, kim soát đi vi nhng người qun lý mt cách hu hiu hơn.

Nhã Trân: Xin cám ơn tiến sĩ Nguyn Quang A.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Xem toàn trang